İRAN “NABUCCO”dan KƏNARDA QALDI | İqtisadiyyat

	12 fevral 2012


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

İqtisadiyyat

İRAN “NABUCCO”dan KƏNARDA QALDI

2010-08-27

Vüqar Bayramov: “Kəmərin reallaşması 2016-cı ilə qədər uzana bilər”

“Nabucco” qaz kəməri ilə bağlı Ankarada qərar qəbul olunub. Səhmdarların Türkiyənin paytaxtında keçirilən iclasında kəmərə qazın verilməsi konsepsiyasına dəyişikliklər edilib. Komitənin rəhbərliyi kəmərin 2 xətt üzrə - Türkiyə-Gürcüstan və Türkiyə-İraq sərhədindən qaz ilə təchizatını planlaşdırıb. Hansı ki, bu marşrutlar üzrə Azərbaycan, İraq və Türkmənistan qazı nəql ediləcək. Türkiyənin enerji və təbii ehtiyatlar naziri Taner Yıldız bildirib ki, “Nabucco” üçün üç tədarükçüdən ikisi - Azərbaycan və İraq ən aktual tədarükçülərdir. Nazirin sözlərinə görə, kəmərə üç təməl nöqtədən qaz nəql oluna bilər. Bunlardan birincisi, Gürcüstan sərhədindən Azərbaycan qazının girişidir. İkincisi, İraqın şimalından qaz nəqlidir. Üçüncü nöqtə ilə bağlı, yəni Türkmənistan qazının nəqlinə dair danışıqlar isə hələ davam edir.

Diqqəti çəkən bölgədəki yaranmış siyasi vəziyyətlə əlaqədar səhmdarların Türkiyə-İran sərhədindən planlaşdırılan üçüncü xətdən imtina etməsi olub. Belə ki, səhmdarlar bildiriblər ki, Xəzər regionu və Yaxın Şərq dünyanın ən iri qaz ehtiyatları olan bölgələrdir. Bu regionlar qaz xətlərinin şaxələndirilməsi üzrə və layihənin təhlükəsizliyində ən başlıca rol oynayırlar. “Nabucco” qaz kəmərinin inşasına 2011-ci ildə başlanılması nəzərdə tutulur. 7,9 milyard avro məbləğində qiymətləndirilən bu kəmər vasitəsilə 2016-cı ildə 31 milyard kubmetr həcmində qaz nəqli planlaşdırılır.
İqtisadçı-ekspert Vüqar Bayramovun sözlərinə görə, “Nabucco” konsorsiumunda Rusiyanın iştirakı müzakirə olunmasa da, Avropa Birliyi layihə ilə bağlı Rusiyanın təzyiqlərini balanslaşdırmağa cəhd edir: “Son məlumatlar Avropa Birliyi ilə Rusiya arasında aparılan danışıqların uğurla başa çatmaqda olduğunu göstərir. Praktiki bu, yaxın zamanlarda ”Nabucco"nun reallaşma imkanlarının artmasından xəbər verir. Xatırladım ki, “Nabucco” konsorsiumu yaradılan zaman Avropa Birliyi Rusiyaya 20 faiz pay təklif etmişdi. Amma o zaman Rusiya konsorsiumda iştirakdan imtina etmişdi".
Mütəxəssisin fikrincə, “Qazprom” “Nabucco”da iştirak etməsə də, Rusiya kəmər məsələsində müəyyən güzəştlərə gedəcək. V.Bayramovun sözlərinə görə, “Nabucco” üçün ən böyük problem kəmərin hansı ölkələrin mavi qazı ilə təmin olunmasıdır. Ekspert bildirir ki, Avropa Birliyi “Nabucco”nu qazla təmin edəcək ölkələr arasında Türkmənistan, Azərbaycan və İraqı görür: “Kəmərin 2014-cü ildə reallaşması nəzərdə tutulsa da, son məlumatlar bunun əksini deməyə əsas verir. Böyük ehtimalla ”Nabucco"nun reallaşması 2016-cı ilə qədər uzanacaq".
İranın layihədən kənarda qalmasına gəlincə, V.Bayramov deyir ki, Avropa Birliyi ilə İran arasında kəmərə qoşulma istiqamətində danışıqlar aparılsa da, İranın bu yöndə imkanları əvvəldən zəif idi: “Bu da birbaşa onunla bağlı idi ki, İrana qarşı sanksiyalar onun beynəlxalq layihələrə qoşulmasına imkan vermir. Avropa Birliyinin son açıqlaması, Ankarada aparılan danışıqlarda İran variantının sıradan çıxması ondan xəbər verir ki, Avropa Birliyi İranın layihədə iştirakında maraqlı deyil.
Başqa tərəfdən, “Nabucco” Avropa Birliyi üçün mavi qaz idxalında Rusiyadan asılılığın aradan qaldırılmasına ünvanlanan layihədir. Belə ki, bu gün birlik mavi qaza olan ehtiyacının 46 faizini “Qazprom” vasitəsilə təmin edir. Mərkəzi Şərqi Avropa ölkələri Rusiya qazından asılı vəziyyətdədirlər. Avropa Birliyi Rusiya qazından asılılığı aradan qaldırıb, yeni asılılıq yaratmaq niyyətində deyil. Bütün hallarda İranla Avropa Birliyi və Qərb ölkələrinin münasibətləri arzuolunan deyil".

Xəbər xidməti

952 dəfə baxılıb