AXİRƏT SEVDASI... | Yaşam

	24 may 2012


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Yaşam

AXİRƏT SEVDASI...

2011-10-12

Saray münəccimləri

Uzaq ulduzlara gümüş qübbəli rəsədxana bürclərindən göndərilən xüsusi siqnallara elmdə “METİ” deyirlər. Sütunsuz göylərin ənginliyinə, nəhayətsiz dərinliyinə ilk dəfə xüsusi siqnalı 1962-ci il, 19 noyabr tarixində rəhmətlik SSRİ göndərib. Yadplanetlilərə ünvanlanmış bu kiçik siqnal cəmi bircə xoş sözdən ibarətmiş - “MİR” (“Sülh”). Üç-dörd günlük kiçik fasilədən sonra Yevpatoriya rəsədxanasının teleskop, səs ötürücüləri yenidən işə düşərək həmin siqnala daha ikisini də əlavə edir: “LENİN” və “SSRİ”.

Düzü, biri digərini təqib edən bu romantik siqnalların ardıcıllığı, aralarındakı kiçik vaxt fasiləsi, sadə dillə danışırıqsa, belə deyək-əvvəlcə məni xeyli təəccübləndirdi vallah. Üzümə təəccüb qondu, beynimi qəribə şübhələr sardı: “Niyə...niyə bu bambalaca mətn iki siqnala parçalanıb axı? İlk sinal lap tez gedib öz ünvanına çatıb bəyəm? Yadplanetlilər həmin “sülh” siqnalını alınca, nooldu, bizdən kimliyimizi xəbər alıblar bəlkə? Heç bilməmişdik, ikinci, “LENİN. SSRİ” cavab siqnalı bunu ifadə edib təsdiqləyirmiş, hə?”

***

Hə...belə yerdə necə deyərlər, “torbada pişik deyil, sirr var”. Ünvanı lap dəqiqləşdirsək “Əlahəzrət Siyasət”... Siyasət isə “iki örpəkli gəlin” kimidi-üzünə bir söz deyər, arxanca bir başqa. 1962-ci ilin noyabrında dünya atom müharibəsi astanasında idi. Al bayraqlı SSRİ atom başlıqlı raketləri inqilabçı Kuba adasında yerləşdirmişdi, amerikalılar isə qardaş Türkiyədə. Düyünü açmaq, gərginliyi azaltmaq mövzusu ətrafında hər iki zidd qüvvə day bilmirdi nə eləsin. Moskva siyasi elitası daxilində parçalanma hökm sürürmüş - bir dəstə müharibə istəyirmiş, digəri sülh. Hə, bax bu sonuncu dəstə Vaşinqtonla öz separat danışıqlarını tam məxfi, tam gizli yolla aparmaq istərkən yaddaşlarına rəsədxana teleskopları, antenaları düşür. Siyasi Büroda yuva qurmuş bu dəstə elə həmin vaxt, 19 noyabrda Yevpatoriya rəsədxanasından guya uzaq kosmik qalaktikasına siqnal göndərir - “SÜLH”. Qara kostyumlu Vaşinqton dendiləri həmin siqnalı anında müsbət dəyərləndirərək elə sabahkı gün Kubanın hərbi blokadasını aradan götürür, əvəzində isə Moskvaya gizli bir sual göndərirlər: “Biz kimlə danışırıq?” Moskva suala xüsusi kodla cavab verir: “Lenin. SSRİ”. O vaxtdan Moskva ilə Vaşinqton arasında bax belə bir tam məxfi rabitə kanalı qurulur. Prezident Kennedi qızıl “Parker” qələmi ilə silahlanıb “Lenin. Kreml” şərti ifadəsi ətrafına qalın, pozulmaz dairə cızır. Qələmini yazı masasına tapşırıb əvvəlcə susur, lap axırda dillənir: “Biz bu separatçı dəstəylə kosmos vasitəsilə danışarıq. NASA rəhbərliyindən Karl Saqanı, Douq Vokaçı qatın bu işə, METİ kosmik mesajlarını yalnız onlar hazırlayıb şifrələməyi bacarır”.
Qarşı tərəf bu oyuna Anastas Mikoyan vasitəsilə astrofizik və fizikləri - akademik Ambarsumyanı, Saxarovu, Yelena Bonner Alixanyanı, habelə digərlərini qatır. Karl Saqan erməni əsilli arvadı ilə tez-tez Moskvaya səfər etməyə başlayır, şəhər ərafındakı yaşıl bir bağda vaxtaşırı Ambarsumyanla erməni konyakını dadaraq METİ mesajlarının kosmosa səfərlərini hazırlayır. Dünya kommunist hərəkatının Moskva tərəfindən satılmağı, sirlərini hələ də bilmədiyimiz daha nələr, nələr... məhz bu “kosmik rabitə, METİ mesajları vasitəsilə həyata keçirilirmiş. O cümlədən Moskva ilə Vaşinqtonun birgə müəllifliyi ilə hazırlanmış, çanağı bizim başımızda sınmış bədnam “Qarabağ” əməliyyatı... Çauşeskonun qətli...
Üzərimizə gələn bəla, bəli, sözün əsl mənasında məhz “ulduzlar aləmindən, kosmik fəzadan” qaynaqlanırmış sən demə. Akademik Ambarsumyanın bəzən zarafatla “kosmosdan ermənicə də mətnlər gəlir” deyib gülməsinə indi mən bir başqa gözlə baxıram hətta.
Bilirsiniz, Kreml həmişə saray estetikası ilə idarə olunub. İsti saray kürsüsü ətrafında isə təkcə zınqırovlu təlxəklər deyil, şiş papaqlı Ambarsumyan kimi münəccimlər də qərar tutar adətən.

