SƏN O QƏŞƏNG QIZIN CANI...

	24 may 2012


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

SƏN O QƏŞƏNG QIZIN CANI...

Ya da efirdən evimizə soxulan dilənçilər

Allah Barış Mançoya qəni-qəni rəhmət eləsin. Adam hələ illər öncə “90 gündə dövri aləm” adlı səyahət verilişini elə hazırlayırdı ki, uşaq canımızla ekrana yapışırdıq. Fərqli ölkələr haqqında maarifləndirici, əyləncəli bilgilərdənmi deyim, yerli əhali ilə onların öz səviyyəsində şirin söhbətlərdənmi? İndi dünya bir kompüter düyməsinin əmrindədir, bilirəm. Gir internetə, istədiyin ölkə haqda istədiyin qədər bilgi al. Amma yenə də canlılığın, dinamik vizuallığın yerini heç nə vermir.

Bizim Azərbaycan telekanallarında da səyahət verilişlərinə maraq böyükdür. Sponsop tap, pulun olsun, gəz gəzə bildiyin qədər. Bəs ortaya çıxan mənzərə? Kərəmi söhbətin bu yerində ağlamaq tutur. Bizim bəzi “televizyonşiklər” elə bilirlər ki, əlində mikrofonun, yanında da operatorun varsa, bu dünyanın küll ixtiyar sahibi sənsən. Kəsdiyin başa, tökdüyün qana sorğu-sual ola bilməz. Tutaq ki, sən kameranla şəhərdə başmaq seyrinə çıxmısansa, insanlarla istədiyin kimi davrana, hətta onları aşağılaya da bilərsən. “Xəzər” televiziyasında Səbuhi adında bir aparıcı var, hərdən bölgələrə-filan gedir. Mən onun bir verilişini izləyəndə donub qalmışdım. Adam atası yaşda ağsaqqallarla “a kişi” deyə müraciət edir, “səncə, bu işlərin axırı nə olacaq” deyə “dəhşət maraqlı” mövzularda müzakirə aparırdı. Sağollaşanda da elə həmin bu ağsaqqallara “bax, mən gedirəm. Amma gedirəm deyə, təpikləşməyəsiniz ha” deyə məsləhət verirdi. Sizə lətifə kimi görünə bilər, amma bu dəhşətin miqyasını anlamaq üçün sadəcə həmin verilişə baxmaq lazım idi.
O gün də bu şokun bənzərini ATV-nin efirində gördüklərimdən sonra yaşadım. Azərbaycan efirinin iki gülməşəkər Zaurundan biri, soyadı Baxşəliyev olanı yenə də bölgələrə səfərə çıxmışdı. Özü də Şəkiyə. Qardaş Bakıda onun-bunun evinə qonaq gedib, üzlülüklə özünə süfrə açdırmaqdan sıxıldığı üçün bu dəfə də bölgə camaatını bezdirmək qərarına gəlmişdi. Reportaj nə reportaj. Oturub uşağınla baxanda ona Şəki barədə kiçicik belə olsa, bilgi verə bilmirsən. Başdan-ayağa mırt, lağlağı, hırıltı.. Bir də bura dilənçiliyi əlavə edək, tam olsun...
“Sən o qəşəng qızın canı...” deyib, yolda adamı zinhara gətirən dilənçilər var ha, Zauru görəndə mən onlara min dəfə şükür elədim. Deməli, aparıcı növbə ilə dükanlara girir - elə bil marketinq verilişi aparır - gözünə nə xoş görünürsə, üzlülüyünə salıb, qoltuğuna vurur. Məlum, Şəki turizm bölgəsidir, turistləri cəlb etmək üçün də bəs deyincə, aksesuarı, kəlağayısı, lap elə halvası var. Qardaş bunların heç birindən imtina etmir. Məsələn, girir dükanlardan birinə və açıq-aşkar soruşur: “Burdan mənim anam üçün bir kəlağayı verərsiniz?”. Hajı dayının yerliləri də, qiyməti ölüsü 10-15 manat olan kəlağayını kamera kompleksindən udquna-udquna Zaura verməli olurlar. Aparıcı sonra başqa dükanlara da girir, çəkidə yüngül, vəzndə ağır nə varsa, vurur qoltuğuna, çıxır bayıra. Axırda da halvaçı dükanına girib, reket ədasıyla “bəs bu paxlavadan mənə verməyəcəksiniz” deyə soruşur. Kimin nə həddi var etiraz etsin? Hətta bir ara adama elə gəlir ki, Zaur yolda gördüyü işıq dirəklərini, zibil yeşiklərini... də bir azdan qoltuğuna vuracaq. Beləcə, keçəl, pardon, Zaur boxçasını doldurub ayrılır Şəkidən. Yolüstü kafelərdə müftə yeməkdən yeyib, çaydan da içir. Axırı? Tamaşaçıya bu dilənçilik dolu verilişdən nə qalır? Qosqoca bir təəssüf...
Azərbaycanın vicdanlı jurnalistlərinə etika, estetika, peşəkarlıqdan dəm vuran hökumət nümayəndələri mümkünsə öz gülməşəkər, “əvəzolunmaz” aparıcılarına azacıq da qabiliyyət dərsi keçsinlər. Gündə bir yekə siyahı hazırlayıb, “reket jurnalist” kimi cəmiyyətə elan edirlər. Camaatın evindən içəri soxulan reketliyi, dilənçiliyi qeydə almağa niyə birinin cəsarəti çatmır? Harda qaldı korrupsiyaya qarşı mübarizə? Axı harda yazılıb ki, adam telejurnalistdirsə, “Dədə Qorqud” qəhrəmanı kimi “qızlar, məni doyurun” deyə, camaata sifariş verməlidir? Səyahət verilişi deyəndə niyə ancaq Qərib Azərin xaricə gedib, əcnəbiləri “Səni sevirəm, Lider”, ya da Zaurun dilənçiliyi başa düşülməlidir? Hər şey cəhənnəm, niyə bu tərbiyəsizlikləri hələ də şirinlik, dilxoşluq kimi qəbul edənlər var?
Siz o qəşəng qızın canı... Yığışdırın bunları efirdən...

793 dəfə baxılıb