ŞADLIQ EVLƏRİNDƏ 5 MANATA İŞLƏYƏN “MƏLƏK-UŞAQLAR”

	13 fevral 2012


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Ölkə

ŞADLIQ EVLƏRİNDƏ 5 MANATA İŞLƏYƏN “MƏLƏK-UŞAQLAR”

2010-03-16

Əməyi istismar olunan azyaşlılar qəpik-quruş müqabilində bəylə gəlinin ayağı altına gül səpməli və üşüyə-üşüyə rəqs etməlidir

Azərbaycanda uşaq əməyindən istifadə halları getdikcə artmaqdadır. Yerli və beynəlxalq təşkilatlar hər il ölkəmizdə əməyə cəlb edilən uşaqların sayı ilə bağlı fərqli rəqəmlər səsləndirsə də indiyə kimi rəsmi statistika aparılmayıb. Hökumət ölkəmizdəki yoxsulluq səviyyəsinin aşağı olduğunu nə qədər tez-tez iddia etsə də reallıqda heç də belə deyil.

Bu gün azyaşlı uşaqlar konduktor işləməklə, maşın yumaqla, bazarlarda araba çəkməklə, yük daşımaqla, yeməkxana və çayxanalarda ofisiant, çaypaylayan, qabyuyan, küçələrdə boş şüşə yığan, zibilxanalarda metal toplamaqla, kənd yerlərində isə çoban, pambıqyığan işləməklə çörək pulu qazanırlar. Sahibkarlar isə uşaq əməyindən istifadədə maraqlıdır. Çünki çalışan uşaqlara həm az maaş verilir, həm də sahibkar azyaşlıların əməyinə görə dövlətə vergi verməkdən yayınır.
Qeyd edək ki, azyaşlı uşaqların istismarı hallarına şadlıq evlərində də çox rast gəlinir. Şadlıq evlərində azyaşlılara xüsusi paltarlar geyindirərək qapı ağzında saxlayır ki, onlar zala daxil olan anda gəlinlə bəyin ayağı altına gül səpsin. 5-10 nəfərdən ibarət balaca mələklər isə çox zaman valideynlərinin təhriki ilə toydakı şou-proqramlarda da iştirak edir. Sahibkarlar ailələrin maddi vəziyyətinin ağırlığından sui-istifadə edərək belə hallara əl atsa da təəssüf ki, bu vəziyyətin aradan qaldırılması istiqamətində heç bir təşəbbüs göstərilmir.

Uşaqların belinə ip bağlayıb tavandan asırlar

Paytaxtın bir çox şadlıq evlərinin şou-proqram menyusuna gəlinlə bəyin azyaşlı uşaqlardan ibarət mələklər qrupu ilə qarşılanması da daxil edilir. Tanınmış restoranlardan birinin proqram təşkilatçısı Samir Cavadlı deyir ki, bu xidməti toy sahibinə şadlıq evləri yox, ayrı-ayrı təşkilatçı firmalar təklif edir: “Toy sifarişçisi bizdən müxtəlif şou-proqramlar tələb edir. Bundan əvvəl isə bizə ayrı-ayrı firmalardan toy proqramını zənginləşdirmək üçün təkliflər gəlir. Məsələn, milli rəqqaslar, şən klounlar və mələklər ən çox sifariş olunanlardandır. Mələk qanadlı azyaşlı qız uşaqları bəylə gəlini qarşılayaraq əllərindəki gül-çiçəyi havaya atır”.
Proqram təşkilatçısının sözlərinə görə, valideynlər uşaqlarını firmalara verərək onların vasitəsilə pul qazanır: “Çox vaxt valideyn öz uşağını bizim yanımıza gətirərək deyir ki, onu mələk kimi çalışdıraq. Lakin biz bu kimi işlərə baxmadığımızdan onları firmalara yönləndiririk. Onu da deyim ki, əksəriyyəti qız olan azyaşlı uşaqlar bu işi görərkən çox yorulur. Bunun müqabilində isə təşkilatçı firmalar uşaqların valideynlərinə 5 manat verir”.
Proqram təşkilatçısı deyir ki, bəzən olur uşaqları çox təhlükəli nömrələr göstərməyə məcbur edirlər: “Mələk təklif edən firmaların çoxu yenilik etmək üçün uşaqların belinə ip bağlayıb tavandan asırlar. Sizə bir faktı deyim ki, bir dəfə ipin qırılması nəticəsində balaca uşaq yerə düşdü. Xoşbəxtlikdən o, çox ciddi xəsarət almadı”.
S.Cavadlı deyir ki, hüquq-mühafizə orqanları tez-tez şadlıq evlərində uşaq əməyinin istismarına qarşı reydlər keçirir: “Bu reydlər zamanı uşaq əməyinin istismar edildiyi yerlərin siyahısı tutulur, belə sahibkarlara qarşı inzibati qaydada cəzalar tətbiq olunur. Lakin bunun da bir faydası olmur. Sahibkarlar azyaşlı uşaqları işlədərək həm qanunu pozur, həm də milyonlar qazanır”.

