 |
Bizim qonaq
“İQTİDAR SİYASİ PARTİYALAR HAQQINDA QANUNA DÜZƏLİŞ HAZIRLAYIR” 2010-02-19 Pənah Hüseyn: “Bir sıra partiyaların elitasında birləşməyə ciddi müqavimət var”
Arif Hacılı: “İstənilən birliyin yaranmasını müsbət hal kimi qiymətləndirmək düzgün deyil”
Sərdar Cəlaloğlu: “Müsavatın bu mövqeyi 1-2 il öncə öz daxilində başlayan problemin davamıdır”
|
Son günlər siyasi səhnədə ən çox dartışılan mövzulardan biri də müxalifətin birliyi məsələsidir. Tərəflər bu birliyin vacibliyi haqda çox danışsalar da, qarşılıqlı ittihamlar, mübahisələr uğurlu bir birlik modeli tapılmasına imkan vermir. Azərbaycanın demokratik müxalifəti sayılan qüvvələr bu gün bir-birinə qarşı savaş halındadır. Belə bir vəziyyəti nəzərə alaraq, həmçinin ölkə siyasətində baş verənlərin təhlilini aparmaq üçün “Bizim qonaq” rubrikasında növbəti debat təşkil etdik. “Yeni Müsavat”ın danışmanı, millət vəkili Pənah Hüseynin moderatorluğu ilə Müsavat Partiyası Mərkəzi İcra Aparatının rəhbəri Arif Hacılı və Azərbaycan Demokrat Partiyasının sədri Sərdar Cəlaloğlu polemika apardılar. (əvvəli ötən saylarımızda)
Pənah Hüseyn:
- Arif bəy, konkret sual qoyulsa ki, Lalə Şövkət müxalifətdədir, müxalifətdə deyil, nə cavab verərsiniz? Mən özümü Müsavat Partiyasına yaxın bilirəm, seçim olanda ona səs verərəm. Amma mən Lalə Şövkəti müxalifət sayıram. Siz nə cür düşünürsünüz?
Arif Hacılı:
- Söhbət həmin dövrdə Liberal Partiyanın tutduğu mövqedən gedir. Mən sizin və Sərdar Cəlaloğlunun bu məsələlərlə əlaqədar səs verməsini həlledici hesab etmirəm. Sərdar bəy özü sonradan fikir bildirərək həmin dövrdə məlum qərarın verilməsinin səhv olduğunu demişdi. Ancaq mən bilirəm ki, həmin məqamda o cür qərarın qəbul edilməsində sizin səsiniz həlledici rol oynamayıb. Həlledici rol Liberal Partiyasına aid idi.
Sərdar Cəlaloğlu:
- Bu ədalətsizlik olar.
A.Hacılı:
- Mən əminəm ki, onların mövqeyi həlledici oldu. Buna baxmayaraq, həmin mitinqlə bağlı bizim partiyanın ünvanına hədyanlar səsləndirilməkdədir. Ona görə də istənilən birliyin yaranmasını müsbət hal kimi qiymətləndirmək düzgün deyil. Siz özünüz də qeyd etdiniz ki, Azərbaycanda bir sıra kompromist qüvvələr var. Ölkədə elə siyasi təşkilatlar var ki, əslində ciddi partiya kimi mövcud deyil, ancaq onun liderinin qarşısında duran əsas strateji hədəf 2010-cu ildə deputat olmaqdır. Biz yalnız özünü siyasi lider adlandıran şəxsin və onun ətrafında olan 5-10 adamın bir adamı deputat etmək istəklərinə ümumi strateji maraqları tabe elətdirib, onlar qarşısında hesabat verə bilmərik. Biz Azərbaycan cəmiyyəti qarşısında hesabat verəcəyik. Ancaq partiyasındakı ikinci və ya üçüncü adamını tanımadığımız adamlarla bərabərhüquqlu birliyə gedərək belə siyasət aparmağın ziyanlı olduğu qənaətindəyəm və bu ziyanın nədən ibarət olduğunu dedim. Bununla belə, partiya adlanan hətta 3-4 nəfər səmimi olaraq bu hökumətə qarşı mübarizə aparırsa, bu rejimin dəyişməsini istəyirsə, biz o təşkilatlarla əməkdaşlığa həmişə hazır olmuşuq və indi də hazırıq. 2010-cu ilin parlament seçkiləri göstərəcək ki, bütün səmimi qüvvələr Müsavat Partiyası ilə birlikdə olacaqlar. Sifariş alan, öz liderini deputat etmək istəyən qüvvələrlə bir yerdə olmayacağıq.
