“ONA GÖRƏ ZƏİFİK Kİ, HAKİMİYYƏTLƏ TƏKBAŞINA MÜBARİZƏ APARIRIQ”

	13 fevral 2012


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Bizim qonaq

“ONA GÖRƏ ZƏİFİK Kİ, HAKİMİYYƏTLƏ TƏKBAŞINA MÜBARİZƏ APARIRIQ”

2010-02-17

Pənah Hüseyn: “Diqqəti müxalifətə cəlb etmək üçün birlikdən başqa alternativ yoxdur”
Arif Hacılı: “Müsavat hədəfləri və imkanları üst-üstə düşən qüvvələrin birliyinin tərəfdarıdır”
Sərdar Cəlaloğlu: “Mən birliyə keyfiyyətimizin göstəricisi kimi baxıram”

Son günlər siyasi səhnədə ən çox dartışılan mövzulardan biri də müxalifətin birliyi məsələsidir. Tərəflər bu birliyin vacibliyi haqda çox danışsalar da, qarşılıqlı ittihamlar, mübahisələr uğurlu bir birlik modeli tapılmasına imkan vermir. Azərbaycanın demokratik müxalifəti sayılan qüvvələr bu gün bir-birinə qarşı savaş halındadır. Belə bir vəziyyəti nəzərə alaraq, həmçinin ölkə siyasətində baş verənlərin təhlilini aparmaq üçün “Bizim qonaq” rubrikasında növbəti debat təşkil etdik. “Yeni Müsavat”ın danışmanı, millət vəkili Pənah Hüseynin moderatorluğu ilə Müsavat Partiyası Mərkəzi İcra Aparatının rəhbəri Arif Hacılı və Azərbaycan Demokrat Partiyasının sədri Sərdar Cəlaloğlu polemika apardılar.

(əvvəli ötən sayımızda)

E.Məmmədli:
- Pənah bəy, siz müxalifətin əsas ideoloqlarındansınız. Birləşmə ilə bağlı Arif bəydən fərqli fikirdə olduğunuzu bildirdiniz. Siz hansı fikirdəsiniz?

Pənah Hüseyn: “Biz seytnot vəziyyətindəyik. Uzağı, fevral ayında bir nəticə əldə etməsək, bunun çox ciddi fəsadları olacaq”

