OBAMANIN BİR GÜNÜ... | Yeni Müsavat

	25 may 2012


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

OBAMANIN BİR GÜNÜ...

Və bizim qara günümüz

Dünən saytlarda yer alan “Barak Obamanın bir günü” yazısı xeyli diqqətimi cəlb etdi. Xüsusən də qaradərili ABŞ prezidentinin işə gələn kimi soyuqdan çatlayan dodaqlarına işçiləri tərəfindən krem sürtülməsi detalı maraqlı idi. Hələ mən administrasiya işçilərinin yeni sevgililəri barədə dedi-qoduları öyrənmək üçün Obamanın dəridən-qabıqdan çıxmasını demirəm. Adam bu xəbərlərin dərhal ona çatdırılmamasından inciyirmiş... Amerikanı məzəli prezident idarə edir doğrusu.

Əyləncəmsə uzun çəkmədi, çünki elə qəzetimizdə yer alan bir yazıya göz gəzdirəndə məlum oldu ki, bundan sonra biz jurnalistlərin, qəzetlərin “bir günü” çox qəribə şəkildə məzəli, bəzənsə qorxulu keçəcək. O qədər qorxulu ki, işə gələndə Obama kimi dodağımızın uçuqlamaması üçün bizə də ayrıca krem verən işçi lazım gələcək.
“KİV haqqında” qanuna ediləcək dəyişiklikləri nəzərdə tuturam. Deməli, qəzet rəhbərliyi hər səhər çıxardığı qəzetin bir nüsxəsini müvafiq orqanlara dərhal göndərməklə “Bakı, sabahın xeyir” deyəcək. Yəni, əşhədü-işi bu olacaq. Ardınca jurnalistlərə mövzu veriləndə nəzərə alınacaq ki, onlar hüquqlarından və KİV azadlığından sui-istifadə etməsinlər. Əks halda, qəzet cəza tədbiri olaraq, 2 ay müddətinə fəaliyyətini dayandıra bilər.
Hələ bu cəhənnəm, jurnalist gün ərzində reportaja, müsahibəyə gedəndə dəmir dəbilqələrini geyməli olacaq. Yeni qanuna (eləcə də konstitusiyaya dəyişikliklərə) görə, jurnalist insanların icazəsi olmadan onları görüntüləməməli, barələrində yazmamalıdır. Təsəvvür edin ki, reportaja gedirik, məsələn, yeni avtovağzala. Müşahidə etdiyimiz, haqqında yazdığımız hər kəsdən bir-bir icazə almalıyıq. “Məhəmməd dayı, sən avtovağzalda avtobus gözləyəndə ayaqüstə mürgüləmişdin, mən də səni müşahidə edib yazacam, icazə verirsən?”, “Qızılgül xala, bayaq mən avtovağzalın ümumi görüntüsünü çəkəndə sən də kadra düşdün. Üzüm ayağının altında, qoy bu şəkli qəzetdə verim”. Belə də absurd olar? Özü də bilirsiniz, bizim camaat bir çox hallarda qəzetdən, qəzetçilərdən “şeytandı, xoxandı, qoyma gəldi” deyib, qaçmağı üstün tuturlar. Onda qala, şəklini çəkəsən, gizlicə müşahidə edib barəsində yazasan. Təpikaltı edəcəklər jurnalistləri, görərsiniz. Hamı ayaq alacaq üstümüzə, bir qara qəpiklik hüququmuz da qalmayacaq.
Və ya istənilən şəxs barəsində yazılan məlumatı təkzib etdirmək hüququ qazanır. Deməli, mən bu gün faktlara istinad edib, araşdırma yazacam, sabah bu araşdırmanın hədəfi gəlib təkzib verdirəcək. Niyə? Bundan sonra həmin qəzetə kimin inamı qalacaq? Bilirsiniz də, bizdə kimsə yazıyla bağlı təkzib verirsə, dərhal onun jurnalistliyinə şübhə oyanır, bu işin altında “bir iş” olduğu düşünülür və sair.
Özü də zarafat deyil ha, düz 2 ay KİV-in fəaliyyətini dayandıracaqlar. Dünyanın hansı yerində belə qayda var, bilmirəm, amma Azərbaycanda tətbiq olunacağı kəsin. Hakimiyyət “Kurdlar vadisi”nin məşhur sitatında deyildiyi kimi, “intiqam soyuq yeyilən yeməyə bənzəyir” prinsipi ilə işləyir. Yəni, jurnalistlərdən qisaslarını gec də olsa, bu cür alırlar. Vaxtilə etdiklərinə, gələcəkdə edə biləcəklərinə görə. Bundan sonra kimisə tutmağa, döydürməyə, barəsində “seriallar” çəkməyə ehtiyac qalmır. Artıq hakimiyyətin də bizlərlə uğraşmağa həvəsi ölüb. Hər qəzeti (jurnalisti yox ha) 2 ay-2 ay bağlayırsan, bütün problem həll olunur.
O ki qaldı, jurnalist hüquqlarından sui-istifadəyə, bu anlayışın özündə də nisbilik var. Sui-istifadə deyəndə baxır kim nəyi nəzərdə tutur. Məsələn, mən ötən həftə Milli Məclisin qarşısından bir reportaj hazırlamışdım. Orda şikayətçilərin yanından gülə-gülə keçən deputatların fotosu da yer alırdı. “Şən” deputatlardan biri reportaj işıq üzü görən gün redaksiyaya zəng vurdu ki, bəs guya mən jurnalist etikasını pozmuşam, onun bu şikayətçilərlə heç bir əlaqəsi yoxmuş, o tamam başqa şeyə gülürmüş. Mən də “Əhməd haradadır?” filminin o məşhur sitatını - “axı sən gülürdün”ü nə qədər təkrarladımsa, xeyri olmadı. Və onda fikirləşdim ki, şükür Allaha, hələ ki, həmin dəyişikliklər təsdiqlənməyib. Yoxsa ki, hüquqlarımdan “sui istifadə” etdiyimə görə qəzeti, onun işçilərini 2 ay işsiz qoyacaqdılar.
Nəsə. Qaradərili Obamadan başlayıb, öz qara günümüzdə qurtardım. Hansı məşhurun sözüdür, bilmirəm, amma deyir ki, “kiçik üzüntülər haqqında danışmaq olar. Böyük dərdlərsə dilsizdir”. Hələ ki, biz kiçik üzüntülərimizi paylaşırıq. Bunlar dərdə çevriləndəsə lal olacağıq. Sözün bütün mənalarında...

1298 dəfə baxılıb