TƏR-Bİ-YƏ-Çİ! | Yeni Müsavat

	25 may 2012


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

TƏR-Bİ-YƏ-Çİ!

Əmin ola bilərsiniz ki, aşağıda oxuyacağınız hekayələrin heç biri uydurma və ya lətifə deyil. Mən bunu “zərərçəkənlərin” şəxsən öz dilindən eşitmişəm və danışarkən gözlərindəki hiss-həyəcanı görüb, bunları necə ağrılı yaşadıqlarını duymuşam. Əslində söhbət uşaqlardan düşəndə buna barmaqarası və ya şübhə ilə yanaşmaq olmur, bilirsiniz. Üstəlik, bu uşaqlar azyaşlıdılarsa və onları gün ərzində adına tərbiyəçi dediyimiz bağça işçilərinin ixtiyarına buraxırsınızsa, onda yaranan mənzərəyə baxın.

Təhsil naziri Misir Mərdanovun qərarıyla məktəbəqədər uşaqların bağçaya getməsi məsələsi gündəmə gələndən bəri məni təkcə bu sual düşündürür: hansı bağçalardan söhbət gedir? Təmirsiz, standartları, qidalanma sistemi olmayan dörd divara bağça deyiriksə, daha mənim sözüm yoxdur. Üstəgəl, rüşvət, ələbaxanlıq... Çoxlarına görə, orta, bəzilərinə görəsə ali məktəblər təhsilin eybəcər sifətini üzə çıxarır. Amma mən mövzuya lap ibtidai səviyyədən, yəni bağçadan başlamaq istəyirəm. Çünki bura rəzilliyin ən parlaq nümunəsidir. Oxuyun, görəcəksiniz.
Sözü uzatmadan o hekayələrə keçirəm. Bir neçə gün əvvəl 20-yə yaxın valideynin toplaşdığı bir məkandaydım və bir saata yaxın söhbətləşdik. Məni çıxmaq şərtilə hamısı uşağını Bakının ayrı-ayrı bağçalarında oxutdurduqları üçün dərdləri ortaq idi. “Sən bilirsən, bizim uşağın bağça müəlliməsi nə edir...” deyib, mübaliğəyə varmadan başlarına gələni bir-bir danışırdılar. Ən unikalından başlayım: “Oğlum o gün səhər bağçaya gedəndə ağlaya-ağlaya deyir ki, ana, nə olar, çantama bananı iki dənə qoy. Bir dənə qoyanda müəllimə onu yeyir, mənə heç nə qalmır”. Gülürəm, “yaxşı da, ağ eləməyin” deməyimlə valideynin üzünü turşutması bir olur: “Uşaq axşam evə ac gəlir, ağlayır, nə danışırsan?”
Başqa birisi davam edir: “Ac gələr də. Uşağa bağçada yemək verirlər bəyəm? O gün günorta qızımı tez götürmək üçün qəfil bağçaya getdim. Görürəm, 20 uşaq sıraya düzülüb, müəllimənin də əlində bir boşqab sup. Balaca, evdə yediyimiz sup boşqabıdır. Uşaqlar növbə ilə supdan bir qaşıq yeyib, gedirlər oynamağa...” Mənzərəni gözümün qabağına gətirirəm, ətim ürpəşir.
Nəsə, hekayələrə davam. Başqa bir valideyn daha maraqlı şikayətini səsləndirir: “Hər Novruz, Yeni il bayramı bağçada uşağa tapşırırlar ki, evdən xonça gətir, içində də filan-filan şeylər olsun. Uşaq bəyəm o xonçadakıların hamısını yeyir? Xonçada mütləq səməni olmalıdır. Elə bil müəlliməyə nişan aparırıq. 20 xonça. O 20 səmənini neynəyir müəllimə? Yəqin, bazarda satdırır da...”
Bu hekayənin təcrübəsiz müəllifinə başqa bir valideyndən dərhal düzəliş gəlir: “Bəyəm bilmirsən satırlar? Bizim evimiz bağçanın düz yanındadır. Axşam tərbiyəçilər çıxanda baxıram. Demək, uşaqların evdən gətirdikləri peçenye, vafli, banan, ”kinder-sürpriz" yumurtanı o mağazadakı satıcı ilə anlaşıb, daha ucuz qiymətə satırlar. Satıcı and-aman eləyir ki, öz aralarında anlaşıblar. Mən də qorxumdan uşağı həmin bağçaya qoymuram".
Aha, bu hekayə mənə də tanışdır. Çünki daha öncə qaçqın düşərgəsindəki bağça müəllimələrindən biri buna bənzər bir şey danışıb: “Deməli, bağçadakı müəlliməyə hər bayram, hər ad günü və ya sadəcə, tələb etdiyi vaxt valideynlər hədiyyə qismində ucuz şokalad qutusu gətirirlər. Müəllimə bunu anlaşdığı bir mağazanın sahibinə ucuz qiymətə satır. Növbəti dəfə valideyn yenə həmin dükandan (ordakı mağazlar məhdud saydadır) həmin qutunu alıb, müəlliməyə aparır, müəllimə təkrar mağazaya satır. Sonrakı bayram bu mənzərə yenə təkrarlanır. Yəni bu qutu bir il boyunca, bəlkə də daha çox valideyn-müəllimə-mağaza üçbucağı arasında get-gəl edir. Hər üç tərəf bu mənzərənin fərqindədir, di gəl, onu dəyişmək istəyən yoxdur”.
Bakının bağça sərgüzəştlərini davam etdirə bilərəm, amma yerim çatmaz. İstisnaları da nəzərə alıb, bütün bunlardan çıxardığın nəticə nədir, əziz oxucu? Sən ağzını açmadan mən deyim: Haqqında danışdığım məkan uşaq həbsxanalarıdır, ordakı körpələr isə kiçicik məhbuslar. Heç bir suçları olmasa da, artıq cəzalandırılıblar. Əslində böyük bir suçları var: Azərbaycanda doğulmaları...
“Mozalan”ın məşhur “Tərbiyəçi” süjetini kim xatırlayır? Afaq Bəşirqızının yaratdığı o unudulmaz tərbiyəçi obrazını deyirəm. Müəllimə yelləncəkdə oturub, uşaqlar onu yelləyir. Müəllimə yatır, uşaqlar sakitcə oynayır... Və ən unikalı: müəllimə içində cəmi bir ət parçası olan şorbanı balacalara göstərib deyir: uşaqlar, bu əti kim yeməlidir? Uşaqlar xorla “tər-bi-yə-çi” deyir.
Sovet dövrünə şükür, onda heç olmasa, uşağa şorbanın suyunu verərdilər, indi heç onu da vermirlər...

1536 dəfə baxılıb