ARDNŞ-in QAZ İXRACININ GİZLİNLƏRİ | Gündəm

	22 may 2012


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Gündəm

ARDNŞ-in QAZ İXRACININ GİZLİNLƏRİ

2012-02-04

Rövnəq Abdullayev əhalinin qazını kəsib baha qiymətə Türkiyəyə satır; Azərbaycanın bəzi bölgələri və paytaxtın bəzi hissələrində yaşayan sakinlər isə mavi yanacağın üzünə həsrət qalıb

Türkiyənin “Petkim” neft-kimya şirkəti idarə heyətinin üzvü Kənan Yavuz TGRT kanalına müsahibəsində deyib ki, Azərbaycan daxili ehtiyaclarından kəsərək, Türkiyəyə qaz ixracını 2 dəfə artırıb. Azərbaycanın özündə soyuq hava səbəbindən təbii qaz istehlakı artdığı halda, daxili ehtiyaclardan kəsərək Türkiyəyə qaz ixracını artırmaq nə dərəcədə ağıllı addımdır?

Rəsmi statistikaya görə, hazırda Azərbaycanda hər gün orta hesabla 50 milyon kubmetr həcmində qaz istehlak edilir. Sutka ərzində Bakı şəhərinə 12 milyon kubmetr, Sumqayıta 0,65 milyon kubmetr, Abşeron rayonuna 1 milyon kubmetr, digər rayonlara 8,5-9 milyon kubmetr, sənaye obyektlərinə 2 milyon kubmetr, elektrik stansiyalarına 16 milyon kubmetr, Gürcüstana 4 milyon kubmetr, Rusiyaya 3 milyon kubmetr, İran vasitəsilə Naxçıvana 1,2 milyon kubmetr qaz göndərilir. Nəticədə, ölkədəki gündəlik qaz istehlakı 48-50 milyon kubmetr ətrafındadır.
Sırf əhali qrupunu götürsək, ölkə üzrə gündəlik qaz istehlakı 25 milyon kubmetrdir. Burada maraqlı bir məqam var. Ölkə əhalisinin cəmi 35 faizə yaxını Bakı, Abşeron və Sumqayıtda yaşayır. Əhalinin 35 faizinin yaşadığı Bakı-Abşerona əhali qrupu üzrə istehlak olunan 25 milyon kubmetr qazın 14 milyonu və ya 56 faizi verildiyi halda ölkənin yerdə qalan regionlarına cəmi 11 milyon kubmetr qaz verilir. Bu, onu göstərir ki, qaz ixracatçısı olan Azərbaycanın nəinki bəzi bölgələrinə, Bakıda inşa edilmiş yeni binaların 90 faizinə hələ də qaz verilmir. Bu baxımdan Y.Kənanın dedikləri reallığa yaxındır.
2011-ci ildə Azərbaycan Türkiyəyə 4,5 milyard kubmetr qaz (orta hesabla gündəlik 12 milyon kubmetr) ixrac edib. Azərbaycanın Türkiyəyə satdığı qazın qiyməti rəsmən acıqlanmasa da, ARDNŞ-dəki mənbələr qiymətin 1000 kubmetr üçün 300 dollardan az olmadığını iddia edirlər.
Əgər daxili ehtiyaclardan kəsib qaz ixracını artırıblarsa, bunu Türkiyəyə “qardaş yardımı” kimi dəyərləndirmək sadəlövhlük olardı. Əvvəla, yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi, Azərbaycanın özündə soyuq hava səbəbindən qaz istehlakı artıb və ölkənin bəzi regionları qaz üzünə həsrət qalıb. İkincisi, ARDNŞ-in mənəvi mülahizələrlə daxili ehtiyaclardan kəsib Türkiyəyə qaz ixracını artırmasını düşünmək qaranlıq otaqda pişik axtarmaq qədər mənasız məşğuliyyətdir. Burada səbəbi ARDNŞ-in maddi maraqlarında axtarmaq lazımdır.
Azərbaycanda əhali qrupuna təbii qazın 1000 kubmetri 100 manata və yaxud 125 dollara satılır, Türkiyəyə isə bundan 2,4 dəfə baha qiymətə - 300 dollara. Yumurtadan da yun qırxmağa öyrəncəli olan ARDNŞ rəhbərliyi Azərbaycanın daxili ehtiyaclarını kəsib Türkiyəyə ixracı artırmaqla 2 qat qazanc əldə edir. Məsələ son dərəcə sadədir: ARDNŞ prezidenti Rövnəq Abdullayev qazı ucuz qiymətə öz əhalisinə satmaqdansa, 2,4 dəfə artıq qiymətə Türkiyəyə satmağı üstün tutur. Dövlətin və toplumun maraqları haqda anlayışı olmayan qaz alverçiləri üçün bu, yalnız sərfəli biznesdir.

İqtisadiyyat şöbəsi

3134 dəfə baxılıb