“Sultan”ın “mələk”ləri

Bakıdakı populyar restoranlardan biri olan “Sultan”dakı toy mərasimində iştirak edib müşahidələr aparırıq. Bəylə gəlin şadlıq evinə girər-girməz rəqqas-mələklər onların qarşısında rəqs edə-edə əllərindəki gül ləçəklərini göyə atırdılar. Azyaşlı qız uşaqlarının gözündəki qorxu və həyəcan açıq-aydın hiss olunurdu. Üstəlik, nazik parçadan milli geyimlər geymiş cocuqların üşüdüyü də sezilirdi.
Restoranın rəhbər işçilərindən biri deyir ki, mələk şousu bütün şadlıq saraylarının şou-proqram menyusuna daxildir: “Biz küçədən kimisə zorla tutub gətirmirik ki. Konkret şirkətlər var ki, bu işlərlə məşğuldur. Mələklərdən toy başlayandan sonra 10-15 dəqiqə istifadə edilir. Bu da əsasən bəylə gəlin gələndə olur. Xüsusi xoreoqrafiya dərsləri keçən azyaşlı uşaqlara işlərinin tamamında 5 manat ödənilir. Bu məbləğ saata görə dəyişir. Bəzən olur ki, mələklər toy qurtarana kimi məclisdə iştirak edirlər. Qiymət də saata uyğun dəyişir”.

İqbal Ağazadə: “Aidiyyəti qurumlar bu məsələyə laqeyd yanaşır”

Uşaq əməyinin istismarı ilə bağlı məsələni gündəmə gətirən millət vəkili İqbal Ağazadə bu problemə qeyri-ciddi yanaşıldığını bildirdi: “Çox təəssüf ki, aidiyyəti qurumlar bu məsələyə laqeyd yanaşırlar. Səlahiyyətli qurumlar gender bərabərliyində daha çox bu istiqamətdə tədbir keçirməlidir. Uşaqların istismarı, onların həyat şəraitinin normallaşması ilə bağlı sahəyə heç diqqət də ayırmırlar, bu sahəyə diqqət etmirlər. Parlamentin növbəti iclaslarında bu məsələyə bir daha qayıdacağam. Hesab edirəm ki, hökumət məsələyə bu dəfə daha ciddi yanaşacaq”.
Məlumat üçün bildirək ki, İqbal Ağazadə bir müddət əvvəl sözügedən problemlə bağlı Milli Məclisin iclasında da məsələ qaldırmışdı. İctimai qınağın bu qədər güclü olmasına baxmayaraq, müvafiq dövlət qurumları və qeyri-hökumət təşkilatları, o cümlədən Respublika Uşaq Fondu hələ də ağzına su alıb durur.

Fərahim İLQAROĞLU, Türkan TURAN

1437 dəfə baxılıb