ƏR MƏHƏBBƏTİ VƏ DÖVLƏT

	25 may 2012


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Şahvələd ÇOBANOĞLU

ƏR MƏHƏBBƏTİ VƏ DÖVLƏT

İngilis mətbuatı yazır ki, qlobal iqtisadi böhran başlayandan sonra bu ölkədə boşanmaların sayı artıb. Xeyli kişi ya işsiz qalıb, ya da işsiz qalmaqdan qorxaraq xərclərini azaltmaq üçün həyat yoldaşlarından ayrılır. Varlılar da evliliyə başqa gözlə baxmağa başlayıb - ailə həyatının onlara neçəyə başa gəldiyini görüb boşanırlar. Son aylarda bəzi kişilər hətta yoxa çıxır, sonra evə gəlib boşanmaq istədiklərini deyirlər.

Rus mətbuatında bu xəbərə maraqlı bir şərh verilmişdi: “Bizdə əvvəl də çox boşanırdılar”.
Maraqlı mənzərə alınır, ingilislərmi fərqlidir, ya rusların ailə məsələlərində milli özəllikləri var? Burada paradoks varmı? Boşanma ruslarda niyə əvvəl də çox idi, amma ingilislərdə indi artır?
Əlimizdə hərtərəfli statistika yoxdur, amma statistikasız da qanunauyğunluğu tapmaq çətin deyil. Əgər Britaniyada pis güzəran və çətinləşən sosial həyat ailələri daha çox dağıtmağa başlayıbsa, Rusiyada həyat həmişə çətin olub və ona görə boşanma əvvəllər də çox olub, indi də.
Pis güzəran məhəbbətin də düşmənidir. Bizim Azərbaycanda kişilər arvad “dır-dırı”ndan, arvadlar kişi kasıblığından qaçdığı kimi ruslar, ingilislər də çətinliklərin xüsusən artırdığı söz-söhbətdən, dərd-sərdən qaçır. Bütün çətinliklərə baxıb ailənin yanında qalmaq artıq milli xüsusiyyət deyil, fərdi keyfiyyətdir, hər adamın özündən, başqa sözlə, ailə cütlüyünü təmsil edənlərin fərdi xüsusiyyətlərindən və bir-biri ilə münasibətlərinin hansı tellərlə bağlanmasından asılıdır. Təbii ki, gerçək məhəbbətə zaval yoxdur. Amma çətinlik hər yerdə dağıdıcıdır, gərginlik yaradır, münasibətləri ağırlaşdırır və istənilən ailəni dağıtmağa yönələn səbəb və zəminlər ortaya çıxarır. Onun ailələri dağıtması isə milli xüsusiyyət deyil.
Milli ailəcanlılıq kimi təbliğ olunan “heç vaxt boşanmamalı” mentaliteti isə əslində təriflənmək əvəzinə pislənməlidir. Çünki bu, boşanma azadlığını boğur, məcburi ailələr yaradaraq, ailə naminə iki insanı bir-birinin ətini yeyərək bitməyən bir dram yaşamağa məcbur edir və yalnız problemlər yaradır. Boşanma heç də həmişə pis deyil, bəzən yeganə çıxış yoludur. Ömrü boyu bir cütlüyün məcburən bir yerdə olması bəzən iki insanın və onların övladlarının, hətta yaxınlarının, bəzən qonşularının da həyatını zəhərləyir. Bu, elə cəmiyyətin də həyatına zəhər qatmaqdadır. Cəmiyyət bu cür əsəbi, problemli, yüklü adamlardan həmişə əziyyət çəkir. Halbuki ailə rahatlıq gətirməlidir - o, həyatın çətinliklərini birgə aşmaq üçün tərəfdaş qazandırmaq əvəzinə əbədi yükə, uğursuz qismətə çevrilməməlidir.
Çox maraqlıdır ki, boşanma hallarını artıran iqtisadi çətinliklər bizim ölkədə həm də elə boşanmaya qarşı müqaviməti artırır. Bax bu, milli xüsusiyyətə çevrilib. Normal halda xalq belə bir zülmü daşımaz. Məhz sosial çətinliklərin düzənində itib-batacağını düşünən qadınlar və onların “başbilən” ailələri boşanmaya qarşı çıxır, hər cür yolla ailəni qoruyurlar - adına ailə demək mümkündürsə. Sonra da əbədi zillət başlayır, ailə-məişət zəminində dava-dalaş, qan-qadalar, intiharlar başlayır. 19 yaşlı qız binadan özünü atır, 70 yaşlı nənə nəvənin gözü qarşısında babanı baltalayır, 75 yaşlı ər arvadın başını kəsir, molla döyüb-döyüb arvadını öldürür. Ona görə də ölkədə yeznə, gəlin, qayınana haqqında ağrılardan ibarət böyük folklor külliyyatı mövcuddur.
Əslində bu cür ailələr də boşanma statistikasına daxil edilməlidir. Çünki onlar mövcud ola-ola dağılan ailələrdir. Azərbaycanda bu hallar olmasaydı, boşanma statistikası çox-çox artmış olardı.
Və bütün bunların başlıca səbəbi el dilində desək, pis gündür, sosial çətinliklər, ağır yaşayış, evsizlik, işsizlikdir, cəmiyyətdəki ədalətsizlik və haqsızlıqdır. Yoxsa boşanma az olardı və olarkən də zəruri sayılardı. Nə yaşamağa layiq ailələr dağılar, nə də dağılmağa layiq ailələr mövcud olardı. Bəli, yaxşı hakimiyyəti, yaxşı dövləti olmayan xalqın ailə həyatı da yaxşı olmur. Bəs dövlət nə üçündür? İnsan bu qədər yüklənməz, bu qədər təklənməz. Amma nə qadınlarımız, nə də kişilərimiz bilir ki, yaxşı ər, yaxşı arvad yaxşı həyat üçün bəs etmir, yaxşı dövlətin də olması kafi və zəruridir.
Elə bu səbəbdən də İngiltərədən fərqli olaraq bizdə indiki böhran zamanı ailələrin dağılması artmır, çünki həmişə böhrandır.

1104 dəfə baxılıb