“QARA BAZAR”da DURĞUNLUQ | İqtisadiyyat

	12 fevral 2012


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

İqtisadiyyat

“QARA BAZAR”da DURĞUNLUQ

2010-09-06

Özəlləşdirmə çekləri 5 manata alınır, 50 qəpik bahasına satılır

“Bazar öz ümidinə qalıb. Ölü vəziyyətdir. Çekin yarısı camaatın əlində qalıb. Çeki gətirirlər, ancaq qiyməti öyrənib, satmırlar. Deyirlər 5 manata heç 1 kiloqram ət almaq olmur. Ümid edirik ki, çeklərin vaxtı uzadılacaq. Çünki hələ özəlləşdirmə tam başa çatmayıb” , - bu sözləri 10 ildir çek alveri ilə məşğul olan Əhməd Məmmədov deyir. Paytaxt Bakıda özəlləşdirmə payları əsasən “28 May” metrostansiyasının ətrafındakı qara bazarda alınıb satılır. Bazarda 1 özəlləşdirmə payının - yəni çekin qiyməti son 10 ilin ən aşağı həddinə düşüb. 1 özəlləşdirmə payı 5 manata alınıb, 5 manat 50 qəpiyə səhmdar olmaq istəyənlərə satılır. Çek alverçiləri deyir ki, çekə tələbat azalıb və qiymət aşağı düşüb. Özəlləşdirmə payları ucuzlaşdıqca isə alverçilər yoxa çıxır.

Çek alqı-satqısı ilə məşğul olan Asif Məmmədovun fikrincə, çekin ucuzlaşmasına səbəb hərraca “ölü” müəssisələrin çıxarılmasıdır: “Vaxt uzadılanda sevindik ki, aldığımız çeklər əlimizdə qalmayacaq. Lakin sevinməyimiz özümüzə qaldı. Özəlləşdirmə payının müddəti uzadılandan bu günədək çekin qiymətində çox az artım olub. Gərək bazara istehsal qabiliyyətli olan müəssisələr çıxarılsın ki, çekin də qiyməti artsın”.
Gün ərzində bir-iki çek satdığını deyən digər çek alverçisi Telman İmanov qiymətin artıb-azalmasının onlar üçün fərqi olmadığını deyir: “Bizim pulumuz cibimizdə qalır. Gəlirimiz 50 qəpik və 50 manat arasında olur. Elə olur ki, 100 çek alırıq, yaxşı da xeyir görürük. Hərraclar təşkil olunsa, daha yaxşı olar. Əminəm ki, bu il çeklərin vaxtı bitəcək. Gərək indidən özümüz üçün başqa iş tapaq”.
Bəzi çek alverçilərinin fikrincə, çeklərə tələbat azaldığı üçün onların gəlirləri də azalıb. Hətta bəziləri bu işin necə deyərlər, daşını atıb. Özəlləşdirməyə çek qoyub, uduzanlar da var. Çek alverçisi deyir ki, xəbər etmədən həmin çekləri ləğv ediblər: “Hər obyektə 10 çek qoymuşdum. ”Aydın-Fəxrəddin qardaşları" və “Xətai tikinti təchizat” obyektləri 5 ildir nə pulumuzu verir, nə də çekimizi. Hələ də məhkəmə prosesi davam edir".
Sıravi vətəndaşların isə çeklərdən heç bir xeyir götürmədiyini desək, yanılmarıq. Əlacsız qalıb özəlləşdirmə çeklərini “qara bazar”da ucuz qiymətə satanlar da oldu. Bununla belə, vətəndaşların bir qismində ümid qalır. Evdə 5 çeki olduğunu deyən 46 yaşlı Vasif Nəsirov onları zamanında yüksək qiymətə satmadığına görə təəssüflənir: “Vaxtilə çekin qiyməti 100 dollar idi. O zaman satmadım ki, yəqin bir az da bahalaşar. Hələ də evdə qalıb. Ucuz qiymətə heç vaxt satmaram. Bəlkə də ilin sonunadək qiymətlər qalxacaq”.
Çek satmağa gələn Azadə xanım da ümidini itirməyib: “5 çekim var idi. Üçünü 15 manata satmışam. İkisini saxladım ki, bəlkə qiymətlər artdı. Heç olmasa 10 manata alsalar yaxşı olardı”. Əksəriyyət isə artıq əlindəki özəlləşdirmə payını dəyər-dəyməzinə satıb. Bu gündən sonra da çeklərin bahalaşacağına ümid etmirlər. Elə 52 yaşlı Sahib dayı kimi: “Çeklərin ”qızıl dövrü" arxada qaldı. Mən o vaxt 40 “şirvana” (80 manat) satdım. İndən sonra qiymətin artacağına ümid etmək ağılsızlıqdır".

***

1996-cı ildən Azərbaycanda özəlləşdirmə siyasətinə başlanıb. 1997-ci ildə əhaliyə çeklər paylanmağa başlayıb. Çeklərin müddətinin artırılması barədə indiyə qədər dörd fərman verilib. 2009-cu ildə verilən sonuncu fərman əsasında onların istifadə müddəti 2011-ci ilin yanvar ayına qədər uzadılıb. Bu ilin sonunda çeklərin istifadə müddəti başa çatır.

Günay MUSAYEVA

908 dəfə baxılıb