İRAN QƏRBƏ YENƏ MEYDAN OXUDU | Gündəm

	09 fevral 2012


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Gündəm

İRAN QƏRBƏ YENƏ MEYDAN OXUDU

2010-02-09

Əhmədinejad bir neçə gün əvvəl nümayiş etdirdiyi mövqedən geri çəkilib uran proqramını genişləndirməyi tapşırdı

İran prezidenti Mahmud Əhmədinejad bəyan edib ki, onun ölkəsi uranı daha yüksək faizədək zənginləşdirmək proqramına start verir. Bu bəyanat İran prezidentinin cəmi bir neçə gün əvvəl zənginləşdirilmiş uran proqramına dair Qərblə kompromisə hazır olması barədə bəyanatına daban-dabana ziddir. Əhmədinejad ötən həftə dövlət televiziyasına müsahibəsində bildirmişdi ki, ölkəsində 3 faizədək zənginləşdirilən nüvə yanacağını xaricə göndərib əvəzində 20 faizədək zənginləşdirilmiş uran almağa hazırdır. Bu təklif ötən il BMT Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvləri və Almaniya tərəfindən İrana təqdim edilib, lakin aylarla davam edən danışıqlardan sonra Tehran ondan imtina etmişdi.

İran prezidentinin mövqeyində bu dəyişikliyin təəccüblə qarşılandığı bir vaxtda Əhmədinejad yenə gözlənilmədən mövqeyini dəyişib və bildirib ki, ölkənin Atom Enerjisi Təşkilatının rəhbəri Əli Əkbər Salehiyə uranı 20 faizədək zənginləşdirmək tapşırığı verib. Salehi isə az sonra açıqlayıb ki, prezidentin tapşırığına əsasən proses elə bu gündən başlayacaq. O deyib ki, İran tərəfi öz planı ilə bağlı artıq Beynəlxalq Atom Enerjisi Təşkilatına məktub göndərib. Agentliyin İranın qərarına münasibəti hələ bəlli deyil. Bununla belə, İran XİN-in rəsmi nümayəndəsi Ramin Mehmanpərəst deyib ki, Tehranın nüvə məsələsindəki mövqeyində dəyişiklik yoxdur: “Biz anlaşmaya hələ də hazırıq və qarşı tərəflə detalları müzakirə edə bilərik”.
ABŞ müdafiə naziri Robert Geyts isə Yunanıstana səfəri zamanı bildirib ki, İranın son qərarı beynəlxalq ictimaiyyətin bu ölkəyə qarşı təzyiqləri artırmalı olduğunu bir daha göstərir. Rəsmi London isə İranın qərarının BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinin kobud şəkildə pozulması olduğunu açıqlayıb. Qeyd edək ki, 20 faizlik zənginləşdirilmiş uran yüksək həddə zənginləşdirilmiş nüvə yanacağı hesab edilir. Bununla belə, nüvə başlıqlarının hazırlanması üçün kifayət deyil. Nüvə başlığı üçün uran azı 85 faizədək zənginləşdirilməlidir.
Qərb ekspertlərinə görə, İran rəhbərliyinin son ziddiyyətli açıqlamaları bu ölkənin hakimiyyət daxilində nüvə məsələsi ilə bağlı fikir ayrılıqlarından xəbər verir. Ola bilsin ki, Əhmədinejad əvvəlcə kompromisə getməyə hazır olub, lakin ali dini rəhbərlik ona fərqli təlimat verib. Eyni zamanda mümkündür ki, İran rəhbərliyi bu cür ziddiyyətli qərarlarla Qərbdə çaşqınlıq yaratmaq istəyir. Qərbdə isə artıq İranda hakimiyyətin kimin əlində olması və nüvə məsələsində danışıqların kiminlə aparılması barədə tərəddüdlər formalaşıb. Bu səbəbdən gözlənilir ki, Tehranın son davranışları BMT-dən İrana qarşı yeni sanksiyaların qəbulunu tezləşdirəcək, eyni zamanda ABŞ və ya İsrailin bu ölkəyə hücum riskini artıracaq. İran da bu riskləri nəzərə alaraq hərbi potensialını gücləndirir. Son məlumata görə, İran elan edib ki, ölkənin hərbi sənayesi Rusiyanın Â«S-300Â» zenit-raket sistemlərinin analoqu olan yeni zenit-raket sistemləri icad edib. Tehrandan yayılan açıqlamanın nə dərəcədə düzgün olduğu bilinmir, ancaq deyilir ki, bu sistem bəzi xüsusiyyətlərinə görə Â«S-300Â» sistemlərindən daha üstündür. Xatırladaq ki, Rusiya İrana Â«S-300Â» sistemlərinin satışını təxirə salıb.

F.MƏMMƏDOV

773 dəfə baxılıb