Elşad Məmmədli:
- Arif bəy, Müsavat Partiyasının birləşmək istəmədiyi iki partiya arasında çəkişmə gedir. Bunlar Ümid və ALP-dir. Sizin yuxarıda dediyiniz məsələləri bu iki partiyaya aid edəkmi ki, onlar hakimiyyətdən sifariş alırlar və ya öz liderini deputat etmək marağı güdürlər?
A.Hacılı:
- Bu cür fəaliyyət göstərən digər partiyalar da var. Azərbaycanda 52 qeydiyyatdan keçmiş partiya mövcuddur.
S.Cəlaloğlu:
- Hə, lap mən parlamentə düşmək istəyirəm, nə olsun?
A.Hacılı:
- Sərdar bəy, biz ümumi maraqlar uğrunda mübarizə aparırıq. Kiminsə şəxsi istəyini ümumi maraqlara tabe etdirmək olmaz. Verilən suala gəlincə, qeyd edim ki, İqbal Ağazadə ilə mənim aramda şəxsi problem yoxdur.
S.Cəlaloğlu:
- Var, “imenni” şəxsidir.
Arif Hacılı: “Parlamentə seçilib-seçilməyəcəyi məlum olmadığı dövrdə İqbal bəylə əlaqə saxlayan azsaylı adamlardan biri də mən idim”
A.Hacılı:
 - Sərdar bəy, bu olmadı ki! Biz İqbal Ağazadə ilə həbsxanada bir yerdə olmuşuq. Həbsxanadan çıxandan sonra ona hakimiyyətin təzyiqləri olduğu, parlamentə seçilib-seçilməyəcəyi məlum olmadığı dövrdə İqbal bəylə əlaqə saxlayan azsaylı adamlardan biri də mən idim. Söhbət şəxsi münasibətlərdən getmir. Məsələ ondadır ki, Ümid Partiyasının strukturlarının fəaliyyəti ümumdemokratik prosesə ziyan vurur. Məsələn, Müsavat Partiyası seçki komissiyalarında ona verilən beş minədək yerdən imtina elədi. Bu, ciddi bir məsələdir. Çünki bu, 5 min iş yeri deməkdir, komissiya ətrafında bir strukturun formalaşması, qalması, proseslərə digər partiyalardan fərqli təsir imkanları deməkdir. Amma biz bundan imtina etdik. Ona görə ki, seçki komissiyalarının iqtidar və müxalifətdən ibarət olması, paritet əsaslarla formalaşdırılması mövzusunun aktuallığını saxlayaq. Ancaq Ümid Partiyası həmin yerlərə nümayəndələr təyin etdi. Düzdür, bizə irad tutaraq bildirirlər ki, bizim MSK-da olan nümayəndəmiz 2005-ci ildə protokola imza atıb. Biz bu iradı qəbul edirik. Amma həmin adam bu hərəkətinə görə bizim partiyadan və ətrafımızdan təcrid olundu. Lakin 2008-ci ildə keçirilən saxta seçkilərə MSK-dakı nümayəndələri istisna olmaqla, Ümid Partiyasından olan komissiya üzvlərinin demək olar ki, hamısı müsbət rəy verib və onlar cəzalandırılmayıblar. Mənə yalnız Qazax-Ağstafa dairəsindən olan komissiya üzvlərinin protokola imza atmaması faktı məlumdur. Digərləri sonuncu prezident və bələdiyyə seçkilərində və referendumda protokollara imza atdılar. Bu, ümummüxalifət işinə zərbə vurur, cəmiyyətdə müxalifətə olan inamı azaldır. Ona görə də biz müəyyən çərçivələr qurmaq zorundayıq. Biz sazişçi, barışan, hakimiyyətlə bu və ya digər şəkildə işbirliyi quran müxalifətin çərçivəsini göstəririk. Bu cür qüvvələrin bizdən olmadığını cəmiyyətin diqqətinə çatdırırıq. Çünki cəmiyyət onların bizimlə birgə olduğunu düşünürsə, bu, bütövlükdə demokratik qüvvələrə zərbə vurur.
