DOLLAR 80 YOX, 86 QƏPİK OLMALIDIR | İqtisadiyyat

	12 fevral 2012


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

İqtisadiyyat

DOLLAR 80 YOX, 86 QƏPİK OLMALIDIR

2010-07-27

Azərbaycanda manatın dəyəri 7,2 faiz şişirdilib

Amerikanın “The Economist” jurnalı özünün ənənəvi “Big Mac” indeksini hesablayıb. İndeksə görə, dünyada dəyəri ən çox şişirdilmiş valyuta Norveç kronudur. Paytaxt Osloda satılan məşhur hamburgerin qiyməti 7 dollardır. Jurnalın ekspertləri hesab edirlər ki, kronun dəyəri 2 dəfəyədək şişirdilib və əslində bu valyutanın dollara nisbətən dəyəri 6,25 yox, 12,1 kron olmalıdır (“İqtisadi forum” jurnalı).

“Big Mac” indeksi “McDonalds” şirkətinin dünyanın müxtəlif ölkələrində yerləşən restoranlar şəbəkəsində satılan məşhur hamburgerin qiyməti əsasında hesablanır. Müqayisə bazası kimi ABŞ-da satılan biq-maqın qiyməti götürülür. Hazırda Amerikada biq-maq 3,73 dollara satılır. Əgər hər hansı ölkədə biq-maqın qiyməti bu həddən yüksəkdirsə, deməli, həmin ölkənin valyutasının dəyəri şişirdilib. Əgər biq-maq ABŞ-dakı qiymətdən ucuzdursa, həmin ölkənin valyutasının məzənnəsi real dəyərindən aşağıdır və bu ölkədə dollar ucuz olmalıdır. Beləliklə, ən bahalı biq-maq İsveçdə, ən ucuzu isə Argentinadadır. Skandinaviya ölkəsində bu qida 6,56 dollara, Latın Amerikası ölkəsində isə 1,78 dollara satılır.
İndeksə görə, milli valyutasının məzənnəsi şişirdilmiş ölkələrə İsveç (biq-maq 6,19 dollar), Braziliya (4,91 dollar), Danimarka (4,9 dollar), Kolumbiya (4,39 dollar), avro zonası ölkələri (4,33 dollar), Kanada (4 dollar), Türkiyə (3,89 dollar) və Avstraliya (3,84 dollar) daxildir. Milli valyutası real dəyərindən az olan ölkələrə isə Argentina (1,78 dollar), Ukrayna (1,84 dollar), Şri-Lanka (1,86 dollar), Honkonq (1,9 dollar) və Çin (1,95 dollar) aiddir.
Çinin öz valyutasının möhkəmləndirmək qərarı ölkənin tutduğu mövqeyə təsir etməyib. Çində biq-maq 1,95 dollardır. Jurnalın ekspertlərinə görə, əslində bu ölkənin milli valyutası olan yuanın dollara nəzərən məzənnəsi 6,78 yox, 3,54 olmalıdır. Yuanın məzənnəsi 48 faiz aşağı salınıb. Bundan başqa, Braziliya valyutası 10,75 faiz, Türkiyə lirəsi isə 4 faiz ucuzlaşmalıdır. Avronun ucuzlaşmasına baxmayaraq, “Big Mac” indeksinə görə, Avropanın vahid valyutası real dəyərindən 16 faiz bahadır. Ötən il bu göstərici 27 faiz təşkil edib. Ukraynada biq-maq 14,5 qrivnaya satılır. Hazırda bu ölkədə dollar 7,9 qrivnaya satılır. Deməli, indeksə görə, qrivna 51 faiz ucuzdur. Dollar 3,88 qrivna olmalıdır. Rusiyada biq-maq 2,34 dollara (71 rubl) satılır. Belə çıxır ki, bu ölkənin milli valyutasının dollara nisbətən “real” məzənnəsi 19 rubl olmalıdır.
Azərbaycanda yerləşən “McDonalds” restoranlar şəbəkəsində isə biq-maq 3,2 manata satılır. İndiki məzənnə ilə götürsək, onun qiyməti təxminən 4 dollar edir. Bu qiymət ABŞ-dakından 0,27 dollar və ya 7,2 faiz bahadır. Bu isə o deməkdir ki, manatın dəyəri 7,2 faiz şişirdilib. Əgər “Big Mac” indeksinə inansaq, milli valyutanın dollara nisbətdə dəyəri hazırda 80 qəpik yox, 86 qəpik olmalıdır.

HƏBİBƏ

839 dəfə baxılıb