EFİR QANLI, SÜJET CANLI...

	25 may 2012


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

EFİR QANLI, SÜJET CANLI...

Qəzzafinin ölümü ilə bağlı az qala bütün dünyada bir şadyanalıq, atəşfəşanlıq baş alıb gedir. Bizlər də yaxın-uzaq qonşuların bu sayaq qələbələrinə baxıb köks ötürə-ötürə günlərimizi keçirməkdəyik. Dünən, srağagün, elə lap bu gün yazarlar, analitiklər mövzunun daşının üstündə daş qoymayıblar deyə mən başqa bir mətləbə toxunmaq istəyirəm. Daha doğrusu, Qəzzafinin linç edilmə səhnəsi, qan, döyüş.... məsələləri ilə bağlı yerli telekanalların tutduğu mövqeyə, unutduqları gerçəklərə. Çoxdandır, müşahidə etmişəm, amma bu son qətl türkün sözü, indiyə qədərki qənaətimə lap duz-bibər səpdi.

Məsləyimizdən dolayı daim yerli telekanallardakı xəbərlər buraxılışını izləmək zorundayıq. Məlum, bu ölkədə televiziyalar müstəqil qəzetlərdən daha üstün mövqeyə layiq görüldükləri üçün qəzetçilərə qıyıb verilməyən xəbərlərlə onların ekranından tanış ola bilirik. Kaş ki, olmayaydıq. Xüsusən də kriminal xarakterdəkilərlə. Televiziya rəhbərlərinə kimsə deyib ki, qətl xəbərləri inandırıcı olsun deyə ekranda meyidi mütləq qanlı-qanlı göstərmək lazımdır. Və.. bu bədbəxtlər də buna inanıblar. Ən sadə misal. Filan şəhərdə dəhşətli yol qəzası olub, iki nəfər yaralanıb, bir nəfər ölüb. Süjetdə dərhal həmin öləni, özü də yaxın planda, qanlar içində göstərirlər. Asfaltın üstü qan çanağı, adamın üzü tanınmaz halda... Və qardaşlar hesab edir ki, bunun adına televizyonçuluq, operativ, canlı xəbərçilik deyilir.
Sən - zavallı tamaşaçı da xəbərlərə baxdığın yerdə şam süfrəsi arxasındasansa, özündən də, yeməyindən də küsə bilərsən. Qan gölməçəsinə, yaralı insana baxa-baxa ancaq manyaklar tikələri mədəyə ötürə bilər.
Beynəlxalq televizyonçuluq demirəm, istənilən dərrakəli tamaşaçı da bilir ki, belə mənzərəni efirə vermək olmaz. Xüsusən bu, xəbərlər verilişidirsə, çolma-cocuğun oyaq olduğu, gözünün bir ucu ilə də olsa valideynlərinin izlədiyi verilişə baxdığı saatdırsa, bu, heç olmaz. Təqsiri sübut olunmamış şəxslərin üzünü açıq şəkildə göstərmək, münaqişə edən şəxslərin işlətdikləri söyüşü efirə vermək də həmçinin. Dünya televizyonçuları sizdən az bilmir ki? Adamlar bəlli verilişlərin, serialların, filmlərin nümayişindən öncə ekrana xəbərdarlıq xarakterli bildiriş yerləşdirirlər: 18 yaşdan kiçiklərin izləməsi qadağandır. 7 yaş və yuxarı... Nümayiş zamanı da həmin xəbərdarlıq ekranın sağ küncündə saxlanılır ki, qəfil kanalı açanlar uşaqlarını ekrandan uzaqlaşdırsın...
Bizdə isə şükür Allaha, hər şey Kinderin yumurta sürprizi kimidir. Bilmirsən, günün hansı saatında ekranın içindən nə çıxacaq. ATV günün günorta çağı efirə yataq səhnəli xarici seriallar verir, “Lider” TV xəbərlər proqramında porno süjet yayımlayır. Ən dəhşətlisi isə odur ki, buna görə onlara gözün üstə qaşın var deyən olmur. “Lider” TV ilə bağlı ötən ilki porno qalmaqalını xatırlayırsız yəqin. Milli Teleradio Şurasının sədri Nuşirəvan Məhərrəmli nuh dedi, peyğəmbər demədi. Ağzındakı qıfılı söküb, “bu, televizyonçuluğa ziddir” söyləmədi, “Lider”i cəzalandırmadı. Nəticə? Elə bir pozuntuya görə ölkədə telekanal cəzalandırılmırsa, milli ekranlardan evimizə qan da girəcək, söyüş də, yumruq da...
Qəzzafi ilə bağlı da eyni vəziyyət yaranıb. Adam cəhənnəmə vasil olub gedib, amma bizim telekanallar, xəbər saytları heç bir məhdudlaşma etmədən onun linç edilmə səhnəsini yayımlayır. Səhnə isə əsəbləri cırmaqlayır: keçmiş liderin üzünə, başına ayaqqabı ilə vururlar, qanadırlar, o da qanını silir, öz dilində yalvarır... Tam bir işgəncə səhnəsi və biz bunu izləyirik. Axı eyni süjet xarici saytlarda, telekanallarda da nümayiş etdirilir, amma xəbərdarlıq loqosu ilə. Doğrudanmı, milli telekanallarda hələ də bu bəsit həqiqəti bilən yoxdur ki, ölüm səhnəsinin inandırıcılığını artırmaq üçün mütləq efirdən insanların evinə qan tökmək lazım deyil. Seriallarda belə qanlı yara mənzərəsində gizlətmə effektlərindən istifadə olunur, detallar açıq nümayiş edilmir. Onda qala xəbərlər proqramında...
Kəsəsi, günümüzün göy əskiyə büküldüyü bu ölkədə barı imkan verin hər axşam qanlı səhnələrə baxmayaq. Bir də ki, qanlı səhnələrin nümayişinə bu həddə meylliyin səbəbini lütfən milli sosioloqlar, psixoloqlar, lap elə psixoterapevtlər araşdırıb tapsın. Çox maraqlıdır: bunlar tamaşaçıdan nəyin, ya da kimin heyfini alır?

766 dəfə baxılıb