S.Cəlaloğlu:
- Arif bəy, 2005-ci ildə siz hakimiyyətlə barışdınız, ya yox?
A.Hacılı:
- Biz heç bir vaxt hakimiyyətlə barışmamışıq.
S.Cəlaloğlu:
- Parlamentə getdiz, getmədiniz?
A.Hacılı:
- Biz digər siyasi partiyalarla birlikdə parlament seçkilərinə getdik. Bizim parlamentdəki nümayəndələrimiz heç də başqa özünü müxalifət adlandıran partiyaların nümayəndələri kimi səs almadan deyil, xalqın səsini alaraq millət vəkili seçiliblər. Bunu tam məsuliyyətimlə deyirəm ki, Müsavat deputat qrupuna daxil olan 5 deputatın hamısı seçicilərin səsini alıblar.
S.Cəlaloğlu:
- Bunu bilirəm, sadəcə siz parlamentə yalnız 5 nəfərin buraxılması ilə razılaşdınız, razılaşmadınız?
A.Hacılı:
- Razılaşmadıq. Sərdar bəy, siz görəndə ki, mənim mövqeyim sizin fikirlərinizin məntiqsizliyini aşkara çıxarır, sözümü dayandırmağa çalışırsınız. Sərdar bəy, o 5 deputatın 5-i də öz haqqını alıb. Mən razıyam ki, parlamentə seçilən yalnız bu deputatlar deyildi. Siz də səs almışdınız, mən də səs almışdım, digər namizədlərimiz də səs almışdılar. Ancaq hakimiyyət dairələri bu 5 nəfərin mandatını qəbul etdi.
S.Cəlaloğlu:
- Siz də onunla razılaşdınız?
P.Hüseyn:
- Arif bəy, Sərdar bəy bu sualın cavabını özü bilir, sadəcə sizi tələyə salmaq istəyir.
A.Hacılı:
- Mən tələyə girmərəm. Sərdar bəy, biz qətiyyən razılaşmamışıq. Biz həm də onunla razılaşmırıq ki, xalqdan mandat almayan insanlar da parlamentə göndərilib.
S.Cəlaloğlu:
- Onu qoy kənara. Siz iqtidarın sizinlə bağlı planı ilə razılaşdınız, ya yox?
A.Hacılı:
- (əsəbləşərək) Sərdar bəy, hansı plandan danışırsınız? Mən 20 ildir Azərbaycanın deputatı seçilirəm, parlamentə buraxmırlar.
S.Cəlaloğlu:
- Səni buraxmadılar, digər partiya funksionerlərini buraxdılar. Siz də bununla razılaşdınız.
A.Hacılı:
- 2005-ci ilin parlament seçkiləri saxtalaşdırılıb. Lakin həmin seçkilərdə parlamentə seçilən Müsavat üzvlərinin aldığı səslər saxta olmayıb. Onlar həqiqətən xalqdan mandat alaraq parlamentdə iştirak etmək hüququ qazanıblar. Biz hesab edirik ki, həmin dövrdə Müsavat deputat qrupunun parlamentə getməsi qərarı çox düzgün olub. Deputat qrupu müxalifətin əsas resurslarından biri kimi, parlamentdə göstərdiyi fəaliyyəti ilə həm Azərbaycan cəmiyyətinə, həm də Müsavat Partiyasına, bütövlükdə demokratik qüvvələrə çox xeyir verib.
P.Hüseyn:
 - Tutaq ki, bu il Müsavat Partiyasının daxil olmadığı, ADP-nin iştirak etdiyi birlik şəklində seçkiyə gedirik. Yenə də əvvəlki kimi 33 deputat yeri qazanırıq, hakimiyyət isə cəmi 5-6 nəfəri parlamentə buraxmağa razılıq verir...