Pənah Hüseyn:
- Bu məsələdə mənim fikirlərim Arif bəyin fikirlərindən kardinal şəkildə fərqlənir, daha çox Sərdar bəyin mənə məlum olan mövqeyinə yaxındır. Hesab edirəm ki, nə qədər qüsurlu olsa da, 2000-ci illə 2009-cu ili müqayisədə etmək lazımdır. Göz önündədir ki, vəziyyət demokratik qüvvələrin ziyanına xeyli dəyişib. Mən bunun dərinliklərinə getmək istəmirəm. Müqayisəni daha yaxın dövrlə etmək lazımdır. Mühüm məsələ bu arzuolunmaz situasiyanın dəyişməsidir. Müxalifətin birliyini bu situasiyanın dəyişməsi üçün ən sadə, ən effektli və bu gün üçün yeganə məsələ hesab edirəm. Buna görə müxalifətin birliyinə bu qədər önəm verilir. 15 ildir bunun ən vacib məsələ olmadığını bəzi siyasi qüvvələr, siyasətçilər izah etməyə çalışırlar, lakin cəmiyyətdə, o cümlədən bizim elektoratımızın özündə bu sosial sifariş qalmaqdadır. Düzdür, biz izah etmək istəyirik ki, daha vacib məsələlər var, iqtidar bundan istifadə edir, lakin sifariş qalmaqdadır. Əslində həqiqətən də iqtidar müxalifətin birləşməsi məsələsindən istifadə edir və istifadə edəcək də. Çünki bu o qədər təbiidir ki, hətta müxalifətin 70 faizi birləşsə belə 100 faizin birləşməsi mümkün deyil, amma 60 faiz birləşmə müxalifətin birliyi anlamına gəlir - iqtidar bundan yararlanmağa çalışacaq. Biz öz bazamıza və cəmiyyətə apelyasiya edəcəyik ki, nə üçün 1993-cü ildən sonra müxalifətin birliyi məsələsinə olduqca önəm verilir? İkincisi, bir daha təkrar edirəm ki, cəmiyyətdə fəallığı artırmaq, tərəfdarlarımızı mobilizasiya etmək, həm daxildə, həm də xaricdə müxalifətin resurslarına, imkanlarına diqqəti cəlb etmək üçün müxalifətin birliyindən başqa alternativ yoxdur. Müxalifətin birliyi bunun üçün vacibdir. Yoxsa mən də hesab edirəm ki, vəziyyəti dəyişdirmək bir nömrəli strateji vəzifədir. Əks təqdirdə, belə görünür ki, biz seçkilərə ayrı-ayrılıqda gedəcəyik, bunun vacib olmadığını cəmiyyətə izah etməyə çalışacağıq, sonra da seçki başlayacaq və heç nəyə nail ola bilməyəcəyik. Əgər müxalifət bu vəziyyətdə - parçalanmış şəkildə, necə ki, bələdiyyə seçkilərinə elə getdi - seçkilərə getsə, biz bələdiyyə seçkilərində olduğundan da pis vəziyyətdə görünəcəyik. Mən demirəm ki, indi biz o vəziyyətdəyik. Sadəcə, iqtidar indiki vəziyyətdən istifadə edərək, bizim resurslarımızı da zəiflədir, bizə verilən səsləri də nəzərə almır, namizədlərimizi qeydə almır, nəticələri saxtalaşdırır, sonda da deyir ki, birləşə bilmədilər deyə, qalib gəlmədilər. Mən bu gün mətbuatda Avropa Şurasından gəlmiş nümayəndənin açıqlamasını da oxudum ki, birləşməyən müxalifət heç kimdir. Ona görə də biz bu məsələnin üzərində durmalıyıq. Məncə, biz ciddi seytnot vəziyyətindəyik. Uzağı, fevral ayında bir nəticəyə nail olmasaq, bunun çox ciddi fəsadları olacaq.

Sərdar Cəlaloğlu:
- Mənə elə gəlir ki, Azərbaycan cəmiyyətində birliyin zərurəti dərk olunmur. Cəmiyyət sözünün mənası cəm olanlar, bir olanlar deməkdir. Əgər insanlar birləşmirsə, vahid ola bilmirsə, cəmiyyət də formalaşa bilməz. Cəmiyyətin əsasını birlik təşkil edirsə, deməli, biz bütün sosial fəaliyyətimizdə birliyi əsas məsələ kimi götürməliyik. Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin birləşmə haqqında gözəl bir sözü var ki, həqiqi birləşmə, həmrəylik o yerdə meydana çıxa bilər ki, tərəflərin hamısı eyni təhlükədə olsun. Tərəflər müxtəlif təhlükələr qarşısındadırlarsa, onlar həqiqi birləşə bilməzlər. Əgər birinin qulağı hökumətdədirsə, onun birlik baxışı bir cür olacaq, birinin gücü varsa, deyəcək ki, mənim birliklə bağlı təhlükəm yoxdur, parlamentə buraxılmaqla bağlı çətinliyim var. Mən birliyə heç də seçkidə əldə edəcəyimiz nəticəyə təsir edən faktor kimi baxmıram. Mən birliyə keyfiyyətimizin göstəricisi kimi baxıram. Biz birləşə bilmiriksə, bu o deməkdir ki, bizim sosial güc kimi keyfiyyətimiz çatışmır. Totalitarizmin bir məqsədi var ki, insanları təkləsin, fərdi dövlət aparatı ilə tək qoysun. Buna cəmiyyətin atomlaşdırılması deyirlər. Demokratiyanın başqa siyasi sistemlərdən fərqi odur ki, həmin fərdləri - atomları birləşdirib, güc şəklində dövlət aparatlarının qarşısında qoymaqdır. Bu gün müxalifət ona görə zəifdir ki, hər birimiz ayrılıqda hökumətlə təkbaşına mübarizə aparırıq. Əgər vətəndaşlar hakimiyyətin qarşısında vahid güc kimi çıxış edərlərsə, dövlət strukturlarının klassik əzici funksiyasından xilas ola bilər.

