NAĞILÇI MƏNTİQİ | Yeni Müsavat

	25 may 2012


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

NAĞILÇI MƏNTİQİ

Doğrudan da bu qətl bütün gündəmi dəyişdi. Ölkə mediasının ana mövzusu oldu, küçədə-bayırda hamı ondan danışmağa başladı, pis-yaxşı, siyasi çevrələrin də donu açıldı. Yazanlar yazdı, versiyası olanlar səsləndirdi, təxminlər, fərziyyələr bəs deyincə oxucuya təqdim olundu. Və... birdən nə baş verdi? General Rail Rzayevin qətlinin səbəbləri gün üzünə çıxmamış yumşaq desək, birtərəfli media müharibəsi başladı. Bəzi KİV-lər “Yeni Müsavat”ın araşdırmalarına qəzəb və qısqanclıqla yanaşıb, çooooox uzaqgedən nəticələr çıxarmaq xəttini seçdilər.

Məlum oldu ki, qətllə bağlı versiyalar səsləndirdiyimiz üçün biz qeyri-peşəkarmışıq. Bunlar ən operativ, ən peşəkar, ən obyektiv... bir sözlə, ƏN imişlər. Hamıdan əvvəl xəbəri bunlar işıqlandırır, bunlar şərh verir, bunlar gündəmi dəyişirmişlər. “Qurdlar Vadisi”nin məşhur sitatını improvizə etsək, “burda quralları bunlar qoyur, bunlar pozurmuş”. Nəsə, mətləbdən uzaqlaşmayaq.
Bu hücumların mərkəzində isə diqqəti cəlb edən bir məqam dayanır: həmkarlarımız bir qayda olaraq, “Yeni Müsavat”ı generalın qətliylə bağlı müxtəlif versiyalara yer verdiyinə görə qeyri-peşəkarlıqda qınayırlar. Sən demə, oxucu, dövlət orqanları, xaricilər məhz bu məqama görə bizi ciddi mətbuat orqanı saymamalıymış. Stop! Xarici mətbuata istinad edən qələm dostlarımıza adi və sadəcə, beynəlxalq jurnalistika normaları ilə bağlı xarici müəlliflərin çap etdirdiyi ədəbiyyatları vərəqləməyi tövsiyə edirəm, dostcasına. İmkan varsa, həmin kitabların kriminal, terrorizm mövzusunda xəbərlərin işıqlandırılması ilə bağlı paraqraflarına xüsusi diqqət yetirsinlər. Orda açıq-aydın göstərilib ki, jurnalist ölkə gündəminə təsir edən (və ya etməyən) qətl, terror olayları ilə bağlı rəsmi istintaqın məlumatı yayılana qədər bütün versiyaları səsləndirmək hüququna malikdir. Qətl yenicə baş veribsə, hüquq-mühafizə orqanları susursa, jurnalist istər yerli ekspertlərin, istərsə özünün müşahidələrinə görə, hadisənin baş vermə səbəbləri barədə mülahizə, versiya (hökm yox ha) yürüdə bilər. Yəni, jurnalist bu xəbəri verməklə kifayətlənməməlidir, o, sözügedən olayın hansı məqsədə xidmət edəcəyini bilməli, bunu oxucusuyla paylaşmalıdır. Bir sözlə, jurnalist həm də detektiv olmalı, mərhumun evində, yas yerində sıravi vətəndaş kimi bulunub, öyrəndiyi bütün məlumatları oxucuya çatdırmalıdır. İstintaqı yönləndirmək, nə bilim çaşdırmaq kimi nağılları boş verin. Jurnalist baş prokurorun-filanın köməkçisi deyil, onun işi öyrəndiyi xəbəri nöqtə-vergülünə toxunmadan cəmiyyətə çatdırmaqdır. Hüquq-mühafizə orqanlarının çaşıb-çaşmayacağı onların öz işləridir.
Bu məqamda ən tez yada düşən misala diqqət: şahzadə Diana avtomobil qəzasına düşür. Dünya mətbuatı rəsmi istintaqın açıqlamasına qədər milyonlarla versiya səsləndirir: hətta şahzadənin sevgilisi Dodinin atasının da bu qəzada əli ola biləcəyini yazır. Dünya mətbuatını özünə qalxan edənlərə zənnimcə, bundan yaxşı cavab ola bilməz...
O ki qaldı, “əlahəzrət fakt” deyib dad döyülməsinə. Qısa xatırlatma: ölkənin mühüm fiqurlarından biri öldürülüb, yas yerinə filan-filan məmurlar gəlməyib, bəziləri hələ işə bu gün çıxır, hələ bir dəfə də rəsmi açıqlama verməyiblər. Qəzet bu boyda faktı təsadüf hesab etməli, “ayıbdır” düşüncəsiylə yazmamalıdır?
“Azərbaycan” qəzetinin baş redaktoru Bəxtiyar Sadıqovun dediyi kimi, “dünya dağılsa da, mən belə xəbərləri qəzetimdə vermərəm” məntiqi də burda işə yaramır. Qəzetin borcu lap elə dünya dağılsa da, həmin xəbərləri, versiyaları oxucuyla bölüşməkdir. Yox bir, hansısa xəbərə görə dövlətlər arasında münasibət pozulacaqmış... Mətbuat bəyəm ATƏT-in Minsk Qrupu-zaddır ki, dövlətlərarası münasibətləri tənzimləsin? “Görmədim, eşitmədim, bilmirəm” məntiqiylə 3 meymunu oynamağı seçənlərə gəlincə, ən yaxşı halda, onların yeri mediadan çox uzaqlardadır.
Qətldən sonrakı ilk günlərə diqqət, lütfən. Açın həmin qəzetləri, göz gəzdirin portallara, monitorinq aparın. Görün, bu olay barədə geniş yazılar yazıblarmı, şərhlər veriblərmi? Sanki qurbağa gölünə daş atmışdın. Hamısı ilkin xəbərləri verib, susmuşdular. Bir qram dinamika, hərəkət yox, sadəcə, gözləmə mövqeyi... Budamı nağıldır?
Tamam, biz də anlayırıq ki, həmin KİV-ləri təkcə Rəqsanənin uşaq doğmaqlığı və ya Aygündən “eksklüziv” müsahibələrə görə yaratmayıblar, o boyda pullar sərf etməyiblər. Onlar da bu tip gündəmi dəyişdirən mövzularda nəsə yazmalı, şərhlər verməlidilər. Daha başqalarına hücum etmək, mahiyyətini anlamadıqları dünya jurnalistikasını özlərinə qalxan etməklə yox da...
Və sonda. “Yeni Müsavat”ı qətllə bağlı “ağlasığmaz” versiyalar səsləndirməkdə ittiham edənlər dünən Rail Rzayevi masonların öldürə biləcəyini yazdı. İndi siz deyin, nağılçıya kim oxşayır?

2677 dəfə baxılıb