YARIM QAZAN MAKARON... | Yeni Müsavat

	25 may 2012


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

YARIM QAZAN MAKARON...

Əvvəl elə bildim, zarafat edirlər. Qlobal böhranın dünyanı sarsıtdığı günlərdə stend-apçıların, yumor ustalarının belə gülməli kəşfləri tez-tez olur. Amma sonra gördüm ki, yox ey, bu məlumatı dünyanın mətbuat abidəsi olaraq qəbul etdiyi “New York Times” qəzeti yazıb, televiziyalar da elan ediblər. Sözügedən qəzet qlobal böhrandan məişət səviyyəsində çıxış yollarına həsr olunmuş bir məqaləylə ciddi səs-küy yaradıb. Məlum olub ki, makaron bişirərkən qazan tam yox, yarıya qədər suyla doldurulsa və bu texnika bütün Amerikada yayılsa, ölkə ildə nə qədərsə enerji və suya qənaət edər.

Yəni firavanlığın qəlbinin döyündüyü Amerikada nazlı-duzlu xanımlar qərar veriblər ki, makaron suyuna qənaət etməklə ölkəni ağ günə çıxarsınlar. Daha sonra başqa bir kəşf də ortaya çıxıb - diş pastasından minimum və daha effektli istifadə texnikası. Bu kəşf sayəsindəsə ildə suya 90 milyon dollar məbləğində qənaət etmək olurmuş.
Televizyonçular demiş, dərhal “kamera”nı bizim ölkəyə çevirək. Qlobal böhranın şanlı Azərbaycanımızdan necə yan ötdüyünü o gün şəhərdəki geyim mağazalarından birində daha dəqiq müşahidə etdim. Deməli, satıcı bəyəndiyim şalvarın qiymətini aşağı salmamaqda israr edirdi, mən də onu almaqda. Öz aləmimdə elmi bir çıxış yapdım və dedim ki, “bəs bütün dünya qlobal böhrandan ölür, batır, super, şok, ağlasığmaz... endirimlər ölkələri başına götürüb. Amma siz hələ də heç bir özəlliyi olmayan bu şalvarı mənə 40 manata (ən aşağısı 38 manata) satmağa çalışırsınız”. Satıcı xanımın cavabını hərfbəhərf yazıram: “O dediyiniz böhran ancaq Amerika, İngiltərə, nə bilim Türkiyə kimi ordan-burdan asılı ölkələrdə ola bilər. Görmürsüz, həmişə bizim televiziyalarda deyirlər ki, ”bizim iqtisadiyyatımız güclüdür, əbədidir". Xanım, bizim neftimiz var ey, neftimiz. Ona görə də biz onlardan yox, onlar bizim neftdən asılıdır". Şalvarın qiymətini salmamağı bir yana dursun, o cür həyasız iqtisadi şərhi mən ilk dəfədir ki, eşidirdim. Özü də Mübariz Qurbanlı, Siyavuş Novruzovdan yox ha, 20-22 yaşlı cavan bir qızcığazdan. Və növbəti dəfə bu tipik azərbaycanlı yekəxanalığına şahid olandan sonra qərar verdim ki, makaron qazanını yarıya qədər suyla doldurmağımıza ehtiyac yoxdur. Qoy canı çıxsın, makaron dopdolu qazanda bişsin. Bizə iqtisadi böhran, osmanlılar demiş, vız gələr.
Birincisi ona görə ki, Azərbaycanda ailə institutu dəhşətli dərəcədə möhkəmdir. Peşmandır, bir nəsildə bir nəfər qabağa getsin. Kənddəki-şəhərdəki bütün qohum-əqrəba, tanış-biliş, uşaqlıq dostu yapışacaq onun ətəyindən. İşə düzəltdiyini düzəldəcək, düzəltmədiyinə hər ay pul yollayacaq, baxacaq. Fikir vermisiz, bəzən hansısa bir kənd Rusiyada alver edən filankəsin ümidinə qalır. Həmin kəndin yollarını bu adam çəkir, məktəbini həmin adam təmir etdirir, xəstələri bu adam müalicə etdirir. Yolu kəndə düşəndə də ağsaqqal-qarasaqqal - hamıya yardım etməli olur. Vay o gündən ki, işləri düz getməsin və ya böhran vursun. Müftəxor qohum-əqrəba onu elə abırdan salar ki, var-dövlətini satıb, bütün kəndə baxmaq zorunda qalar. Yəni bu sarıdan qlobal böhrana bir “quş”.
İkincisi, biz azərbaycanlılar “evrika” sözünün müşayiətilə ilginc kəşflərə imza ata bilməsək də, öz “çapımızda” bəzi atişləməz yolların müəllifiyik. Qaz, işıq, su sayğaclarına “yüngülvar”ı əl gəzdirməklə kommunal xərcləri sıfırlamaq deyirsiz, bizdə. (Qonşunun xəttinə qoşulub, işıq işlətməyi də bura əlavə edə bilərsiz). Ömrü boyu evdən bayıra çıxmayan ata-anamızın adını işləmiş kimi siyahıya saldırıb, təqaüdçü kimi dövlətdən pul aldırmaq deyirsiz, bizdə. Bu və ya digər bəhanələrlə dövlətdən yardım almağın yollarını tapmaq deyirsiz, o da bizdə... Mənim bildiklərim budu, siz daha ilginclərini bilirsinizsə, mənə yazın.
Mənim anamın mətbəx qənaəti barədə daşlaşmış bir arqumenti var. Eşidəndə ki, nə vaxtsa ailəlikcə kafedə oturub, nahar etmişik, dərhal bunun neçəyə başa gəldiyini soruşur. Rəqəmi deyirəm, beynində hesablayır və deyir: “Bax o pulun yarısına iki toyuq alıb, o üz-bu üz qızartmaq (guya ki, toyuğu bir üzünə qızardıb da yemək mümkündü) yanına da düyü süzüb, əməllicə nahar etmək olur. Ailəsənsə, hər şeyə qənaət etməlisən”.
Prinsipcə, mənim anamın qənaət prinsipi ilə amerikalılarınkı üst-üstə düşür. Qızardılmış toyuq, yarım qazan makaron. Di haydı, cibinizə bərəkət!

1313 dəfə baxılıb