BU DƏFƏKİ “21 AZƏR”

Hə, qarşı tərəfimizdəki düşmən qüvvələrin bu “kosmik silahlarını” dərk edincə, nə deyim daha, əvvəl əhvalım xeyli dərəcədə pozuldu. Ancaq sonra özümü ələ alıb kosmos mövzusu ilə yaxından tanış olmaq qərarına gəldim. O kitaba əl atdım, bu kitaba, internet saytlarında günlərlə apardığım araşdırmalar axırda məndə bir fikir yaratdı: hə, bu dəfə biz kosmik kainatdan gələn bir başqa, daha təhlükəli bir hadisə ilə üz-üzəyik. Söhbət 2012-ci ilin 21 dekabr tarixində kosmosda baş verəcək “planetlərin paradı”ndan gedir. Artıq bütün dünya astrofizikləri həyəcan təbili çalmaqdadır - Amerikanın NASA kosmik proqramlar rəhbərliyi, necə deyərlər, “cidanı çuvalda gizləyə bilmir” daha. “26 min ildən bir Günəş sistemində baş verən yerdəyişmə məhz 21 dekabr 2012-ci il tarixinə düşür” - deyib sual dolu baxışlarla Ağ Evə tərəf baxırlar. Bu vaxt Günəş sistemindəki bütün planetlər, habelə bəzi başqaları, paraddakı kimi, Günəş başda olmaqla bir xətt boyu düzülüb kosmosda nəhəng “dəhliz” yaradacaq. Digər tərəfdən bəlli olur ki, bu müdhiş “ulduz paradı”ndan hələ lap uzaq keçmişdə qədim mayya hinduları xəbərdar imişlər. Mayya hindularının qədim təqvimi öz dəqiqliyi ilə indi də alimləri təəccübləndirir-bəzi hallarda o, bizimkindən dəfələrlə dəqiqdi. Bax, bu dəqiq təqvimdə qeyd olunur ki, Günəş indiyədək üç dəfə kosmosda öz yerini dəyişib, sonuncu dəfə bu, 21 dekabr 2012-ci ildə baş verəcək, nəticədə bütün aləmdə oturuşmuş təbiət qanunları pozulacaq... Bir sözlə, “məhşər, apokalipsis günü” artıq yavaş-yavaş təqvimdə öz dəqiq gününü tapır. Alimlər əlləri üzlərində, teleskoplardan gözlərini kənara çəkmir, sarı mətbuat öz oxucularına qırmızı rəngli “SOS!” siqnalı göndərir. Digər tərəfdən, 21.12. 2012 tarixinin numeroloji siması da, belə deyək, heç də ürəkaçan deyil - polindrom tarixdi, qədim dərvişlər demiş “əvvəl-axırdı”, yəni əvvəldən də, axırdan da eyni cür oxunur deyə sanki Axirət günündən xəbər verir. Alimlər buna həm də XRONOANOMALİYA, “təqvimin sıfırlanması” da deyirlər. Həmin tarixdə “12” rəqəmini üç dəfə səslənməsinə bir başqa cür baxanlar da var. Bəziləri elə bilir ki, bu zaman 12-ci İmam intizarına axır nöqtə qoyulacaq. Qısası, dəsmal götürüb ağlayın, vəziyyət lap qəlizləşib deyəsən. Bu dəfəki “21 Azər” tariximiz, 1945-ci ildəki ilə müqayisədə daha vahiməli görünür vallah...

