AVTOBUS YAVAŞ-YAVAŞ YANANDA...

	25 may 2012


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

AVTOBUS YAVAŞ-YAVAŞ YANANDA...

“Şəhərin mərkəzi küçələrindən birində avtobus yanmağa başladı. İçəridəki kişilər və cavan oğlanlar qadınları itələyib, tez yerə düşdülər”... Əslində bu cümlələrdən sonra heç nə yazmamaq da olardı. Vaxtilə Sovet jurnallarında, xüsusilə də “Kirpi”, “Krokodil” kimi nəşrlərdə bəzi şəkillərin altına “şərhsiz” sözü yazardılar ha, bax onun kimi. Bu xəbər əslində hər şeyi deyir.

Qazan xanın, Koroğlunun, Qaçaq Nəbinin nəslindən törəyən bəzi erkəklər artıq müharibə od-alovundan yox, adicə avtobus alovundan da qorxaraq, “asta qaçan namərddir” sözlərinin müşayiəti ilə dabanına tüpürməyi tərcih edir. Tamam, igidlik ondursa, doqquzu qaçmaqdır məsəlini də elə babalarımız deyib. Daha bunu avtobusda kiçicik bir tüstü çıxanda qaçmaq üçün deməyiblər ki. Məşhur filmdə deyildiyi kimi, avtobus ya-vaş-ya-vaş yanıb, amma içindəki kişilər işıq sürətilə qaçıb. Pəs doğrusu...
“Can şirindir”, “Avtobusda yanıb ölmək ən şərəfsiz ölümdür”, “Həmin anlarda insan instinkti, duyğuları ilə hərəkət edir, centlemenlik yada düşmür” kimi arqumentlərinizi eşidir kimiyəm, hörmətli GÜCLÜ cinsin nümayəndələri. Amma inanın ki, bütün bunlar milçək vızıltısı effektindən uzağa getmir. Dünyadakı heç bir arqument elə həyati məqamlarda qadınları, əliuşaqlıları tapdayıb, özünü qabağa atanları haqlı çıxara bilməz.
Düzü, mən bu xəbəri eşidəndə son vaxtlar marşrutlarda gördüyüm o mədəniyyətsiz səhnələri daha çox xatırladım. Cavan oğlanlar qulaqlarında qulaqcıqla laubali şəkildə ayaqlarını ayaqlarının üstünə aşırır, başlarının üstündə isə yaşlı, əliuşaqlı qadınlar dayanır. Bizim redaksiya Azərbaycan Beynəlxalq Universitetinə yaxın yerləşdiyi üçün oranın tələbələri ilə istər-istəməz avtobusda “toqquşmalı” oluruq. Və inanın ki, hərdən onların arasından kimsə qalxıb, basabasda adama yer verirsə, kövrəldiyindən az qala gözün yaşarır. Mübaliğəsiz-filansız deyirəm, əmin ola bilərsiniz.
“İynəni başqasına, çuvaldızı özümə” prinsipi ilə yanaşıb, əslində bu məsələdə biz qadınların da günahının az olmadığını düşünürəm. Tamam, biz də artıq Qaçaq Nəbilərin, Qazan xanların yanındakı qadınlardan bir çox parametrlərimizə görə fərqlənir və qorunmaq, daim müdafiə olunmaq kimi məsələləri hərdən özümüzə təhqir də hesab edirik. Pul qazanırıq, problemlərimizi özümüz həll edirik, bir çox hallarda çiynimizə kişilərdən daha çox yük götürürük. Əlinin altında yüzlərlə kişi işçisi olub, ona hökm edən iş qadınlarını, nəqliyyatda güclü cinsin nümayəndələrindən daha məharətlə maşın sürən xanım sürücüləri də bu sıraya əlavə edəndə hiss edirsən ki, bu tərəzinin gözü nəsə pozulub. Amma daha bu qədər də yox da...
Adam tanıyıram ki, xanımının əlindəki ağır zənbili daşımır və bunu: “Mən nəyə görə sənin yükünü daşımalıyam? Pul qazanan, özünü müstəqil sayan qadınsan, bütün problemlərinin də öhdəsindən özün gəlməlisən”, deyə “fəlsəfi” şəkildə əsaslandırır. Təsəvvür edirsiniz? 21-ci əsr qadınının əlindəki zənbili daşımayan kişinin günahı kimdədir? Onun özündə, yoxsa bütün yükləri öz çiyninə qoyub, onun problemlərini xəfiflədən qadınında? Bax, hərdən adam ona görə istəyir ki, lap elə 17-18-ci əsrdəki kimi, otursun xanimanında, küftə-bozbaşdan bişirib, ərinə əmrlər yağdırsın. O da gedib, ov ovlasın, quş quşlasın, qan töküb, ad qazansın. Zarafat deyil ey, vaxtilə qəhrəmanlıq etməyənin adı belə olmazmış. Dədə Qorqud onları “mələtməyincə” ad verməzmiş. İndi Aslan, Cavanşir, Qoçaq adlı oğlanlarımız var, amma avtobus tüstüsü görən kimi dabanlarına tüpürüb qaçırlar...
Nəysə, mənim dərdim açıldı. Yaxşısı budur, radio aparıcıları demişkən, mövzuya uyğun bir mahnı gəlsin. Dünya şöhrətli müğənni Beyonsun yeni sinqlı artıq musiqi bazarlarında yerini alıb. Yəqin ki, dinləməyə imkan tapmısınız. “İf i a boy”(oğlan olsaydım) adlanan mahnısına həvəsiniz olsa qulaq asın. Maraqlı sözləri var. Deyir, “bir gün üçün kişi olsaydım, qadınları dinləməyi öyrənər və sevmənin nə demək olduğunu anlardım. Və and içirəm ki, daha yaxşı kişi olardım”...
Bunu mən demirəm ha, bəyəndiyiniz o Beyons deyir.

1085 dəfə baxılıb