XƏNCƏRLİ ƏMİ... | Yeni Müsavat

	25 may 2012


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

XƏNCƏRLİ ƏMİ...

Qardaş üçün əsrarəngiz bir studiya dekorasiya ediblər. Sağında-solunda qılınclar asılıb, o biri tərəfdə məşəl yanır, arxada zindan qapısına bənzər nəsə. Özünü də az qala “Bir qalanın sirri”ndəki Simnar xan kimi aparır. Deyirsən, indi sənin qanını donduracaq kriminal xəbərlər, ölkənin altını-üstünə çevirəcək şok cinayətləri açıqlayacaq. Üstəlik, səsində də elə o telekanalın efirində eşitməyə alışdığımız isterik, həyəcanlı səs tonu. Allah, sən özün saxla...

“Xəzər” kanalında yayımlanan “Cinayət və Cəza” adlı həftəlik kriminal verilişin aparıcısı özünə bu havanı yaratsa da, ortada komediyaya bənzər situasiya vardı. Bəzi adamlar lətifə danışanda ağlamağın tutur ha, bax, bu verilişdə də kriminal olaylardan danışılanda qəşş eləmək istəyirsən. Özü də təkcə bu verilişdə yox, ölkə telekanalındakı bütün kriminal verilişlər bu gündədir. Sadəcə, “Xəzər”dəki qardaşın studiyası çox gözəgəlimli idi deyə hədəfə çıxdı. Nəsə, demək, anonslara baxanda elə təəssürat yaranır ki, bu həftə də ölkədə qanlar axıb, başlar yarılıb, dərəbəylik baş alıb gedib. Baxırsan və... məlum olur ki, Binəqədi rayonunda bir qonşu digərinin toyuğunu oğurladığı üçün cinayət məsuliyyətinə cəlb edilib. Ya da 23 yaşlı oğlan 15 yaşında bir qızı elə dərs otağından qaçırıb. Başqa bir “zapı” sürücüsü isə içkili halda maşın idarə etdiyi üçün nümunəvi yol polislərinin qəzəbinə tuş gəlib.
Operatorlar “qatı cinayətkarlar”ı çəkir, onlara mikrafon uzadır, etiraflarını dinləyir. Bölmə rəisləri qarşılarındakı Cinayət Məcəlləsinə baxıb, “cinayətkar”ın suçunu höccələyə-höccələyə oradan oxuyurlar. Hətta bəxti gətirən əməliyyat müvəkkillərinə, suçlunu yaxalayan serjanta da səsini çıxarmağa şərait yaradılanda varın mənzərəyə özünüz baxın.
Mən demirəm, yuxarıdakı tipdə əməllər gözəldir, ya da hamı getsin bunu təkrarlasın. Sadəcə adına Azərbaycan deyilən ölkədə kriminaldan, gizli, qatı açılmamış cinayətdən bol heç nə yoxdur. Sən əgər “zapı” sürücüsünü sərxoş vəziyyətdə çəkib, “sərxoş cani” kimi təqdim edirsənsə, zəhmət çək, gecə barlardan, restoranlardan çıxan içkili, “zerkalnı” nömrə sahiblərini də çək, göstər. Toyuq oğrusunu başını aşağı salıb, peşmançılıq nitqi söyləməsinə şərait yaradırsansa, onda camaatın qanını, canını sümürən yekə məmurların da əməllərini belə ifşa elə. Ya da polis tərəfindən pis-yaxşı ifşa olunan bəzi “yekə adamlar” barədə süjet ver. Yox, əgər buna icazə verilmirsə, kiminsə dayısı-ayısı güclüdürsə, sənin də qadağanı pozmağa cəsarətin çatmırsa, onda bir zəhmət, kameranı da, mikrafonu da qoy qırağa. Süpürgəçini ifşa edib, JEK müdirinə söz deyə bilmədiyin mühitdə işləyirsənsə, studiyadan asdığın xəncərlə... Koroğlu kimi cəngi döyüşlərinə gir. Bir sözlə, bu işi görmə. Azərbaycan dilində sənin hərəkətinə eşşəyə gücü çatmayıb, palanı döyəcləmək deyirlər. Mədəni variantda...
İnanın ki, eyni şey maqazin verilişləri üçün də keçərlidir. “Şok, şok, şok” deyib, hansısa müğənninin süzülən corabını xəbər edir bu zavallılar da. Bir neçə ildir, siyasətdən, real həyatdan uzaqlaşıb, özlərini maqazinin, kriminalın qucağına atan kanallar, şəkildə göründüyü kimi bunun da haqqını verə, öhdəsindən gələ bilmirlər. Halbuki bu çirkli dənizin suyunda kimlərin necə üzdüyü, hansı hoqqalardan çıxdığı, lap elə kriminal dünya ilə bağlılıqları qosqoca bir sual işarəsidir. Arada-bərədə şou biznes dünyasının ayrı-ayrı üzvləri ilə bağlı məhkəmə qalmaqalları, kriminal olaylar baş verəndə məlum olur ki, bu sahə az xatalı deyilmiş. Bunların hər biri kiminsə himayəsindəymiş, (Hacı Məmmədovu xatırla-S.T) kimlərinsə kef məclislərinin klounlarıymış, qaranlıq dünya ilə bağlılıqları varmış və sair. Halbuki bunları məhkəmələrdən əvvəl elə o maqazinçilər araşdırıb ortaya çıxarmalıdır. Çünki işləri budur. Amma məlum olur ki, buna da “dux” lazımdır.
Seçkini iqnor edirlər, siyasi polemikalardan, debatlardan qaçırlar, siyasəti isə bizim bəzi ura patriotlar kimi Güney Azərbaycan pəncərəsindən müzakirə edirlər. Qalxan isə budur - biz tamaşaçıya daha çox şou-əyləncə, kriminal təqdim edirik. Demək ki, bunu da etmirsiz, edə bilmirsiz və ya etməyə qoymurlar. Onda bu meymunluğun nə mənası var?
Gorun çatlasın, Dostoyevski. Gör sənin şah əsərinin adı ilə toyuq oğrularının “cinayət”ini necə də ümumiləşdiriblər. Raskolnikov sağ olsaydı, zavallı qoca qarını baltalamazdı. Ortada qurban namizədləri o qədərdir ki...

537 dəfə baxılıb