S.Cəlaloğlu:
- Bəli, mən razılaşacam. Deyin görüm, bu xəyanətdir, ya yox?
P.Hüseyn:
- Yox, xəyanətdən söhbət getmir. Sadəcə, bilmək istəyirəm ki, indidən sizin mövqeyiniz nədən ibarətdir?
S.Cəlaloğlu:
- Məni buraxmasalar belə, digər hətta bir namizədimizi buraxsalar, mən deyəcəm ki, parlamentə gedək.
A.Hacili:
- Əgər mən halal mandat almışamsa, parlamentdə öz yerimdə otururamsa, bunun hakimiyyətlə razılaşmağa nə dəxli var?
P.Hüseyn:
- Yox, əvvəlcədən müqavilə olacaqmı ki, getməyək və ya gedək; bunu müəyyənləşdirmək lazımdır. Bizim bəzi yoldaşlarımızın mövqeyini ifadə edən yazarlar hələ də yazırlar ki, guya biz parlamentə getməklə, “Azadlıq” blokunun qərarını pozmuşuq.
A.Hacılı:
- Bu, sadəcə yalandır. Belə bir qərar olmayıb.
P.Hüseyn:
- Tamamilə həqiqətə uyğun olmayan məsələdir.
Sərdar Cəlaloğlu:
- Pənah bəy, biz əgər yeni bir birlik yaratmaq istəyiriksə, keçmiş birlikdəki nöqsanları, günahları qabartmayaq. Əks halda, çox irəli gedə bilməyəcəyik. Aydın məsələdir ki, müxalifət qüvvələri iqtidara yaxınlığı baxımından müxtəlif məsafədədir. Kimsə iqtidardan 1 sm o tərəfdədir, kimi 2 sm. Xaricdə razılaşan müxalifət termini var. Yəni hansısa qüvvə müxalifətdədir, lakin iqtidarın hansısa siyasəti ilə razılaşır...
P.Hüseyn:
- Bu, Fazil Qəzənfəroğlunun konsepsiyasıdır, deyir mən hesablaşıram.
S.Cəlaloğlu:
- Hesablaşmaq başqa şeydir, razılaşmaq başqa. Bir dəfə Nizami Süleymanov çıxışında demişdi ki, Azad Mirzəcanzadənin anası ermənidir. Onun bu çıxışı ilə əlaqədar durub Nizami Süleymanovun yanına getdim. Dedim ki, ermənilər bir məşhur azərbaycanlı axtarırlar ki, onun qonşusu erməni olsun, həmin azərbaycanlını öz adlarına çıxsınlar. Biz isə atası təmiz azərbaycanlı olan Mirzəcanzadəni erməni adlandırırıq. Ona erməni deməyimiz bizə xeyir edər, yoxsa azərbaycanlı olması? Bilirsiz, biz çalışmalıyıq ki, hətta Fazil Qəzənfəroğlunu, Qüdrət Həsənquliyevi də öz tərəfimizə çəkək.
P.Hüseyn:
- Əvvəla, onlar gəlməyəcəklər. Necə çəkə bilərsən özünə?
S.Cəlaloğlu:
 - Gəlməyənlər bəllidir ki, niyə gəlmirlər. Bəs bu gəlmək istəyənlərə niyə müqavimət göstərirsiniz? Dairə cızırsınız ki, Müsavat-AXCP-KXCP. Belə çıxır ki, biz də “şpiyonlar”danıq, ya İrana işləyirik, ya Amerikaya. Yəqin sənədlər bunlardadır, bilmirəm bizi hara yazıblar. Müsavatın bu mövqeyi 1-2 il öncə öz daxilində başlayan problemin davamıdır. Yəni, Müsavatın funksionerlərinin bir-biri ilə didişməsinin davamıdır. Bu qarşıdurmanı indi eşiyə çıxarıblar.
A.Hacılı:
- Yəni demək istəyirsiniz ki, Müsavatın öz içində artıq bu problem yoxdur.
