ƏSIR DÜŞMÜŞ SEÇICI

	25 may 2012


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Şahvələd ÇOBANOĞLU

ƏSIR DÜŞMÜŞ SEÇICI

Yaxud paxlava alternativi

Dünən bəzi “karusel”çilər günortadan sonra evə getmək istəyib, amma onları buraxmayıblar. Etiraz ediblər ki, hələ çox iş var, hələ çox səs var, işləmək lazımdır. Lakin çoxsəsli seçicilərdən biri dözməyib: “Məgər biz əsirik? Bəsdir daha, mən evimə getmək istəyirəm, yoruldum, ayaqlarım ağrıyır”.

Adamın bəlkə də şəkəri-zadı varmış. Bəlkə də ürək xəstəsiymiş, yazıq üzülüb haldan düşübmüş. Bu qədər səs vermək olar, boğazın cırılar?! İş ondadır ki, bu il nəinki gerçək seçici, hətta karuselçi də tapmaq çətin olub.
Ümumiyyətlə, seçki və saxta seçki məsələsinə yanaşmamız kökündən dəyişməlidir. Seçkinin saxtalığı təkcə seçki günü keçirilən qanunsuz əməllərlə bağlı deyil. Tutaq ki, dünən gördüyümüz karusellər, onbaşı və yüzbaşılar, saxtalaşdırmalar olmasın, hər şeyi də düz saysınlar. Bu, hələ ədalətli xalq səsverməsindən danışmağa əsas deyil. Seçki qanunları və prosedurlar, ölkədəki mühit, ictimai-siyasi fəaliyyət üçün yaradılan şərait demokratik seçki keçirməyə imkan verməyə bilər. Adamlar qorxu ilə evdən çıxarılıb səsverməyə aparılırsa, qarşı tərəfə seçicilərlə işləməyə imkan verilmirsə, hansı ədalətli seçkidən danışmaq olar?
Dünənki səsvermənin qiyməti təkcə dünən olanlara görə verilməməlidir. Andres Herkel boş hovuzda üzmək haqqında məşhur bəyanatından sonra xeyli sussa da bugünlərdə çox maraqlı bir yazı ilə çıxış edib. Bəlkə də köşə yazmağa başlayır. Məqalə Avropa Şurasının fəaliyyəti və fəaliyyətsizliyi barədədir. Çox təcrübəli məruzəçi şuranın işindəki effektsizliyi etiraf edir, Avropa İnsan Haqları Məhkəməsindəki gecikmələrin yaratdığı problemlərdən danışır. Yazıda bir maraqlı etiraf var. Herkel deyir ki, qapalı cəmiyyətlərdə səsvermə günü heç bir saxtakarlıq etmədən də ədalətsiz seçki keçirmək mümkündür. Yuxarıda dediyimiz məsələdir. Eynən sovet dövründə olduğu kimi - hamı gəlib lazım olan səsi verib evinə gedir.
Lakin cənab Herkel onu etiraf etmir ki, onlar Azərbaycanda illərdir keçirilən seçkilərə qiymət verərkən belə ədalətli yanaşma sərgiləməyib. Hətta səsvermə günü rastlaşılan saxtakarlıqları normal ifadə etməyiblər, nəinki ümumən seçki prosesini. Avropa Şurasının uğursuzluğu təkcə onların tövsiyələrinə üzv ölkələrdə dəyişiklik üçün siyasi iradənin yoxluğu deyil. Onların qeyri-prinsipal yanaşmaları və həqiqəti malalayan qiymətləridir.
Türkmənistan sonuncu parlament seçkilərində ABŞ-ı səsverməni müşahidəyə dəvət etmişdi. Lakin bundan imtina edildi ki, səsverməyə qədər olanlar artıq demokratik seçkinin olmadığını göstərir, bundan sonranı izləməyin mənası yoxdur. Seçkiyə qiyməti bu cür verərlər.
İndi belə çıxır ki, saxta şahlıq qurulur. Legitim şahlıq olsaydı, yenə dərd yarı idi. Şahlıq sözünə etiraz edənlər bir şeyi unutmasınlar ki, indi dünyada sözdə şahlıq olan demokratik respublikalar (məsələn, Britaniya, Norveç) olduğu kimi, formaca respublika olan şahlıqlar da var. Uzağa getməyin, bizim ölkə, Özbəkistan, Türkmənistan, Rusiya və s.
Dərd bununla da bitmir. Bəs bu şahlığın qalan problemləri necə həll olunacaq? Hakimiyyət ömürlük ola bilər, neft ki, ömürlük deyil. Məncə, yeganə çıxış yolu paxlavadadır. Biz dünyaya paxlava ixrac edə bilərik. Hər ölçüdə, hər rəngdə. Neftin qiymətdən düşdüyü bir vaxtda, alternativ yollar axtarmalıyıq. Tarix göstərdi ki, neftdən biz yar olmur. Amma paxlava adımızı adlar arasına saldı. Dünya rekordu qırdıq.
Onun milli keçmişi, müasir mahiyyəti var. Hər qatının altında bir sirr yatır, hər tikəsi ölkəyə dollar gətirə bilər. Corab istehsal edə bilməyən ölkə paxlava kimi bir sərvətini satıb varlanmazsa, onun gələcəyi ola bilməz!
Sabah isə paxlava şahlığına Novruz Bayramı gəlir! Bayramınız mübarək!

1118 dəfə baxılıb