BİR SÜRÜ SİFARİŞÇİ

	25 may 2012


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

BİR SÜRÜ SİFARİŞÇİ

Bəlkə də Azərbaycandan başqa heç bir yerdə insanlar yenicə tanıdığı adama ürəklə “ayda nə qədər qazanırsan” sualını vermirlər. Faciə ancaq onda deyil ki, bu sualı verirlər. Həm də ondadır ki, israrla cavab gözləyirlər. Məsələn, dəfələrlə özüm şahidi olmuşam: soruşublar, mən də çox mədəni şəkildə cavab vermişəm ki, qəzetlərdə adətən maaş yox, qonorar sistemi olur, o da nə yazmağından asılıdır. Suallar karvanı davam edib: Yaxşı, bəs ən çox yazanda aylıq nə qədər “çıxır”? Bir səhifəyə görə nə qədər pul alırsan? Ən az yazanda qazancın nə olur?.... Varın gerisini siz düşünün...

Əminəm ki, başqa peşənin sahibləri ilə bağlı da belə olur. Hərdən xarici jurnallarda etika anlayışı barədə yekə-yekə məqalələr yazırlar ki, insandan qazancı, uşaqlarının olmaması, yaşayış yeri seçimi... və sairlə bağlı söz soruşmaq etik sayılmır. Tutaq ki, kiminsə səhhətində problem var və uşağı olmur. Şəhərin ucqar yerində yaşayır, çünki mərkəzdə yaşamağa maddi imkanı yoxdur. Qazancı çoxdur və bu barədə söhbətin saqqız kimi çeynənməsindən narahatdır. Məntiqli yanaşmadır. Təəssüflər olsun ki, bizim camaat çox vaxt hesab edir, mehribançılığın, canıyananlığın parametrlərindən biri də lap özəl suallar verib, qarşındakını qızartmaqdır.
Və təbii ki, bu sayaq sualları daha çox sıravi vətəndaşlar elə özü kimi sıravi olanlara verir. Axı qonşunun toyuğu qonşunun gözünə qaz kimi görünür çox vaxt. Halbuki milyonların bir körpüyə sərf olunduğu, müəllimin, polisin maaşının, təqaüdçünün qəpik-quruşunun naməlum səbəbdən kəsildiyi bir məmləkətin insanlarıyıq. Daha çox bununla maraqlanmalı deyilikmi?
Polislər şikayətlənir ki, hər ay onların maaşından kəsib, hansısa qəzetə abunə yazırlar, rayonlara yardım yollayırlar. Həkim narazıdır ki, keçirdiyi əməliyyat pulunu az qala xəngəl kimi hissə-hissə bölüb, kimlərəsə paylamalıdır: şöbə müdiri, baş həkim, səhiyyə idarəsinə məsələn. Müəllim qan ağlayır ki, mən niyə məktəbin otağında individual məşğul olduğum hər şagirdə görə direktora haqq ödəməliyəm? Axı məktəbin daş-divarını hökumət tikib. Təqaüdçü təqaüdünü alanda öyrənir ki, kəsir var, pensiya fondu lazım bilib, azaldıb. Hərədən 1 manat kəsəndə görüb bu vurub hara çıxır. Yəni, bizim ellərdə kiminsə halal qazancı sehrli nağıllardakı kimi birdən-birə göyə çəkilir. Sanki Xəttab öz saqqalından iki tük qoparıb, “raxti bidoxti” deyir və pırrr.... Uçub gedir o pullar... Amma bunlar “zəmanənin qaydası”, “yaşamağın çəmi” kimi qəbul olunur. Halal maaş kəsildi? Cəhənnəmə, təki maaşın qalanı da itməsin. Biz ən pis variantlar içində nisbətən pis olanına alışmışıq artıq.
Bəlkə də elə həmin səbəbdən camaatın gücü ancaq bir-birinin müfəttişliyini eləməyə çatır. Qonşuya “sən nə qədər qazanırsan” demək 350 manat maaş aldığı halda villalarda, “inomarka”larda yaşayan hansısa məmura eyni sualı verməkdən daha az xətalıdır. Çünki belə sualı hündürdən səsləndirənlərin acı taleyi çoxuna məlumdur.
Mövzunu siyasiləşdirmədən onu demək istəyirəm ki, bizdə insanların başqalarının həyatını, seçimini, ailəsini, qərarlarını təftiş etmə azarı çox güclüdür. Gəncin yaşı 25-i ötürsə, dərhal cəmiyyət, qohum-əqrəba onu terror edir ki, evlənməlisən. Evlənirsə, terror “niyə uşağın olmur” sualı ilə davam edir. Tutaq ki, bir uşağı dünyaya gəlir, “uşaq evdə tək böyüməz, ikincisi də olsun” təzyiqi başlayır. Ardınca uşağın bağçası, məktəbi, böyüyəndə girəcəyi ali məktəb də müzakirə mövzusu olur. Tövsiyələr, etirazlar, yol göstərmələr başqasının həyatını zindan eləməyə bəs edir. Və bu təpkilər ona görə baş vermir ki, o məlum-naməlum cəmiyyət sizi çox istəyir. Yox, bu, sadəcə, öz həyatında uğur qazana bilməyənlərin başqalarınınkına müdaxilə istəyidir. “Özümünkü alınmadı, görüm başımı nəylə qatıram” psixologiyası.
Sifarişlə yaşamaq pis şeydir. Kimdən və nə üçün gəlməsinin isə önəmi yox.
Bəs siz? Heç maraqlanmısınız, qonşunuz nə qədər maaş alır?

638 dəfə baxılıb