BİZDƏ İKİ BÖHRAN VAR

	25 may 2012


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Şahvələd ÇOBANOĞLU

BİZDƏ İKİ BÖHRAN VAR

Təcrübə göstərir ki, dünyadakı maliyyə böhranı ilə zarafat etmək ağır başa gələ bilər. Hər ötən gün bunu daha yaxşı anlamaq olur. Bizim hakimiyyət isə zarafatla başlasaydı, yenə yaxşı idi. Bunlar yekəxana ironiyalarla başladılar - dünyanı ələ saldılar ki, bəs bu böhranın bizə dəxli yoxdur, qoy kimi vurur, o da öz başına çarə qılsın. Bir nəfərin ağzından çıxan sözləri hələ də hamı tutuquşu kimi təkrar edir: bu böhranın bizə təsiri yoxdur.

Min dəfə deyirsən ki, axı bu krizis bizim hansı böyük şirkətlərimizi, hansı iri sektorumuzu qəfil vurmalı idi? Var idimi onlar? Olmayan bir şeyə böhran necə təsir edə bilər. Bizim yalnız neftimiz var, onun da qiyməti düşüb Xəzərin dibinə. Daha böhran necə olur ki?! Xırda-para şirkətlərimiz var, onlar da artıq çökür, yaxud hərəsi bir amildən sıxıntı yaşayır. Eləsi var kredit tapmır, eləsi var müştərisi azalıb, eləsi də var krediti ödəyə bilmir və s.
Bankları, tikinti sektorunu nə gözləyir? Ölkə necə çıxacaq bu böhranın sonuna? Bir şey bəllidir ki, bizim hökumət heç bir tədbir görmür. Əvəzində, sahibkarlara basqı artıb. Onlara qoyulan qanunsuz “haqq”lar sərtləşib. Ukraynada böhranı adlamaq üçün baş nazir Yuliya Timoşenko ilə prezident Viktor Yuşşenko bir-birinin işini təhlil və tənqid edir, doğru kurs götürmək üçün çağırışlar edirlər. Bütün hökumətlər böhran proqramı qəbul edir. Nəhəng dövlətlər utanmadan onları sıxan böhranı ilk günlərdən etiraf etdilər. Bizdə isə yalnız bir şey var - İlham Əliyev bir cümlə deyir, qalanları başlayır bunu təkrarlamağa.
Hər şey bir yana, hökumət qiymətlərə yenidən baxmaq istəmir. Artıq bütün dünyada benzinin və digər yanacaqların qiyməti neftin yeni qiymətlərinə uyğunlaşdırılır, yəni ucuzlaşdırılır. Bizdə isə səsini çıxaran yoxdur. Ekspertlər hesab edir ki, yanacağın ucuzlaşması Azərbaycanda iqtisadiyyatın xeyrinə olacaq, iqtisadi qurumların böhrana davam gətirməsinə kömək edəcək. Bəs bunu etməyən hökumətimiz nə ilə kömək etmək istəyir zəif iqtisadiyyata, onun böhranla bağlı bir tədbiri varmı?
İstənilən ölkə üçün ÜDM-in hər 1 dollarında neftin payı hesablanır. Çünki bu, iqtisadiyyatının vacib amillərindən biridir. Bizdə bu göstəricini tapmaq çətindir, həm də ÜDM-in özünün böyük hissəsi neftdən ibarətdir. Amma bütün hallarda yanacağın ucuzlaşması ölkənin xeyrinədir.
Axı niyə Azərbaycan hakimiyyəti öz neftimizi özümüzə qıymır? Onsuz da bu gün neft dünyada ucuzdur, dünya isə böhrana girib. Belə çətin şəraitdə nefti onu istehsal edən xalqın özünə baha qiymətə sırımaq hökumətlərə deyil, mafiyalara xas xüsusiyyətdir.
“Öz neftimiz” deyəndə yadınıza bir xəbər düşə bilər. Hacıqabulda Bakıdan Batumiyə xam neft aparan qatar qəzaya uğrayıb. Bəlli olub ki, 35 vaqonu (sisterni) olan bu qatar “Azpetrol” şirkətinə məxsusdur. Neftin kimə məxsus olduğu da elə buradan ortaya çıxır, o, daşıyıb aparanındır. Nə qədər aparırlar, necə aparırlar, bilən yoxdur. Onu bilirik ki, dayanmadan daşıyıb aparırlar, amma ölkə daxilində onun qiymətini aşağı salmaq barədə düşünmürlər.
Bu da bir daha onu göstərir ki, dünyada bir böhran varsa, bizdə iki böhran var. Azərbaycanın onun taleyini düşünən, bunun üçün hər cür çabalara hazır olan bir hakimiyyətə sahib olmaması bizim üçün hətta dünyanı bürüyən iqtisadi böhrandan daha ağırdır. Odur ki, normal ölkələr iqtisadi böhrandan daha çox pul itirəcək, amma daha yaxşı nəticə ilə çıxacaqsa, biz az pul itirib, çox problemlə çıxacağıq.

908 dəfə baxılıb