P.Hüseyn:
- Mən də elə düşünürəm ki, birləşmə yeni keyfiyyət halı yarada bilər.

Sərdar Cəlaloğlu: “Qarabağ və Respublika Uğrunda Hərəkatda olan zaman Lalə Şövkətlə İsa Qəmbər arasında konflikt yox idi. Hərəkat fəaliyyətini dayandıran gündən liderlər bir-birilərinə qarşı hücumlara başladılar”

S.Cəlaloğlu:
- Bəli. Biz ona görə birləşmirik ki, parlament seçkilərinə gedək. Biz parlament seçkilərinə ona görə gedirik ki, bunu əsas götürüb, yaxud da elə bəhanə edib birləşək. Mənim birləşməyə prinsipial baxışım bundan ibarətdir. Çünki birləşmə parlament seçkilərindən daha vacibdir. Birləşmənin mahiyyəti ondan ibarətdir ki, qüvvələr ayrı-ayrılıqda qaldıqda hakimiyyətin manipulyasiya imkanları genişlənir. İkincisi, hansısa birlikdə olmayan qüvvələrin konfliktə girməsi çox asan olur. Çünki maraqlar fərqli olur. Birlikdə olanda maraqlar ümumi olur. Mən mətbuata baxıram, ALP-nin sədr əvəzi Əvəz Temirxanla Arif Hacılının çox kəskin ittihamları var. Amma Lalə Şövkət Hacıyeva ilə İsa Qəmbər, mən əvvəlki kimi bir yerdə olsaydıq, belə vəziyyət olmazdı. Qarabağ və Respublika Uğrunda Hərəkatda olan zaman bu partiyaların arasında konflikt yox idi. Hərəkat fəaliyyətini dayandıran gündən liderlər bir-birilərinə qarşı hücumlara başladılar. Adama sual verərlər ki, bunlar belə pis adamlar idilərsə, niyə bir yerdə idilər və onda bunları demirdilər? Deməli, birliyin bir məqsədi də lazımsız intriqaları aradan qaldırmaqdır. Bu gün bizim gücümüzün böyük hissəsi bir-birimizi neytrallaşdırmağa yönəlib. Niyə avropalılar bizdən birlik tələb edirlər? Bunu hamı başa düşür ki, birliyin olmaması üzündən bizim gücümüz israf olunur. Analogiya səhv bir şeydir. Biz keçmişə tez-tez müraciət edirik. Bu gün cəmiyyətimizdə partiya elektoratı ilə narazı elektorat arasında bir ziddiyyət var. Narazı elektorat 99 faizdir, partiya elektoratı 2-3 faiz. İndi sual olunur ki, biz partiya elektoratının səsini almalıyıq, yoxsa narazı elektoratın? Əgər partiya elektoratının səsini almaq istəyiriksə, bizə birləşmək lazım deyil. Hər kəs getsin özünün az sayda üzvlərinin səsini alsın. Bələdiyyə seçkiləri göstərdi ki, partiya elektoratı ilə nəticə bundan o yana keçə bilmir. Bizə narazı elektoratın səsi lazımdırsa, bu kütlə müxalifətin ümumu birliyinə səs verir.

Arif Hacılı:
- Əvvəla, bələdiyyə seçkiləri prezident və parlament seçkilərindən, hətta referendumdan çox fərqli bir seçkidir. Azərbaycanda real özünüidarəetmə funksiyalarına malik bələdiyyələr olmadığı üçün bələdiyyə seçkilərinə istər cəmiyyət, istərsə də namizədliklərini irəli sürən şəxslərin özləri tərəfindən də maraq azdır. Bu eyni zamanda siyasi partiyalara da aiddir. Digər tərəfdən, ölkədə keçirilən bələdiyyə seçkiləri adətən beynəlxalq miqyasda müşahidə olunmur, Azərbaycanın daxil olduğu beynəlxalq qurumlar tərəfindən izlənilmir. Ona görə də bu seçkiləri parlament və prezident seçkiləri ilə eyniləşdirmək düz deyil.
Pənah bəy sözünün əvvəlində onun birliklə bağlı mövqeyinin mənim fikirlərimdən kardinal fərqləndiyini dedi, lakin mən hesab edirəm ki, bizim mövqelərimiz üst-üstə düşür. Bələdiyyə seçkilərinin uğursuzluğundan danışılır, sizin fikirlərinizdən belə anlaşılır ki, burada qələbə çalınmamasının səbəbi müxalifətin bir arada olmamasıdır.

