YALNIZ QORXU VAR! | Yeni Müsavat

	25 may 2012


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Şahvələd ÇOBANOĞLU

YALNIZ QORXU VAR!

Məktəbdə oxuyanda səhvlərimizi bağışlayan sinif rəhbəri hər dəfə bizi danladıqdan sonra deyirdi: “Yaxşı, çıxın gedin, bu dəfə də keçirəm üstündən, amma sizdə ki bu ağıl var, bir gün yenə eyni şey təkrarlanacaq”.

Biz isə həmin sözlərdən çox dilxor olurduq ki, axı bizim ağlımıza nə olub. Bir dəfə cürətlənib ondan soruşduq ki, bizim ağlımız məgər o qədər zaydır? Etiraz etdik. O da bizə çox maraqlı bir cavab verdi: “Siz yaxşı oxuyursunuz, odur ki, dərindən düşünüb görün, sizin ağlınız varmı ümumiyyətlə?!”
Vaxt gəldi, hər şeyi anladıq. Doğrudan da sinif otağına diri su ilanı gətirmək ağıldan sayıla bilərmi? Ya pencəyinin altında taxta gizlədən sinif yoldaşının kürəyinə bıçaq soxub onu guya öldürmək və qaçmaq, yəni hamını bir-birinə vurmaq üçün düşünülmüş “tamaşa”?! Bəlkə pioner qalstukunun əvəzinə gicitkən bağlamaq - həm də ağ köynəyin üstündən?!
Bu kimi “işlər” müxtəlif siniflərdə olurdu. Bir-birindən kəskin süjetlərlə. Amma bizi yalnız bir şeyə görə bağışlayırdılar - yaxşı oxumağımıza və xoş məramımıza görə.
Yaxşı oxumağa görə bizə çox güzəşt edirdilər. Bilmirəm nə vaxtsa məktəblərdə olan bu ənənəni kim yaratmışdı, amma elə o vaxtdan həmin ənənə mənə insan toplumlarının, insanların arasında olan bir qanunu aşkar etdi. İnsanlar və toplumlar uğurlu nəticəni və xoş məramı aşırı qiymətləndirir, onlara görə güzəştlərə gedir, günahlardan keçir. Əks halda daha sərt ittihamlara və qınaqlara hazır olmalısan. Mən sosioloji terminlərə qayıtmaq istəmirəm. Sanki uğur və xoş məramla bağlı yaradılan ictimai təəssürat insana “bonus” qazandırır və sən çətin durumlarda bu “bonus”lardan istifadə edirsən.
Əliyevlər hakimiyyəti yaxşı nəticəni (sabitlik, inkişaf, ermənilərdən önə çıxmaq, körpü tikmək və s.) və xoş məramı (xalqın qayğısına qalan, elmə və incəsənətə atalıq qayğısı göstərən, xilaskar və s.) uzun müddət imitasiya etdi. Açıq deyək ki, Azərbaycan kimi “kəskin kontinental” - bir qismi kifayət qədər ayıq, bir qismi kifayət qədər sadəlövh xarakterli bir cəmiyyətdə bu, pis alınmırdı. Uzun müddət bir çox yamanlıqları yaxşılıqlar adına pərdələmək mümkün olurdu.
Amma “hayla gələn vayla gedər” misalını heçdən deməyiblər. Bircə “küləyə” hər şey bitir - artıq ölkədəki gerçək durumu gizlətmək mümkün deyil. Pensiyaları artmayan qocalara “bizdə inkişaf gedir və buna uyğun olaraq pensiyaları da artırırıq” demək mümkün deyil.
Artıq “Bizim pulumuz çoxdur” deyə bilmirlər. Ermənilərə də meydan oxumaq mümkün deyil!
Üstəlik, zaman-zaman hakimiyyətin “xoş məram”larının necə dözülməz olduğu hər kəsə dəlil-sübutsuz da aydın oldu. Daha toplum aldadıcı xoş məramı görmür və görmək istəmir.
Yalnız qorxu qalıb!
Bu halda hakimiyyət “bonus”suzdur və yalnız daha sıx tədbirlərlə özünü yaşatmağa çalışır. Artıq ictimai rəy, xalqın fikri ona heç nəyi güzəştə getmir, heç nəyi keçmir. Təriflər və analoqu olmayan irəliləyişlər barədə nağıllar da işləmir. Referendumla zirvəyə çatan sıx tədbirlər belə hakimiyyətə “bonus” qazandıra bilməz.
Yalnız qorxu var!
Bundan sonra isə iki yol qalır. Ya bu qorxuya qalib gəlmək, cəmiyyətin dirənişi, xof mexanizminin sındırılması. Yəni klassik, arzuolunan, daha çox gözlənilən, daha çox gecikən bir yol. Ya da “sirkə effekti” - tünd olduqda öz qabını sındırmaq...

779 dəfə baxılıb