MAKİYAJLI GÖZƏL... | Yeni Müsavat

	24 may 2012


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

MAKİYAJLI GÖZƏL...

Bizim camaatda qəribə bir mədəniyyət anlayışı var. Tutaq ki, orta yaşlı bir kişi qızı, ya da həyat yoldaşı haqda nəsə danışanda üzr istəyir. Daha doğrusu, onun adını çəkməzdən əvvəl bir neçə dəfə üzrxahlıq edir, sonra söhbətə başlayır. Guya qız atası olmaq, ya da evlənmək ayıb işmiş kimi. Halbuki hirsdən gözü dönəndə elə həmin həyat yoldaşını dişinin dibindən çıxan sözlərə qonaq edərsə, buna görə heç üzr-zad istəmir. Böyüyün yanında siqaret çəkmir, amma böyüyünün, ağsaqqalının elementar qayğılarını həll etməyib, onu zəlil günə qoyur. Hələ bəzi rayonlar tanıyıram ki, orda kişilər yaşlıların yanında öz uşaqlarını qucağına götürmürlər. Bunu sırtıqlıq, hətta böyüyə sayğısızlıq sayanlar var.

Bir qohum var, adını demirəm, oxuyub özünü mütləq tapacaq. Qızğın bir söhbətin ortasında qəfil dayanıb, dəfələrlə üzr istəyir. Anlayırsan ki, ya nəsə biədəb söz, ya da söyüşdən istifadə edəcək. Amma az keçmədən bu üzrxahlığın “filankəsin çox tərbiyəsiz olması” ilə bağlı səsləndirildiyi üzə çıxır. Üzrxahlıqdan bir neçə dəqiqə sonrasa az öncə eşidəcəyindən qorxduğun söyüş “partlayır”. Amma ön üzrxahlıqsız-filansız. Məlum olur ki, qardaşın beynindəki üzrxahlıq düyməsi vaxtından əvvəl basılıb.
Ötən həftə İlham Əliyev Azərbaycan dilinin saflığının qorunması haqda çıxış edib, ardınca da bununla bağlı nəsə sənəd qəbul edəndə yadıma bu yuxarıda yazdıqlarım düşdü. Bizdə ağzını açıb bircə dəfə “Azadlıq” deyənlərin hansı aqibətlə üzləşdiyini görürük. 2 aprel mitinqində bu sözü deyənlərin bəziləri hələ də türmədədir. “Azadlıq” qədər saf, təmiz, büllur söz varmı bu dildə? Bir adama danışmağa icazə verilmirsə, onun dilinin, danışığının saf olub-olmamasını kim və necə ölçəcək?
Dilin anasını ağladanlar bunların telekanallarında, bunların radiolarında, bunların Milli Məclisində, hakimiyyətində... Bir hakimiyyətdəki ki, baş nazir öz doğma dilində danışa bilmir, orda kimdən nəyi tələb etmək olar? İndi Azərbaycanda öz doğma dilini bilmək, bu dildə mükəmməl danışıb, yazmaq üstünlük, necə deyərlər, avantaj sayılmır. Şəhərin mərkəzində mağazalar, kafelər tanıyıram ki, orda adamla Azərbaycan dilində danışmırlar. Sən doğma dilində sual verirsən, onlar prinsipial olaraq, qəsdən, acığa rus dilində cavab verirlər.
Ölkədə Milli Kitab Müsabiqəsi keçirilir son illər. Təşkilatçı, hətta Münsiflər Heyəti üzvü isə Nigar Köçərli adlı xanım. Adam Azərbaycan dilində beş cümləni bir-birinin ardınca qüsursuz düzə bilmir(özüm müsahibə götürmüşəm, lütfən heç kim yersiz müdafiəyə cəhd etməsin -S.T), di gəl ki, müasir ədəbiyyatın nəbzini müəyyənləşdirməyə iddialıdır. Yəni, bu ölkədə dilin də, onun saflığı, ədəbiliyi haqda danışanların da bir ekspertizadan keçirilməsinə əşhədü-ehtiyac var.
Təkcə dillə bağlı belə olsa nə vardı ki... Sözdə Bakı gözəlləşir, cavanlaşır və sair. Amma nəyin hesabına? İl boyu şəhərin canı yersiz təmirlərdən qurtulmur. Bir yolu bir ildə 5 dəfə yamayırlar. Bu yamama dövründə isə həmin yol kəsilir, maşınlar, avtobuslar yolunu dəyişir, uzadır. Bir sözlə, əlavə məsrəf, əlavə enerji, tıxac, yəni, çirkinlik. Şəhərin ən gözəgəlimli parkları aylar boyu təmirdədir. Regionlardan isə danışmağın heç yeri yoxdur. Sanki Azərbaycan təkcə Bakıdan ibarətdir.
Görüntüyə, reklama, rus demiş, “pokazuxaya” hesablanmış bir zəmanədə yaşayırıq, nə yazıq ki... “Yeraltı iz” adlı filmində qəhrəman maraqlı bir söz deyir, baxanlar bilər. “Makiyajına və üzündəki boyalara çox da güvənmə. Yollar da gözəldir, amma altından kanalizasiyalar keçir”...
Bax, biz altından da, üstündən də kanalizasiyalar keçən o “gözəl yollar”ın üstündə yaşayırıq. Özümüzsə həmin makyajlı gözəlləri xatırladırıq. “Boya”nın silinməsinə nə qədər qalıb, kim bilir?

970 dəfə baxılıb