S.Cəlaloğlu:
- Yox, mən elə demədim. Dedim ki, bələdiyyə seçkiləri narazı elektoratın yox, partiyalı elektoratın gücünün nə qədər olmasını ortaya çıxardı.

A.Hacılı:
- Dediklərinizi oxucular görəcəklər, hər halda, mən sizin dediklərinizdən bu qənaətə gəldim. Ancaq bu, tamamilə yanlış bir mövqedir. Yəni bələdiyyə seçkilərində müxalifətin arasında elə bir parçalanma yox idi. Yalnız Müsavat Partiyası ilə Ümid Partiyası arasında mövqe ayrılığı ortaya çıxdı. Hesab edirəm ki, Pənah bəy də bu məsələdə Müsavatla eyni mövqedən çıxış etdi.

P.Hüseyn:
- Bəli.

A.Hacılı:
- İstər Demokrat Partiyası, istərsə də “Azadlıq” bloku, DUİ ilə və digər siyasi qüvvələrlə bizim həmin dövrdə heç bir problemimiz olmayıb.

P.Hüseyn:
- Arif bəy, axı axırıncı prezident seçkilərində də təxminən bələdiyyə seçkiləri ilə eyni göstəricilər oldu. Məsələn, situasiyaya, şəraitə görə prezident seçkilərində də müxalifətin əsas qüvvələri ümumiyyətlə iştirak etmədi.

A.Hacılı:
- Bu mövzunu ayrıca təhlil edərik. Görürsünüzmü, burada da ziddiyyət yaranır. Məhz prezident seçkilərində müxalifətin bütün qüvvələrinin mövqeyi eyni idi, onda niyə fərqli nəticələr ortaya çıxmadı?

P.Hüseyn:
- Çünki situasiya eyni idi.

S.Cəlaloğlu:
- Birliyi nəticə ilə əlaqələndirməyin.

A.Hacılı:
- Bizim bu məsələyə baxışımızda fundamental fərq ondan ibarətdir ki, istər Azərbaycan cəmiyyətində bəzi təbəqələr və bəzi beynəlxalq qurumların nümayəndələri, xüsusilə hakimiyyət demokratik qüvvələrin uğur qazana bilməməsinin səbəbini müxalifət qüvvələri arasında parçalanma ilə izah etməyə cəhd edirlər. Bu, yanlış mövqe, sadəcə, problemlərdən biridir. Real, səmimi, az-çox resursları olan müxalifət qüvvələrinin birliyi müsbət haldır və Müsavat Partiyası buna çalışır və bu mövqeyimizi tərəflərə çatdırmışıq.

S.Cəlaloğlu:
- Bəs niyə heç kəslə birləşmirsiniz?

P.Hüseyn:
- Sərdar bəy, icazə verin sözünü axıra çatdırsın, çoxlu maraqlı suallar ortaya çıxır.

A.Hacılı:
- Lakin birlik müxalifətin birinci problemi deyil.

P.Hüseyn:
- Arif bəy, elə isə deyin ki, birinci problem nədir.

S.Cəlaloğlu replika atır:
- Hər şeyi deyəcək, birinci problem nədir onu deməyəcək.