S.Cəlaloğlu:
- İndi daxildə bu münaqişə sönüb. Amma bu qarşıdurma mövqeyi var deyə bunu xaricə daşıyırsınız.
A.Hacılı:
- Yenə sağ olun ki, deyirsiniz münaqişə sönüb. Sərdar bəyin deməsindən belə çıxır ki, Müsavatda müsbət proses gedir.
Sərdar Cəlaloğlu: “Biz bəzi məsələlərdə bu gün iqtidarla da birlik yarada bilərik”
S.Cəlaloğlu:
- Biz qüvvələrə münasibətimizi köklü surətdə dəyişməliyik. Demokratiya tələb edir ki, qüvvələr arasındakı sərhəd keçici olsun. Hər kəs özünə möhkəm divar qoyursa, bu demokratiya deyil. Biz bəzi məsələlərdə bu gün iqtidarla da birlik yarada bilərik. Məsələn, Qarabağ məsələsində. Elə məsələlər də ola bilər ki, biz iqtidarın ətrafında olan partiyalarla birlik yarada bilərik.
P.Hüseyn:
- Mən onun tərəfdarı deyiləm.
S.Cəlaloğlu:
- Müxalifət özü deqradasiyaya məruz qalıb. Müsavat Partiyasının içərisindəki funksionerlərin də heç biri Arif Hacılı kimi deyil. Müsavatın Divanında elə adam var ki, onun proseslərə baxışı elə İqbal Ağazadənin baxışları ilə eynidir.
P.Hüseyn:
- İqbal Ağazadənin baxışlarına nə olub ki?
S.Cəlaloğlu:
- Mən elə demirəm, İqbal Ağazadənin mövqeyi fərqli ola bilər. Mənim dediyim odur ki, Müsavatın Divanında onun kimi düşünən adamları niyə partiyadan çıxarmırsınız?
A.Hacılı:
- Demək istəyirsiniz ki, İqbal Ağazadə ilə bizim baxışlarımızda fundamental fərq var?
S.Cəlaloğlu:
- Bəli. İqbal bəy daha praqmatikdir, qüvvələrini ölçüb-biçir və bizdən, sizdən fərqli siyasət aparır, müəyyən nailiyyəti də var. İndi buna qısqanclıq yaranıb. (Arif Hacılı buna gülüşlə reaksiya verir-E.M). Sizin partiyada İqbal Ağazadə, Sərdar Cəlaloğlu, Lalə Şövkət kimi düşünən adamlar varsa, sənin bu adamları ittiham etməyə haqqın yoxdur. Ya gərək partiyanı dağıdasan, ya da qəbul etməlisən ki, bu normal bir şeydir. Siz deyirsiniz ki, mən ancaq rəngi qara olanları seçəcəm.
A.Hacılı:
- Müsavat Partiyası Azərbaycanın ziyalı elitasını öz ətrafında birləşdirib.
S.Cəlaloğlu:
- Mən başqa şey deyirəm. İndi birliyə fərqli baxışlar var. Mən deyirəm ki, hansısa şərt, çərçivə qoymadan bütün qüvvələrin birliyinə nail olmaq lazımdır. Arif Hacılı deyir ki, yalnız müəyyən kriteriyalara cavab verən partiyaların birliyini yaratmaq lazımdır...
P.Hüseyn:
 - Mən sizin dediklərinizin bir çoxu ilə razılaşmayaraq, qeyd edim ki, bir sıra partiyaların elitasında birləşməyə ciddi müqavimət var. Tutaq ki, biz hansısa bir model ətrafında birlik yaratdıq, namizədlər verdik. Əgər bu dəfə də situasiyanı dəyişə bilməyəcəyiksə, yenə də hakimiyyət 5-6 adamın parlamentə düşməsinə imkan verəcəksə, onda biz elə ayrılıqda seçkiyə gedək, öz seçicimizi müəyyənləşdirək ki, bizə nə qədər səs verəcəklər. Lazımdırsa, biz elə Müsavat Partiyasının palitrasından təmsil olunaq. Biz burada nə qazanırıq?
S.Cəlaloğlu:
- Bu milli maraq olmur, qrup marağı olur.