BİZİM YENİ “PİANAR”

Belə fikirlərə qapandınsa, gərək mütləq, təcili olaraq bir mütəxəssis münəccimlə fikirlərini bölüşəsən, yoxsa bağrın sıxılar. Bu baxımdan mənim bəxtim gətirdi. Bakının keçmiş İnqilab küçəsində yerləşən bir ofisdə İtalyanın məşhur Bolonya Universitetinin tələbəsi, astrofizik Tural Məmmədovu görüncə içimdə şimşəklər çaxdı sanki. Özümə xitabən dilləndim: “Kosmik fəzadan gələn xəbərlər barədə yalnız bu gənc, ancaq dərrakəli, savadlı mütəxəssislə fikirlərimi bölüşməliyəm”.
Rüstəm Dastanoğlu - Turalın atası - bir zamanlar “Ulduz” jurnalında hekayələrini çap edən yazar, mənim lal fikirlərimi sanki üzümdəki ifadələrdən sezərək ofisindəki sükutun soyuq buzunu qırdı:
- Mən “Ulduz” jurnalında hekayələrimi çap etdim, oğlumsa lap dərinə getdi bu sahədə, taleyini astrofizikaya bağladı. Qəribədi...
Mövzunu açıq görüb day fürsəti əlimdən qaçırmadım:
- “Qüdrətli xan həzrətləri! Qüdrətli xan həzrətləri! Göyün yeddinci qatında Ütəriyyə, Müştəri, Mürrix, Çəyvan və Nahid ulduzları taxtı-tacımıza, səltənətimizə qarşı qorxulu vəziyyətdə asılıb qalıblar”.
Məşhur rejissor Əlisəttar Atakişiyevin “Sehrli xalat” filmində dönə-dönə, xüsusi vurğu ilə səslənən həyəcan dolu bu cümlə hafizənizdən silinməyib hələ ki? Mənim yox... 2012-ci ilin 21 dekabrında kosmik fəzada baş verəcək ulduz paradında iştirakçılar eynidir. Yalnız Nahid ulduzu barədə fikirlər ayrılır...
Doğma peşəsi ətrafında açdığım söhbət əvvəlcə Turalı bərk diksindirdi. Lakin o, çox tez də özünü ələ alıb keçdi mövzumuzun davamına:
- Hə... ulduzların bu misilsiz paradı barədə təkcə “Sehrli xalat” filmində deyil, hətta qədim mayya təqvimində də öncəgörmələr var. Münəccimlər bu haqda ta qədimdən xəbərdardır. Zaxariyya Siçin adlı bir məşhur alim var Amerikada. 2012-ci il fəlakəti barədə ən birinci o, dünya mətbuatında çıxış edib. Qəribədir, sizin kimi, Əlisəttar kimi əslən Bakıdandır o da. Bəli, paradın sonuncu, 12-ci iştirakçısı barədə fikirlər mübahisəlidir astrofizika elmində. Onu bəziləri itkin, qeybanə 12-ci planetlə - Niburi səyyarəsi ilə eyniləşdirirlər. Guya həmin tarixdə o gəlib parad iştirakçılarına qoşulunca Yer kürəsi silkələnəcəkmiş, bəzi fiziki qanunlar pozulacaqmış.
Rüstəm Dastanoğlu qəfil yaranmış söhbətimizi kənardan izləyir, mövzuya müdaxilə etmirdi. Yalnız qürur duyurdu öz oğluna kənardan baxa-baxa. Mən bunu fərq edib öz cavabımı tezcənə Turala ünvanladım:
- Nizami Gəncəvinin “Meracnamələri”ni oxuyun təhsil aldığınız Bolonya Universitetinin astrofizika fakültəsində. Peyğəmbərimizin meracını təsvir edərkən Nizami misilsiz astrofizik bilgilərini nümayiş etdirir. Sanki “Sehrli xalat” filmindəki kimi “pianar”ların ulduz səyahətinə çıxır və ayrıca qeyd edir - “bu meracda ən qorxulu məqam Nahid səyyarəsi ilə görüşdür”. Əlisəttar Atakişiyevin bu ulduzu “və” şəkilçisi ilə digər parad iştirakçılarından ayırması da çox mənalıdır. Dahi rejissorumuz da sanki Nahidlə görüşümüzün çox qorxulu olacağını bilirmiş.
- Diqqət edin, bəzi astrofiziklər bu itkin səyyarəni, 12-ci planeti “Prozerpina” adı ilə işarələyiblər haa. Prozerpina bilirsiz də, qədim yunan ilahəsi Demetranın oğurlanıb itmiş gözəl qızıdır. Siz onun Şərqdəki adının “Nahid” olduğuna işarə vurursuz? - həyəcanını gizləməyən Tural bütün diqqətiylə mənə doğru zilləndi. Bolonya Universitetinin bütün elmi yükünü bir an öz üzərimdə hiss etdim.
- Bəli. Qədim mayya münəccimlərini qoyaq bir kənara hələ. Siz Avropa astrofizikləri, onlara daha çox diqqət edirsiz, müsəlman Şərqinin oxşar öncəgörmələri diqqətinizdən yayınır nədənsə. 2012-ci ilin bu təhlükəli ulduz paradı barədə hələ dahi Nizami, 1965-ci ildə “Sehrli xalat” filmini lentə almış rejissor Atakişiyev də xəbərdarmışlar. Nizamidə Nahid səyyarəsinin təsviri mücərrəddi - “əvvəl qadın olub, günahlarına görə asimana qovulub, öz cinsi xislətini itirib hətta”. Bu halda həmin Nahid səyyarəsi qədim cahiliyyə dövrünün Anahida ilahəsinə işarədir. Görürsüz, adları da eynidir hətta. Təkallahlılıq dövründə bu ilahə cəmiyyətdən uzaq düşsə də Nizamiyə görə, xisləti hələ sağdı, kosmosda gəzişir. Bu xislət hər an yenidən dünyaya qayıda bilər. Nizami məhz bu səbəbdən Peyğəmbərimizi meracı vaxtı “Nahid-Anahida” səyyarəsi ilə görüşdürmək istəyir. İstəyir ki, Peyğəmbərimiz bu cahiliyyə xisləti üzərində kosmosda da qələbə çalsın. Və Nizami öz “Meracnamə”sində buna nail olaraq Peyğəmbərimizə yer üzündəki qələbəsindən sonra kosmik zəfər də təmin edir.

Nitqimdəki qısa fasiləni hiss edincə Tural fikirlərimi davam etdirir sanki:
- Sağ olsun Nizami, Atakişiyev kimi irəlini görən futurist zəka sahiblərimiz. “Sehrli xalat” filmindəki “pianar” mövzusu indi həqiqətən kosmosda davam edir. Amerikanın 70-ci illərdə kosmik fəzaya buraxdığı “Pioner” peyki hələ də kosmosda səfərdədir. Məhz bu peyk, bəli, ən uzaq kosmik fəzalarda Eynşteyn, Nyuton qanunlarının işləmədiyini sübut edib. Elmdə buna “Pioner effekti” adını veriblər. Bəli, Əlisəttar bilirdi hansı mövzuya toxunur...

