SİYASİ MƏHBUSLAR ÜÇÜN “EUROVİSON”

	25 may 2012


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Mahal İSMAYILOĞLU

SİYASİ MƏHBUSLAR ÜÇÜN “EUROVİSON”

Bu da bizim demokratiyanın beşiyi saydığımız Avropanın haqlarına sayğısızlığının dolayısı yolla təsdiqi idi: iki ay əvvəl “Eurovision” mahnı yarışmasının icraçı rəhbəri Yan Ola Sand elə Bakıda bəyan etdi ki, biz lap elə Belorusda da belə yarışma keçirə bilərik. Bunu anlamaq üçün avropasayağı demokrat olmağa da ehtiyac yoxdur ki, elə Belorusdakı ictimai-siyasi durumla Azərbaycanı müqayisə etsən, orada da bizim ölkəmizdən üstün cəhətlər tapa bilərsən. Rüşvətin, korrupsiyanın qədərini ölçəndə heç bir avropalı demokratların yadına da düşmür ki, Belorusun adını siyahıda Azərbaycanla yanaşı çəksinlər. Bu da bir özəllikdir – orda rüşvətsiz diktatura rejimi var. Bunu beynəlxalq təşkilatların reytinq cədvəlindən də görmək olar. Buna görə hətta “böyük qardaş” Rusiya da öz qonşusuna həsəd apara bilər...

Siyasi məhbus məsələsi isə bir qədər qəlizdir. Burada say yox, diktatorların qəzəbinə gələnlər, onların niyyəti yolunda duranların uydurma ittihamlarla həbsxanalara atılmağı sübut kimi bəs edir. Əslinə qalsa, Qərbin Xodorkovskinin azadlığa buraxılması üçün etdiyi təkidlər, Belorusda və Azərbaycanda siyasi məhbusların azadlığa buraxılmasını kölgədə qoya bilər, amma bu yöndə hakimiyyətlərin üstünə düşən öhdəliyi, onlara yönələn ittihamları bir zərrə də azaltmır.
Heç AŞ PA-dakı nümayəndə heyətimizin rəhbəri Səməd Seyidovun bir ay əvvəl ölkədə siyasi məhbusların məsələsinə yenidən baxılacağı vədini danmağını adi bir təsadüf saymayın. Ən azından o elə onda, AŞ PA-nın İnsan Hüquqları və Hüquq Komitəsinin iclasından dərhal sonra danmaq fürsətindən yararlana bilərdi. İndi bunun arxasındakı mətləbi da anlamaq çətin deyil. Artıq hakimiyyət dairələrində bununla bağlı psixoloji sindrom formalaşıb: həm ölkə daxilində, həm də xaricdə repressiv rejimin geri çəkilməsi anlamına gələcək. İndi hər fürsətdə rejimə yarınan adamın dediyini danmaqdan savayı çıxış yolu da qalmır. Mahnı yarışmasına üç ay qalmış bu labirintdən çıxmağın müşkülə döndüyünü hamımız görürük.
Heç Almaniya mətbuatın bu qədər təkidlə Azərbaycanı “Eurovision” yarışması öncəsi tənqid atəşinə tutmağı da ötəri bir olay deyil: ilk dəfə estafet avtoritar idarəçiliyin daha tünd rənglərinin mövcud olduğu ölkəyə ötürüldü. Tənqidlərin özəyində bu cavabdehlik hissi dayanır. Təhlükə də realdır: Azərbaycandan sonra belə yarışma Belorusda da keçirilə bilər. Birincilik isə avtoritar rejimlərin sonuncu böyük dayağı olan Rusiyaya məxsusdur...
Əslində indi siyasi məhbus məsələsinə görə sınağa çəkilən təkcə Azərbaycan deyil, günahın böyük payı isə məhz bu yarışmaya qatılan ölkələrin boynuna düşəcək. Belə durum dəyişməsə post-sovet ölkələrində insan haqlarına laqeydliyin növbəti mərhələləri sıralanacaq...
Bu mahnı yarışması üçün yüzlərlə insanın evini uçuran, daha bir fundamental dəyəri - əmlak hüquqlarını tapdayan hakimiyyət isə siyasi məhbus məsələsini mədəni dəyərlərdən ayrı tutmağın mümkün olduğunu sübuta yetirəcək. Əgər geri çəkilsə, siyasi məhbuslar azadlığa buraxılsa, onda iqtisadi-siyasi durumdan narazı elektoratın qələbəsi anlamına gələcək. Gözlənilən prezident seçkisi öncəsi yeni etiraz dalğasının başlanğıcı olacaq.
Adı söz azadlığının, insan haqlarının tapdandığı ölkə kimi hallandırılan respublikada baş verənlərə göz yumub, mahnı müsabiqəsi keçirmək demokratiya ilə avtoritarizm arasında barışıq körpüsü kimi də qavranıla bilər. “Eurovizion” üçün daha dəbdəbəli saray tikməklə əbədi və əzəli dəyərləri unutdurmaq mümkündürsə, onda buna diktatorların demokratiyası da demək olar.
Bir cəhətə də diqqət yetirmək lazımdır – bizə yaxın olan, ən azından TV-lərlə bütün incəliklərinə görə izləyə bildiyimiz Türkiyədə də, Rusiyada da bu mahnı yarışması ətrafında belə ajiotaj yaranmadı və həmin ölkələrdə hakimiyyətdə olanlar bunca reklam kampaniyasına çevirməyə cəhd etmədilər. Heç Bakıdakı kimi dəyəri gizli saxlanan, amma bahalığı bütün əlamətlərindən hiss edilən saray da ucaldılmadı. Bu ölkələr çəkilən xərcləri də sirrə çevirmədilər. Azərbaycanda isə hər şeydə ölkədəki siyasi ab-hava da “Euroviziona” köklənib...
Hətta iş o həddə çatıb ki, siyasi məhbuslara azadlıq tələb etmək az qala vətənə xəyanət, onun uğurlarına xor baxmaq kimi dəyərləndirilir. Axı bir həftəlik yarışmadan sonra, biz yenə əzab və iztirabların bütün növlərinin olduğu ölkədə yaşayacağıq... Onda bütün qələbələr, uğurlar da yada düşməyəcək...

319 dəfə baxılıb