KLİPLƏRDƏN KOROĞLU NƏRİLTİSİ EŞİDİLƏCƏK

	25 may 2012


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

KLİPLƏRDƏN KOROĞLU NƏRİLTİSİ EŞİDİLƏCƏK

Gözləyin, az sonra...

Sağ olsun Milli Teleradio Şurasını. Bu bomboz, soyuq qış günlərində bizi ürəkdən güldürən o qədər qərarlar verir ki... Redaksiyada, evdə, çöldə-bayırda camaatla ən azı işıq, körpü, nə bilim qaz partlaması kimi ürək ağrıdan mövzulardan başqa danışmağa nəsə tapırıq. Ötən həftəni xarici film və serialların bizdəki əyləncəli tərcüməsi barədə danışıb başa vurduq. Hətta o gün AzTV-də bir Hollivud filminin tərcüməsinə qulaq asanda pessimist proqnozlarımın necə doğru çıxdığına heyrətləndim.

Danışım, siz də gülün. İki dost görüşüb sağollaşır və biri o birinə Allah heç qoymasa dilxoşluq edir: “Tom, arvadına salam de”. Əslində günah bədbəxt Hollivud ssenaristində deyil, həqiqətən də amerikalılar bir-birilə sağollaşanda bizim təbirimizcə desək, külfətə salam göndərir. Amma bizimkilər nümunəvi məktəb uşaqları kimi bunu hərfi tərcümə ediblər. Təbii, azərbaycanlı kişilər də sivildir və sağollaşanda “evdəkilərə salam de” və “uşaqlara məndən salam” kəlməsi ilə həm də dostunun həyat yoldaşına hörmətini ifadə edir. Daha “arvadına salam de” yox da. Lap söyüş kimi çıxır ey...
Gözümüzün yaşı qurumamış Nuşirəvan müəllim Şura üzvlərini də bir araya yığıb, o məşhur tamaşadakı kimi “bəs bu kliplərdən şəlalələrin şırıltısı, Koroğlunun nəriltisi gəlir, ya gəlmir” deyə sual etdi və nəticədə qərar verdi ki, “vabşe” (Nuşirəvan müəllimin acığına) bütün kliplər tərcümə olunmalıdır. Gözümü yumub, uşaqlıq illərimə təsadüf edən hind filmlərini xatırladım. Cavan qız oğlanla otluğun içində dığırlana-dığırlana mahnı oxuyur, kadr arxasından mahnının sözləri rus dilində tərcümə olunur: “Sən mənim ayım-günəşimsən, sönsən ölərəm” və sair. Məzəli günlər gözləyir bizi vallah.
Zeynal Məmmədlinin məsələylə bağlı daha unikal yanaşması var. Deyir, bəs bu repləri necə tərcümə edəcəklər? Qaradərili amerikanların asi ruhda, cəmiyyəti, hətta hökuməti protest edən mahnıları var ha, onu nəzərdə tutur. İçi bəzən söyüşlər, arqo kəlmələrlə zəngin olan repləri hansı tərcüməçi “yaşmaqlanıb” tərcümə edəcək, hansı aktyor səsləndirəcək? Və ümumiyyətlə, o tempdə tərcüməni çatdıra biləcəklərmi? Milli Teleradio Şurasında həmin professionallıqda kadr, nə bilim vəsait, texnika varmı? Suallar çox, cavabsa yoxdur. Çünki fikirləşirlər. O boyda Çörçil bundan geyinir, bunlarsa hələ fikirləşirlər...
Amma haqsızlıq etmək istəmirəm. Kliplərin tərcüməsi məsələsində ən orijinal yanaşma otaq yoldaşım, jurnalist Elşad Məmmədliyə məxsusdur. Elşad neçə gündü qara-qara düşünür ki, görəsən İsmayıl YK-nın “Bas qaza, aşkım, bas qaza” mahnısının tərcüməsi necə olacaq? Mahir sürücü olan Elşad bütün avtomobil terminləri üzərində baş sındırandan sonra belə qərara gəlib ki, ümumiyyətlə tərcümə, “eşqim, qaz pedalına bas” şəklində olsa, yaxşıdı, əks halda, məna anlaşılmayacaq. Dedim axı, məzəli günlər yaşayırıq.
Amma hind kinoları kimi mənim köşəmin də əvvəli gülməli, axırı ağlamalıdı. Çünki bu olayların fonunda diqqətimi daha çox millət vəkillərinin ekrandan səviyyəsiz şou verilişlərinin yığılması ilə bağlı başladığı kampaniya diqqət çəkir. Alqışlayıram, halal olsun, ürəyimizdən xəbər verdi. “Niyə bu millət vəkilləri cəmiyyətin başqa məsələlərilə bağlı səslərini çıxarmır” deyə demaqogiyaya da başlamaq istəmirəm. Buna da şükür. Sadəcə, bu müraciətin ünvanında bir balaca yanlışlıq var. Ayrı-ayrı elçin əlibəylilərin, nə bilim zaurların, turalların üstünə düşməklə məsələni həll etmək olmaz axı. Bu, birbaşa birinci şəxsin əlində olan məsələdir. Haqsızamsa, soruşuram: “Qəfəs”i, “Kuklalar”ı kim bircə günün içində qapatdı? Ayrı-ayrı ictimai-siyasi xarakterli tok-şouları efirdən kim yığışdırdı? Misal yerinə düşmür, amma “Azadlıq” radiosunun taleyi kimin əlindədir? Yəni, xanımlar, məram, məqsəd gözəl, ünvansa yanlışdır. Mənə inanmırsınızsa, kompası qolunuza taxın, birbaşa Prezident Aparatını göstərəcək!
“Xəzər” TV-də Zaur adlı, səsini eşidəndə bütün əsəblərimin qıcıqlandığı bir aparıcı var. “Ay Zaur” adında mənasız bir verilişi “Burc FM” radiosunda da aparır. Hələ bir neçə il əvvəl avtobusla gələndə sürücünün iradəsiylə ona qulaq asmışdım. İndiyə qədər etdiyi bir sayğısızlıq yadımdan çıxmır. Təsəvvür edin, bu adam studiyaya telefon açan 67 yaşlı ağsaqqala necə müraciət edir: “Kişi, sən (!-S.T) bu yaşında radioya da qulaq asırsan? Hay-hayın gedib, vay-vayın qalıb ki...” Bax, bunun kimisini efirdən yığışdırsınlar, öz adımdan payıma düşən nefti hökumətə bağışlayaram.
Sonra da Elşadı dərd götürür ki, “Bas qaza, aşkım”ı necə tərcümə edəcəklər...

1629 dəfə baxılıb