11 STANSİYALIQ XİLAS YOLU

	25 may 2012


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

11 STANSİYALIQ XİLAS YOLU

Mətbuat Şurasının binası ilə üzbəüz bir kitabxana var. Korolenko adınadır. Bütün məktəbli, azca da tələbəlik həyatım orda keçib. İstədiyim kitabı əldə edə bilmək üçün hər gün dərsdən sonra ora ayaq döyməyimi, bunun üçün hətta böyüklərin məsləhəti ilə kitabxanaçıya qutu-qutu şokolad apardığım günləri də yaxşı xatırlayıram. Yadımdadır, istədiyim kitabı məndən əvvəl hansısa həmyaşıdım götürəndə anamı zorla ora dartıb aparırdım ki, kitabxanaçı ilə dalaşsın. Ən azı növbəti dəfə həmin kitabı mənə versinlər deyə. Pafos kimi qəbul etməyin, həqiqət beləydi.

Amma indi yolum ora düşəndə içəridə bayquşların ulaşdığını görürəm. Həftədə ən azı iki dəfə kitabxananın qabağından keçir, imkanım olanda içəri boylanıram. Doğrudur, kitablar təzələnməyib, köhnədir, amma var. Pis də bina sayılmaz, ən azı içəridə kitabların saxlanması üçün şərait mövcuddu. Bəs, niyə yeganə qayğısı oxumaq, yeni şeylər öyrənmək olan məktəblilərin yolu bura düşmür? Doğrudanmı onlar üçün həyat ancaq televiziya, internet və telefondan öyrəndiklərindən ibarətdir? Kitabxanalar satılır, varlı-varlı şirkətlərə verilir və nəticədə bundan Azərbaycan insanı itirir. Bir neçə ay əvvəl bir kitabxana müdirinin (məşhur bir müğənninin həyat yoldaşı) başına gələnləri unutmamısınız, yəqin ki...
Bilirəm, indi deyəcəksiniz ki, texnika əsrində insanların kitab almasına, kitabxanada saatlarla oturmasına ehtiyac yoxdur. İstədiyi müəllifin əsərini internetdən disklərə, mobil telefonuna köçürüb, yolda-izdə də oxumaq mümkündür. Amma bu sahədə aparılan araşdırmalara diqqət: Azərbaycan oxucusunun son 10 ildə kitaba marağında 60 faiz azalma var. Bunu mən yox, keçirilən rəy sorğuları təsdiq edib. Yəni əslində texnika insanları kitaba doğru itələsə də, onlar kitabdan qaçır.
Təbii ki, bu azalmada sosial problemlərin ağırlığı, dolanışıq dərdi və sair də var. Sutkanın 10 saatını işləyən bir toplumda yaşayırıq. İş gününün fiziki yorğunluğunu bütün hüceyrələrində hiss edən insan evə gələndən sonra evinin qapısını zorla açır, onda qala kitabın səhifəsini. Onu “niyə kitab oxumursan” deyib, ittiham etmək, yumşaq desək, insafsızlıq olar. O ki qaldı, kitab oxuyacağı saatda televizyonun qarşısına keçib, “qabağına qoyulan”ı gözünə təpməsinə... Məndən soruşsanız, yorğun adam çox vaxt onlara baxmır belə. Sadəcə, gözünü zilləyir, bəzən dəyişən kadrların da fərqində olmur. Mən, təbii ki, beyni və zəkası olan insanlardan danışıram, ikiayaqlı varlıqlardan yox.
Ölkə insanının mütaliəsi zəif olduğu kimi, ona maraqlı, dəyərli əsərlər təqdim edənlər də çox deyil. Vaxtilə bu sahəyə pul yatıranlar indi bərli-bəzəkli, səsi olmayan müğənnilərin “tusovka”larına, klip çəkilişlərinə xəzəl kimi para xərcləyirlər. İndi “Evləri köndələn yar” tamaşasındakı kimi, 30 qramlıq kitab verib, “bazarkom”dan kürü, balıq alan, hətta minnətlə onun oğlunun elçiliyinə qatılan şairlərin dönəmi deyil. Artıq həmin “bazarkom”lar kürünü də kimə verdiklərini bilirlər, pulu da.
Redaksiyamız yeni binaya köçəndən bəri metronun daimi sərnişinlərindən olmuşam. Hər gün düz 11 stansiya yol gəlirəm. Müşahidələrimə əsasən deyə bilərəm ki, metroda kitab oxuyanların sayı minimumdur. Ən çox rus qadınlarının əlində kitab görürəm, o da sevgi romanları. Kişilərin böyük əksəriyyəti qəzet oxuyur, krossvord həll edir, ya da qaşlarını düyünləyib, gündəlik qayğıları barədə düşünür. Cavanlarsa... Oho... Onların yeganə azarı “blutuz”laşma, mesajlaşmadır. Üzlərinə baxan kimi bilirsən ki, dünyanın ən böyük möcüzəsini mobil telefonda, yeni çıxan maşın modellərində və “çatlaşmaqda” görürlər.
Mütaliə barədə bu boyda yazan birisi olaraq, mən oxumağa vaxt tapa bilirəmmi? Etiraf edim ki, işdən gələn kimi yorğunluqdan gözləri qapanan kateqoriyaya aidəm və bu mütaliəsizlik bütün fəaliyyətimə təsir edir. Bir neçə aydır, şkafımda cəmi 7 səhifə oxuyub, arasına vərəq qoyduğum bir kitab var ki, ev əhlinin yanında üzümü qara edib. Nə beynimin, nə də bədənimin enerjisi çatır ki, onu tamamlayım. Yenə də ümidim bu 11 stansiyayadır. Bəlkə sabahdan işə gələn yolda onu oxumağa başladım.
Bir sözlə, mənim qurtuluşum metrodadır. Hərə özünə bir çıxış yolu tapsın... Öncə kitabları, sonra özünü xilas etsin.

1185 dəfə baxılıb