EL ÜÇÜN AĞLAYANDA...

	25 may 2012


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

EL ÜÇÜN AĞLAYANDA...

Bir neçə gün əvvəl gördüyüm maraqlı bir mənzərə mənə sözün yaxşı mənasında necə təsir edibsə, gördüyüm hər kəsə danışıram. Paxıllıq olmasın deyə, sizinlə də paylaşacam.

Deməli, axşam saatlarıdır, nəqliyyatda və avtobusların içində bir “basabas” əhvalı hökm sürür. İçində bulunduğum mikroavtobusa millət vəkillərindən birinin üç övladı daxil olur, özlərinə yer eləyib, ədəb-ərkanla otururlar. Özü də bu, birinci dəfə deyil; onları bir neçə dəfə eyni marşruta minən görmüşəm. Həmin şəxsin kimliyini deməyəcəm, amma biləsiniz ki, kifayət qədər ad-sanı, keçmişi var, vaxtilə ən yüksək dövlət vəzifələrində təmsil olunub və sair. Yəqin ki, millət vəkili kimi normal məvacibi, uşaqlarını ən azı taksiylə gəzdirəcək qədər pulu da olmamış deyil. Hələ mən onlara xüsusi maşın, cangüdən tutmalı olduğunu demirəm. Amma... Bu, bir tərbiyə fəlsəfəsidir, inanın.
Kiçik bir məmurcığazın övladı şəhərin mərkəzində “inomarka”sı ilə şütümürsə, hələ bir üstəlik, onu heyvan səsləri çıxaran siqnalla “çığırtmırsa”, inanın ki, məşhur filmdə deyildiyi kimi, ona birtəhər baxarlar. Məmur uşağı nədi, basabas marşruta mindi nədi? Azərbaycanda artıq bu sərhədlər çoxdan dağıdılıb. Nəinki bu sərhədlər, adamların pulu bir qədər artan kimi, yaşayış yerləri, maşınlarının markası, alış-veriş etdikləri mağazalar belə dəyişir. Gəlirə müvafiq olaraq, yaşam standartlarının dəyişməsi normaldır, amma bizimki kimi məmləkətlərdə bu 180 dərəcə olur, insanların başı hərlənir.
Dünya Bankının corabı cırıq prezidentini xatırlayırsınız? Türkiyə qəzetləri onun cırıq corabının şəklini bəh-bəhlə manşetə vermişdilər (abilərimizdə də belə ger-geyim azarı var axı). Bəs “Human Rights Watch” təşkilatının Azərbaycan üzrə nümayəndəsi Matilda Boqner necə, yadınızdadır? Söz vaxtına çəkər, 2005-ci ilin bu vaxtları idi, həmkarım Məhbubə ilə birgə xanım Boqnerdən müsahibə götürməliydik. Şəhərdəki marketlərdən birinin qarşısında görüş yeri təyin etdik. Açığı, daha öncədən ancaq şəklini qəzetlərdə gördüyümüz üçün onu tanımaqda xeyli çətinlik çəkdik. Öz hesabatları ilə Azərbaycanın altını-üstünə çevirən, məmurların ürəyini partladıb öldürən bu xanım elə bir geyimdə idi ki, vallah, bizim kəndin qızları onu görsə, dodaq büzərdi. Uzun ətək, az qala dizlərinə qədər uzanan nimdaş pencək və elə həmin görüntüdə balaca bir çanta... Almaniyanın kansleri Angela Merkelin hər bazar marketdən bazarlıq etdiyini də bu siyahıya əlavə etsəniz, nə demək istədiyimi anlayacaqsınız.
Xaricilər artıq bu mərhələni adlayıblar. Onlar üçün geyim-keçim, maşın markası, nə bilim evdə neçə qulluqçunun olması kimi məsələlər arxa plana keçib. Okeanın o tayındakı əksər insanlar artıq kapitallarını insana sərf etməyə, onun yüksək səviyyədə yetişməsinə, keyfiyyətli, savadlı fərd olmasına və sairə xərcləyir. Bizdə isə hələ də yaşı-başı ötmüş əksər varlılar özlərinin, eləcə də oğullarının hansısa məşhurla əlaqə qurması, ona nə qədər pul xərcləməsi kimi məsələlərlə öyünməyə üstünlük verirlər. Tanıdığım bir deputat (yenə deputat) bir dəfə oğlunun tanınmış bir müğənni ilə nə vaxtsa əlaqədə olmasından guya ki, narazılıq edirdi. Amma görəydiniz, səsində, gözlərində, danışığında necə gizli bir qürur vardı? Bu, onun ailəsi üçün sanki “fəth” edilmiş bir zirvə idi, kolleksiyaları zənginləşmişdi...
Bütün bunları yazsam da, bilirəm ki, bu bəlaların kökündə həm də cəmiyyətin psixologiyası dayanır. Deyəsən, axı toplum da belə məmurları, deputatları qəbul edir. Kör-köhnə geyimdə gəzən, avtobusa minən, özünü sadə aparanlar dərhal camaatın gözündən düşür. Niyə? Çünki bizim camaata görə, bu məmur özünə gün ağlaya bilmir. Ağlaya bilsəydi, belə gündə olmazdı. Özünə gün ağlaya bilməyənsə xalqın heç bir dərdinə əlac ola bilməzmiş. Məmur əlçatmaz olmalı, ulduz kimi yüksəklərdə dayanmalıdır. Hər gün qəbuluna düşülməsi mümkün olan nazirin, oliqarxın nə “blat”ı olar? Yox, əgər o da sıravi Məmmədin geydiyi kostyumdan geyinib, onun mindiyi marşruta minəcəksə, daha apar qaytar onu... Bu, mənim yox, müdrik xalqımızın çıxardığı nəticədir.
Ona görə də bir çox hallarda belə psixologiya narkoman, dələduz, əyyaş, cinayətkar... məmur övladlarının artmasına səbəb olur. Yəni təkcə xalq üçün yox, daim özüyçün “ağlayan”ın da gözü axırda kor olur.

1202 dəfə baxılıb