A.Hacılı:
- İstər 2009-cu ilin bələdiyyə, istər 2005-ci ilin parlament seçkilərində və ondan əvvəlki seçkilərdə Azərbaycanda demokratik qüvvələrin qalib gəlməməsinin səbəbi ölkədə avtoritar rejimin mövcudluğu, inzibati resurslardan hakim siyasi partiyanın xeyrinə istifadə olunması, demokratik institutların zəiflədilib sıradan çıxarılması, eyni zamanda müxalifətin birliyinə mane olmaq məqsədilə bir sıra qüvvələrə maliyyə yardımı edilməsi və digər səbəblərlə bağlıdır. Ona görə də müxalifət öz şirəsində qovrulmamalıdır, hədəfi öz arasında seçməməlidir. Sərdar bəy dedi ki, hərəkatda olanda aramızda ziddiyyət yox idi, qurumun fəaliyyəti dayanan kimi ziddiyyətlər başladı. Niyə başladı?

S.Cəlaloğlu:
- Mən sizdən soruşuram, niyə başladı?

Arif Hacılı: “Azərbaycanda real qüvvələrin bir araya gəlməsi üçün ilk növbədə Müsavatın AXCP və KXCP ilə məsləhətləşmələrə başlaması indidən mümkün ola bilərdi”

A.Hacılı:
- Ziddiyyətlər oradan başladı ki, bir çox istiqamətlərdən dərhal müxalifət partiyalarının birləşməsi, dairələr üzrə namizədlərin müəyyənləşməsi, siyasi blokların yaradılması təklifləri irəli sürülməyə başladı. Bu qüvvələrlə bir arada olmaq ona görə mümkün deyil ki, onların bəziləri hakimiyyətin nəzarəti altındadır, eləsi var kəşfiyyat idarələri tərəfindən istiqamətləndirilir. Ona görə də özünü müxalifət adlandıran absurd sayda qüvvələrin bir arada olması nəinki qeyri-mümkündür, hətta lazım deyil. Müsavat Partiyası hesab edir ki, Azərbaycanda real, müəyyən resurslara malik olan qüvvələrin bir araya gəlməsi zəruridir. Bunun üçün ilk növbədə Müsavat Partiyasının AXCP və KXCP ilə bu məsləhətlərə başlaması indidən mümkün ola bilərdi. Digər səmimi müxalifət partiyalarının da bu prosesə qoşulması mümkündür. Əgər Liberal Partiyası tərəfindən ön şərt irəli sürülürsə ki, birlikdə mütləq Ümid Partiyası olmalıdır, hansı ki, bunun mümkün olmadığını bilirlər, AXCP tərəfindən şərt irəli sürülürsə ki, birlikdə mütləq ALP olmalıdır, bilinir ki, bu, mümkün deyil. Bu cür şərtlər irəli sürülməsi birliyə mane olur. Çox təəssüf ki, Azərbaycanın müxalifət partiyaları bu mövzunun üstündə tıklanıb qalmaqla, əsas hədəfdən yayınır. Bu gün əsas məsələ seçki komissiyalarının tərkibinin dəyişdirilməsi məsələsi olmalıdır. Bunu zaman-zaman qaldırmışıq, amma bu gün əsas fikir daxili mübarizələrə, didişmələrə yönəlib, hədəf kənarda qalıb. Müsavat Məclisinin iclasında İsa Qəmbərə birliklə bağlı sual verilib, başqan da buna cavab olaraq deyib ki, Azərbaycanda bəzi qüvvələr hakimiyyətin nəzarətindədir, bəziləri xarici kəşfiyyat idarələrinin və başqalarının nəzarətindədir, onlarla əməkdaşlığımız mümkün deyil. Kim inkar edə bilər ki, Azərbaycanda müxalifət adına iddia edərək hakimiyyətin nəzarətində olan partiya yoxdur?...

S.Cəlaloğlu:
- (sözünü kəsərək) Mən iddia edirəm ki, yoxdur.

A.Hacılı:
- Sərdar bəy, axı siz özünüz müsahibələrinizin birində demişdiniz ki, nə olsun Ümid Partiyasının hakimiyyətlə əlaqələri var, bu əlaqələrdən istifadə etmək lazımdır.

S.Cəlaloğlu:
- Yox, siz ittiham edirdiniz ki, Ümidin hakimiyyətlə əlaqəsi var, mən də deyirdim ki, varsa, bundan istifadə edək.