***

Tural bu cümləsini deyərkən xatirimdə Rəşid, Azər, Zərifə kimi keçmiş..., yox, əbədi pionerlərimizin solmaz şəkilləri canlandı. Yeni pionerimizə - Turala baxınca azca gülümsədim. Xatirimdə həmin filmin son cümləsi təkrarlandı: “Bu cür övladları olan vətən məğlubedilməzdi”.
Araya sükut fasiləsi çökdüyü vaxt bayaqdan bəri söhbətimizi maraqla izləyən Rüstəm Dastanoğlu - gənc Turalın atası, nəhayət imkan tapıb söhbətimizə qatılır:
- “Ulduz” jurnalında öz ilk hekayələrimi çap etdiyim vaxt haradan biləydim ki, oğlum bu yolumu bir başqa cür, başqa, ancaq bəlkə də elə eyni bilik sahəsində - astrofizika poetikasında davam etdirəcək...

Danışdığınız mövzu nə qədər qəliz, mistik, elmi olsa da mən kimilər ondan bircə nəticə çıxaracaq - artıq vətən övladlarımız istər ambarsumyanlara, istər gələn il kosmik kainatda baş verəcək misilsiz ulduz paradına cavab verməyə hazırdırlar. Əgər bunu dahi Nizami, Əlisəttar Atakişiyev, hətta başqa bir yerlimiz Zaxariyya Siçin də bilirmişsə, bu barədə dünyanı xəbərdar edirmişlərsə, deməli, biz də elə lap çoxdan bu görüşə hazırıq. Bəlkə bax bu hazırlığımız da gələcəkdə bizi “Sehrli xalat”ın - “Qüdrətli xan həzrətləri! Qüdrətli xan həzrətləri! Göyün yeddinci qatında Ütəriyyə, Müştəri, Mürrix, Çəyvan və Nahid ulduzları təxti-tacımıza, səltənətimizə qarşı qorxulu vəziyyətdə asılıb qalıblar” - həyəcan təbilindən qurtaracaq...

***

Tural Məmmədov gənc olmağına baxmayaraq məndə çoxbilmiş alim təsəvvürü yaratdı. O, Kiyevdə anadan olsa da hələ bələkdəykən Göyçə gölü ətrafında öz kiçik toy məclisini keçirib. Bu toy Göyçədəki bəlkə də ən sonuncu toy məclisi imiş bizlərin. Sonra tale Turalı öz qanadları üzərində Kiyevə, daha sonra uzaq İtaliyaya atıb. Əvvəlcə Tural İtaliya həyatının qorxulu tərəflərini də görüb - Rudolfo Markoni adlı bir dələduzun şirkətində çalışıb. Sən demə, bu şəxs hətta Berluskonini də aldadırmış. Lakin “Ulduz” jurnalındakı ulduz təsvirləri sanki sonra araya qarışıb Turalı Bolonya Universitetinin astrofizika fakültəsinə gətirib. Turalın dediyinə görə, birinci il fakültədə 100-dək tələbə varmışsa, gələn il tələbələrin sayı 18-dək azalıb. Təhsilini artıran Tural indi çox böyük nailiyyət əldə edib - Avropa astrofiziklərinin İsveçrədə həyata keçirdiyi ən bahalı (9 milyard avro!) layihəsi “Gern (LHC)”-ə dəvət alıb.

***

“Pianar”larımızın ulduz səyahəti uğurla davam edir. İndi Tural İsveçrədə qurulmuş dünyada ən böyük fotoaparatdan kosmik fəzalarına baxmaq imkanı qazanıb. Hamı intizardadır: kosmik fəzada nələrin şəklini çəkəcək bizim Tural? “Sehrli xalat”dakı kimi “gülümsə...bax belə...” - deyə-deyə kimlərin, nələrin tanış simasını hədiyyə edəcək qoca tarixə?

Həmid HERİŞÇİ

4008 dəfə baxılıb