UZUN, İNCƏ, MƏSRƏFLİ BİR YOLDAYAM...

	24 may 2012


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

UZUN, İNCƏ, MƏSRƏFLİ BİR YOLDAYAM...

İndi Bakıda valideynlər, Ramiz Rövşən demiş, təpədən-dırnağa hirs içindədilər. Xüsusən də orta məktəbin son sinfində oxuyanlar. Çılğıncasına, hətta deyərdim, isterikcəsinə bir marafon gedir. Ali məktəbə vəsiqə qazanmaq az qala ölüm-dirim savaşı kimidir bizim torpaqlarda. Sözsüz ki, bütün ölkələrdə bu yarış var, həyatın qanunudur, təhsilin ən ali pilləsinə qədər dırmaşmaq istəyir insan övladı. Daha çox oxumaq, daha bilikli olub, gözəl karyera əldə etmək, yüksək səviyyədə yaşaya bilmək üçün təbii ki... Bu normanı və insani arzunu kim inkar edə bilər ki? Amma Azərbaycanda yox...

Azərbaycanda övladı sonuncu sinifdə oxuyan valideynlər rəsmən bir savaşa girirlər. Övladını repetitor yanına göndərən, bu arada dərsdən qalacağı üçün sinif rəhbərinin, direktorun haqqını ödəyən, attestat almaq üçün dürlü-dürlü tələlərdən xatasız-bəlasız çıxmağa çalışan valideynlər tanıyıram ki, bu mərhələni salamat ötüşdürmək üçün bankdan illik kredit götürüblər. Məktəbin son sinfində dərsləri sadəcə “istədiyi qızı(oğlanı) görmək üçün” gələnlər bəzəyir. Ya da müəllim dərs adı ilə repetitor kimi məşğul olduğu uşaqları bir sinfə yığır, pulu ilə dərs keçir, buna görə direktora haqqını ödəyir və iş bitir. Belə azad iqtisadiyyat dünyanın harasında var?
Adamsa bu marafona sadəcə ürək ağrısı ilə baxır. Bunca zəhmət, məsrəf, yuxusuz gecələr... nə üçün? Azərbaycan təhsilinin bir bataqlığından çıxıb, o birinə girmək üçün? İllik təhsil haqqı ölüsü 1000 manatdan başlayıb, 5000-ə qədər yüksələn bu “tüstüsü kor edən” ocaqlarda camaatın uşağına nə öyrədirlər ki, bu qədər də pul istəyirlər? Bəs nəyə görə birdəfəlik ölkədə təhsil pulludur deyə bəyan edə bilmirlər? O gün Rusiya qəzetlərindən birində Amerikanın ali təhsil ocaqlarının illik təhsil haqları açıqlanmışdı. İli 2500, 2000 dollara olan populyar fakültələr gördüm orda. Üstəgəl, Amerikada ingilis dilinə yüksək səviyyədə yiyələnmək imkanını da nəzərə alsaq, bu, çox yüksək şansdır.
Bizim ali məktəblərdə isə əgər hansısa tələbə “çaşıb” öz ixtisasına mükəmməl yiyələnmək istəsə, bunun üçün də ixtisas fənnindən müəllim yanına gedir, ona əlavə pul ödəyir ki, nəsə öyrənsin. Tibb Universitetində oxuyan rəfiqəm var, deyir ki, xəstəxanaya təcrübə keçməyə gedəndə həkimlər tələbələrə qəsdən heç nə öyrətmir. Çünki həkimlər hər bir tələbəni özünə potensial rəqib olaraq görür. Bir il sonra təhsilini bitirər, gələr mənim çörəyimə bais ola bilər deyə... Yalan olmasın, Azərbaycan təhsilinə aid divarlarda artıq nəfəs almaq da pulladır... Havayı olmaz...
Hər şey cəhənnəm... Lap tutaq ki, şagird abituriyent oldu, abituriyent tələbə, tələbə magistr, magistr də məzun... Guya indi onun hansı səviyyəli məzun olmasının karyerasını qurmasında, həyatını düzənləməsində bir rolu var? Adi MİS-də işə düzəlmək üçün day-daya, güclü pula ehtiyac duyulan bir ölkədə yaşayırıqsa, o zaman bu həngamə niyə? Bu hay-həşir, bu qaçhaqaç, bu xəzəl kimi göyə sovrulan pulların məntiqi nə? Çox savadlı kadra hər yerdə iş var demaqoqiyasına da heç kim girməsin lütfən. 3 əcnəbi dil bilib də, işsiz-gücsüz dolaşan, iş tapmadığı üçün ucuz tərcümələrə, redaktə işlərinə belə razı olan insanlar tanıyıram...
İndi uşağın varsa, avtomatik olaraq da təhsil dərdin var. O, məktəb yaşına çatana qədər hər şey güllük-gülüstanlıqdır. Qara günlər məktəb qapısını tanıyandan başlayır. Sən uşağının gələcəyindən məhz həmin gündən etibarən əndişə keçirməyə başlayırsan. Balaca tifil isə elə ilk gündən “o repetitor sənin, bu repetitor mənim” deyib, konduktor kimi yollarda qalır. İbtidai sinifdə repetitor yanına getmək... İnanıram ki, dünyanın heç bir yerində belə anormallıq yoxdur. İndi “evin yanındakı məktəbə” gedən uşaqlar erası da bitib. “Ən yaxşı məktəb” üçün şəhərin tıxacında, basabas avtobuslarında sürünür minlərlə balaca... Nə üçün? Misir babanın şanlı bazarları daha sürətlə “fırlansın” deyə...
Bu durumda təpədən-dırnağa hirs içində olmayıb da neyləyəsən?
Məşhur bir söz var. Böyüklər hər zaman dünyanın pisliyinə bulaşanda uşaqlara sarılırlar. Onların təmizliyində, saflığında çirkdən təmizlənmək üçün... Bəs yaxşı, uşaqlar bu çirkdən təmizlənmək üçün kimə sarılsınlar?

1167 dəfə baxılıb