A.Hacılı:
- Azərbaycanda müxalifət adına iddia edən 10-dan artıq siyasi partiya var ki, hakimiyyətin nəzarəti altındadır.

S.Cəlaloğlu:
- Arif bəy, 2005-ci ildə Müsavat parlamentə gedəndə sizin bu gün əməkdaşlıqda birinci yerə qoyduğunuz AXCP Müsavatın hakimiyyətə satıldığını dedi, ya yox?

A.Hacılı:
- Bu başqa mövzunun söhbətidir.

S.Cəlaloğlu:
- Niyə başqa mövzunun söhbətidir? 2005-ci ildə sən hökumətin adamı idin, indi də İqbal Ağazadə. Nə fərqi var?

A.Hacılı:
- İcazə verin fikirlərimi sona çatdırım, bu mövzuya yenidən qayıdarıq. İsa Qəmbərin açıqlamasında heç bir ad çəkilmədiyi, heç bir partiya göstərilmədiyi halda, müxalifət düşərgəsi adlanan düşərgə tərəfindən bu günə kimi hakimiyyətin Müsavat Partiyası, onun lideri haqqında uydurduğu bütün böhtanlar təkrar olunur. Heç kim inkar etmir ki, Müsavat Azərbaycanın ciddi və real partiyalarından biridir. Əgər müxalifətin birliyindən söhbət gedirsə, deməli, Müsavatla da birlikdən söhbət gedir. Amma müxalifət adına iddia edən bir neçə siyasi partiya və siyasi xadim Müsavata, onun liderinə ləkə yaxmaq istiqamətində siyasət qurub. “Səs”, “Yeni Azərbaycan” qəzetlərinə baxın, YAP funksionerlərinin açıqlamalarını izləyin, görün, bu cür ittihamlar orada da səslənirmi?

S.Cəlaloğlu:
- Arif bəy, İsa Qəmbərin açıqlamasından sonra YAP sədrinin müavini Əli Əhmədov onun bu sözlərini təriflədi, müxalifəti ittiham elədi. Bunu necə başa düşək?

A.Hacılı:
- Bu, hakimiyyətin növbəti fitnəkarlığıdır. Onlar istənilən məsələdən öz xeyirləri üçün istifadə etməyə çalışırlar. Əli Əhmədovun Müsavatın müxalifətin birliyinin baş tutmamasının səbəblərini deməsini bəyənməsinə sizin irad tutmağınız tamamilə məntiqsizdir.

S.Cəlaloğlu:
- Birlik istəyən qüvvə özü öncədən şərt irəli sürməməlidir. Birlik gücündən asılı olmayaraq, hüquqi baxımdan bərbərlik tələb edir. Yəni mən səni özümə bərabər bilirəm ki, səninlə birliyə gedirəm. O başqa söhbətdir ki, sənin imkanların böyükdür, parlament seçkilərinə gedəndə, sən 60 namizəd irəli sürəcəksən. Amma hüquqlar bərabərdir.

A.Hacılı:
- Müsavat Partiyası həm hədəfləri, həm də təsir imkanları bir-birinə yaxın olan qüvvələrin birliyinin tərəfdarıdır. Biz ortalığa konkret model qoymuşuq.

S.Cəlaloğlu:
- Sizin bu mövqeyinizin yaranma səbəbi var. Buna elmdə kateqorizasiya deyilir. Yəni uzun müddət nailiyyət əldə etmədikdə, ən yaxın qüvvələrlə özlərinin sərhədlərini kəskinləşdirirlər. Bütün nailiyyətsizliyin də səbəblərini öz müttəfiqlərinin üzərinə yükləyirlər ki, tərəfdarlarına məsuliyyətin onlarda deyil, müttəfiqlərində olduğunu desinlər. Bu, nailiyyətsizlik sindromunun əlamətidir. Demokratik mübarizə ilə bağlı Şarpın 6 prinsipi var...

P.Hüseyn:
- Xahiş edirəm, onların 6-nı da sadalayın.

(davamı növbəti sayımızda)

Elşad MƏMMƏDLİ

1700 dəfə baxılıb