KÖRPÜSALANIN VƏ MOLLANIN İNTİHARI

	25 may 2012


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Şahvələd ÇOBANOĞLU

KÖRPÜSALANIN VƏ MOLLANIN İNTİHARI

Seymur Baycanın yeni çapdan çıxmış “Körpüsalanlar” romanını oxuyub başa çatandan bir neçə saat sonra qəzetlərdən öyrəndim ki, kənd rayonlarımızın birinin mollası intihar edib. İş ondadır ki, roman da intiharla bitir. Əsər çox xoşuma gəlmişdi. Seymur nə qədər qalmaqallı, mürəkkəb baxışları ilə tanınsa da, buna qədər ən yaxşı qəzet yazarlarından biri kimi qəbul olunub, ən maraqla oxunan imzalardan biridir. “Gündəlik Azərbaycan”ın bir oxucusu yazmışdı ki, Seymur hətta qərəzli və yanlış olanda da maraqlı və istedadlıdır. Amma son kitabı məni əmin etdi ki, bu adamın yazıçı adına da iddia etməyə tam haqqı çatır.

Bu roman barədə ayrıca yazmağı planlaşdırıram. Çünki bu cür ciddi söhbəti - körpüsalanlar mövzusunun ədəbiyyata gəlməsini kiçik hadisə saymıram. Bizim ədəbiyyat çoxdandır “ciddi söhbətlərdən” uzaq durur. Az qala 20 ildir gənc nəsil adlandırdığımız bir ədəbi nəslin yaşlanması artıq başlamalıdır. Mən köhnə nəslin də ədəbi irsini qiymətləndirən adamlardanam, amma səmimi etiraf edirəm ki, yeni nəslin içində artıq həqiqi ədəbiyyat adamları formalaşıb. Adları sanamağa ehtiyac görmürəm. Lakin onların danılmaz istedadı nəhayət ki, yaşın və təcrübənin sayəsində ortaya qoyduğu ciddi mövzular və mətnlər ortaya çıxarmalıdır. Mən hətta qeyri-ciddi üslub və mövzularla da ciddi işləməyin tərəfindəyəm. Zənnimcə, ədəbi irs yalnız belə yaranır.
Biz şəhərdən kəndə körpü tikməyə gedənlərin ədəbi draması ilə tanış idik, Seymur Baycan heç nəyi inkar etmədən kənddən şəhərə gələn körpüsalanların həyatını yazıb. İndi körpüdə daha çox həqiqət var, körpülər doğrudan da bizim dövrün daş heykəlləridir. Lakin romanın başdan-başa azərbaycanlının məşəqqətlərindən bəhs etməsinə baxmayaraq, çox fikirləşirdim ki, o, niyə intiharla bitməlidir. Düşünürdüm ki, əvvəllər aktyor olmaq üçün 5 il qəbul imtahanı verən, lakin instituta qəbul ola bilməyən, sonradan körpü tikintisində fəhlə işləyən Ruslanın həyatı çox çətin və ağrılıdır. O, tamam başqa bir həyata layiqdir, amma bunlar bəlkə də intihar üçün bəs etmir.
Fikirləşirdim ki, Seymur Baycan burada bir qədər tələskən qərar verib. Onu da deyim ki, universiteti bitirəndən sonra yazdığım dissertasiya həm də intiharın fəlsəfi-sosioloji aspektlərinə aid olduğundan insanın bu addımı atmasını çox ciddi səbəblər əhatəsində təsəvvür edirdim. Getməyə, gecələməyə yeri olmadığı gün Ruslanın bulvarda intihar etməsi məni bir az “razı salmadı”. Həyatı nə qədər absurda çevrilsə də sanki intihar üçün əsaslar azlıq edirdi. Elə bil ilk intihar nəzəriyyəsini yaratmış Emil Dürheym qəbirdən dirilib etiraz edəcəkdi.
Elə bu vaxt başqa bir intihar hadisəsi mənim diqqətimə hakim kəsildi. Mollanın dözməyib intihar etməsi məni hər şeyi təzədən təftiş etməyə məcbur etdi.
Xatırladım ki, empirik tədqiqatlar dindarları ən az intihar edən qrup kimi öyrənir. Dindarların intihardan çəkinməsi təkcə onunla izah olunmur ki, əksər dinlər bu addımı atmağı günah sayır. Üstəlik, dindarlar həyat təlatümlərini, zərbələrini, itkilərini daha çox Tanrının gerçəyi və əmri kimi qəbul edir və ən az sarsılan adamlara çevrilirlər. Onlar üçün həyatın absurda çevrilməsi demək olar ki, mümkün deyil. Elə bu səbəbdən nəinki intihar, hətta nevroz kimi xəstəliklər də onlara çətin yol tapır.
Bəs necə oldu ki, bir din adamı intihara üz tutdu? Həmin gün bir-birini sevən iki gənc də ailələrinin onları ayırmaq cəhdinə dözməyib dəniz kənarında intihara cəhd etmişdi. Mən onları çox yaxşı başa düşürəm, bu intihara elmi izah da var. Amma bir mollanın da məşəqqətli həyat sürən azərbaycanlıların hər gün davam edən intihar yolçuluğuna qoşulması çox düşündürücüdür.
Nə baş verir bu ölkədə? Bu, artıq absurd yox, antiabsurddur. Biz indi də Antiabsurdstanmı olduq?! Bundan sonra qərara gəldim ki, Seymur Baycanın körpüsalan Ruslanı intihar etdirməsi əsassız deyil. Onun maraqlı və əcaib həyatı gözümdə yenidən canlandı. Anladım ki, bu ölkədə bizim bilmədiyimiz şeylər də baş verir.

1197 dəfə baxılıb