Pənah Hüseyn: “Hakimiyyətin əlində kart-blanş qalacaqsa, nə birləşməyə ehtiyac var, nə də mübarizə aparıb camaatı polislə üz-üzə qoymağa”
P.Hüseyn:
- Ola bilər ki, hətta mən bunu sadələşdirirəm, yaxud qərəzli şəkildə bəsitləşdirirəm. Ola bilər. Amma bunun çox ciddi məqamı var. Bu, ona görə lazım deyil ki, biz ilk növbədə vəziyyəti dəyişmək istəyiriksə, seçkini hələlik bir kənara qoymalıyıq. Biz öncə bir siyasi birliyə nail olmalıyıq. Vacib deyil ki, o birliyə daxil olanların hamısı eyni namizədlərlə çıxış etsinlər. Ən güclü namizəd məsələsində ola bilər ki, onların namizədi bu kriteriyaya cavab verməsin. Məndə olan məlumatlara görə, iqtidar siyasi partiyalar haqqında qanuna düzəliş hazırlayır. Bu düzəliş partiyaların maliyyələşməsi ilə bağlı məsələdir. Bura belə bir bənd salmaq istəyirlər ki, siyasi partiyalar parlament seçkilərində nə qədər səs alacaqsa, ona uyğun olaraq da onların maliyyələşməsini həyata keçirsinlər. Belə olanda, hər bir partiya daha çox öz üzvünün namizədliyini verəcək ki, daha çox maliyyə ala bilsin. Mən ehtimal edirəm ki, ən güclü namizəd məsələsinə, birliyə müqavimət göstərilməsində bunun rolu var. Lakin ola bilər ki, biz birlikdə gedək, sən 30 namizədlə 100 min səs alarsan, amma ayrılıqda gedəndə 3 min səs yığarsan. Deyək ki, biz Müsavatdan 61 namizəd verdik. Əgər seçim imkanı yenə də hakimiyyətin əlində olacaqsa, bu 61 nəfərin içərisindən 2-3 nəfəri buraxacaqlar, yenə də heç nəyə nail olmaq mümkün olmayacaq. Arif bəyin əvvəllər səsləndirdiyi çox gözəl bir sözü var, biz ona nail olmalıyıq ki, bizim içimizdən də kimin deputat olmasını hakimiyyətin müəyyənləşdirməsinə imkan verməyək. Hakimiyyətin əlində kart-blanş qalacaqsa, nə birləşməyə ehtiyac var, nə də mübarizə aparıb camaatı polislə üz-üzə qoymağa. Elə gedirik seçkiyə, qarmaq kimi atırsan, balıq düşə də bilər, düşməyə də. Mən Azərbaycan müxalifətinin real qüvvələrinin tez bir zamanda birləşməsini zəruri, alternativsiz bir məsələ, böhran vəziyyətindən çıxmağımız üçün yeganə şərt hesab edirəm. Mənim formatım budur ki, Müsavat Partiyası, “Azadlıq” bloku, DUİ, ADP, AMİP və digər bir neçə partiyanın birliyini yaratmalıyıq. Bunların bəziləri orada olmaya bilər. Lakin mən Müsavat və AXCP-nin birlikdə olmasını zəruri hesab edirəm. Vaxt azdır, tez bir zamanda buna getmək lazımdır. Əgər vaxtı ilə Əbülfəz Elçibəy Nizami Süleymanovla bir yerdə oturub müqavilə bağladılarsa, bugünkü söz-söhbətə baxmayaraq, İsa Qəmbərlə Lalə Şövkət bir yerdə ola bilərlər. Fərqli baxışlarımıza baxmayaraq, ümumi maraq, cəmiyyətimiz, partiyalarımızın nizamnaməsində yazılan dəyərlər naminə bir araya gəlmək lazımdır. Əks təqdirdə, ciddi bir məğlubiyyətə uğrayacağıq. Bunun ən ciddi ağrısını da Müsavat Partiyası çəkəcək.
S.Cəlaloğlu:
- Niyə təkcə Müsavat Partiyası?
(davamı növbəti sayımızda) Elşad MƏMMƏDLİ 2287 dəfə baxılıb
|
