METRODA BOMBA RABATAY...

	03 sentyabr 2010


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

METRODA BOMBA RABATAY...

Xoşbəxtlikdən, ya bədbəxtlikdən ötən həftə metroya bomba qoyulması ilə bağlı həyəcan siqnalı daxil olanda mən də içəridəydim. Müsahibəyə gedirdim və qatar “Sahil” stansiyasına çatanda bizi qapıda saysız-hesabsız polis, “fövqəlnazirliyin” işçiləri və bələdçi qadının o tükürpədən səsi qarşıladı.

Təsəvvür edin, heç nədən xəbərsizsiniz, stansiyalardan birinə çatanda bələdçi qadın səsinin o cır, zəhlətökən yerinə salıb, bağırır: “Tez edin, vaqonları tərk edin. Tez! Tez!” Düşünürsən ki, indicə 3-cü dünya müharibəsi başlayıb, ilk həmləni də elə metronun “Sahil” stansiyasına edirlər, qaçmasan öləssən. Hələ polislər... Mitinqdə, piketdə adam döyməkdən əlləri qabar olmuş zəhmətkeş poqonluların insanları necə eskalatora tərəf itələdiyini isə sadəcə, görməniz lazım idi.
İndi deyəcəksiniz ki, bomba xəbəri daxil olubsa, polislər də əllərindən gələni etməlidilər. Amma bunun qaydası var axı. Biz eşitmişik ki, nəsə təşviş dolu xəbər gələndə insana onu ehtiyatla deyərlər ki, panika düşməsin. Məsələn, bələdçi qadın evə sərxoş gəlmiş ərinin üstünə bağırırmış kimi səsinin cır yerinə salmaqdansa, “əziz sərnişinlər, vaqonları tərk edin. Texniki nasazlığa görə qatar ”İçərişəhər" stansiyasına gedə bilməyəcək. Təşvişə, təlaşa ehtiyac yoxdur, ehtiyatla eskalatora tərəf irəliləyin" desəydi, dünya dağılardı? Allaha şükür, bizim millət də içi özüm qarışıq, canını dəhşət çox istəyəndir. Sizin xəbəriniz oldumu ki, oradakı panikaya görə neçə adam ayaq altında qaldı? Hələ metronu tərk edər-etməz insanları gözləyən telejurnalistləri demirəm. Hərəsi əlində bir kamera, çıxanlardan “içəridə nələr oldu” deyə soruşurdu, xalalar-əmilər elə açıqlamalar verirdi, deyərdin elə indicə müharibənin alovundan qurtulmuşdular. O məşhur filmin məşhur sitatında deyildiyi kimi, “ölürlər yaxşıdı”.
Heç kəsə, özəlliklə də polislərə, metro işçilərinə ağıl öyrətmək fikrim yoxdu; amma fövqəladə vəziyyətlərdə davranma qaydalarını, insanları bu psixoloji əhvala kökləmə yollarını lütfən, xarici ölkələrin təcrübəsindən öyrənsinlər. Çünki panika insan psixologiyasını alt-üst edən, şərtsiz refleksləri bir anda hərəkətə keçirən faktordur. Bir həmkarım danışır ki, Qarabağın rayonlarından biri işğal olunanda insanların böyük hissəsi avtomobil qəzalarında dünyasını dəyişmişdi. Yəni, panikadan maşın idarə etməyi unudanlar yol qəzası zəncirinə səbəb olmuşdu.
Yazının girişindəki “xoşbəxtlikdən mən də içəridəydim” ifadəsini elə-belə yazmadım. Birincisi, mövzu jurnalistin ayağına gəlmişdi. İkincisi isə bu olay sayəsində insanların fövqəladə vəziyyətdəki davranışlarını müşahidə etmək imkanım oldu. Təbii ki, can şirin şeydi, heç kəs özünə ölüm, xüsusən də belə mənasız ölüm arzulamaz. Sadəcə, o insanların metrodakı yaşam mücadiləsi məni maraqlı bir həqiqətin üstünə gətirdi. Bax, məsələn, metroda bir-birini itələyib, qabağa keçmək istəyənlərin bəlkə də böyük əksəriyyəti ayın 18-də referenduma gedib, “ömürlük prezidentliyə” səs verəcək. Hər gün övladlarından məktəbdə, özlərindən isə xəstəxanalarda rüşvət tələb olunmasına rəğmən, səslərini çıxarmayacaqlar. Axşam gedib televizor qabağında mənasız-səviyyəsiz yerli şou biznes verilişlərinə baxıb, zövq alacaqlar. (Siyahını siz artırın, mənim yerim azdı.) Amma bunların heç olmasa bircəciyinin dəyişməsinə görə bir-birini bax beləcə, itələyərək mübarizə aparmayacaqlar. Canı qorumaq uğrunda mübarizə təbii ki, gözəl bir şeydir. Amma onun nəyə xidmət etdiyini biləndə bu, daha da gözəlləşir. Dünyaya bir dəfə gələsən, onda da “əşşi, hamı necə, mən də elə” deyib yaşayasan, bu, sadəcə, faciədi.
Metroya gəlincə, son günlər onun da fəaliyyətində bir “burcutma” var. Gah hansısa binanın tikintisinə görə 35 dəqiqə sərnişinləri tuneldə saxlatdırırlar, gah işıqforlar işləmədiyinə görə qatarların hərəkəti dayanır. Gah da ki, yalançı bomba xəbərləri... Ucuz ətin şorbası... dedikləri budu yəqin. İnsanların əsəblərini belə sınağa çəkmək olmaz. Onsuz da çəkiləsi sınaqlarımız çoxdu...

913 dəfə baxılıb