TV NAZİRİNİ DANLAYANDA...

	03 sentyabr 2010


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

TV NAZİRİNİ DANLAYANDA...

Milli Teleradio Şurasının sədri Nuşirəvan Məhərrəmlini bu dəfə də Milli Məclis, daha çox da spiker Oqtay Əsədov urvatsız elədi. Qonaq çağırdılar, söz verdilər, sonra da dedilər, “özünü yaxşı apar ha, ifadələrinə fikir ver”. “O olmasın, bu olsun”dakı qəzetçi Rza demişkən, qonağı təhqir etmək fikirləri vardı və bunu kəndi xanələrində icra etdilər. MTRŞ sədrinə vəkillik-filan etmək fikrim yoxdu. Xüsusən də Türkiyə seriallarının tərcüməsi, xarici radiostansiyaların fəaliyyətinin dayandırılması ilə bağlı verdiyi absurd qərarlardan sonra... Amma ortada bir ədalətsizlik olduğunu inkar etməyək lütfən.

Birincisi onu deyim ki, “Televiziya və radio yayımı haqqında” Qanuna edilən 8 əlavə və dəyişikliyin Azərbaycan tamaşaçısına çox az dəxli var. Yəni özəl teleradio yayımçısının təsisçiliyi, habelə elektron KİV-in lisenziyalarına xitam verilməsi qaydalarına dəyişikliklər edilibsə, bunun sıravi tamaşaçıdan çox hökumətə dəxli var. Alver predmeti olduğuna görə. Uzaqbaşı bir az reklam və teleticarətin ümumi həcminin 1 saatda 12 dəqiqə olması insanları maraqlandıra bilər. Axı bu da televiziyalardakı yeganə qüsur deyil.
Doğrudur, indi deyəcəksiniz ki, deputatlar da bəzi problemləri qabartdılar. Amma gəlin həmin iclasdan hazırlanan reportaja bir göz yetirək. Deputatlar bir qayda olaraq, televiziyalardakı aparıcılardan şikayətlənib. Məlum olub ki, o boyda elektron KİV məhz ona görə bərbad gündədi ki, aparıcıların dil qüsuru var, dilimizi təhrif edirlər. Və ya reklamların məzmunu xalqımızın əxlaqına sığmır, verilişlərsə SMS yağışına tutulur, camaat soyulur. Əla, bunlar da problemdir, amma neçənci dərəcəli? Arabanın beşinci təkəri kimi, düz deyil?
Bəyənsək də, bəyənməsək də, Nuşirəvan Məhərrəmli olduqca məntiqli cavab verib. Deyib ki, bizim səlahiyyətlərimizi Milli Məclis müəyyənləşdirib. Adam düz deyir də, “dovşana qaç, tazıya tut” deyəndə bilmirdiz belə əcaib mənzərə yaranacaq? Özünüz müəyyənləşdirdiyiniz səlahiyyətlərə indi özünüz etiraz edirsiniz. Bu həmin MTRŞ sədridir ki, bu gün bir kanalı bağlayır, bir neçə gün sonra isə “yuxarı”dan gələn göstərişlə “xoş məram” nümayiş etdirib, qərarı dəyişir. Hörmətli deputatlar bunu ondan soruşmalıydılar ki, sizə verdiyimiz səlahiyyətlərin içində “xoş məram” bəndi varmı? Niyə ürəyiniz istəyəndə hansısa telekanalın, radionun lisenziya müddətini artırır, istəməyəndə isə prinsipiallıq nümayiş etdirirsiniz?
Lənət şeytana, doğrudanmı axı bu televiziyalar təkcə aparıcıların dilindəki qüsurlara görə baxımlılığını itirib? Deputatlar axırıncı dəfə telekanalların xəbərlər proqramlarına nə vaxt baxıb? Ordakı tərəfliliyi, disbalansı, qeyri-obyektivliyi doğrudanmı görməyiblər? Bir dəfə yazmışam, təkrarçılıq olmasın, özəl telekanallardan birinin xəbərlər departamentində müxalif mövqedədir deyə, “Yeni Müsavat”, “Azadlıq” kimi qəzetlərin oxunmasına icazə verilmir. Departamentin bəzi əməkdaşları qəzetimizlə tanış olmaq üçün digər şöbələrdəki kompüterlərin internetinə girib, saytlara baxırlar. Belə bir sistemdə, hansı xəbərçilik, jurnalistlik anlayışından danışmaq olar? Niyə bunu demirlər? Zarafat deyil, bir telekanalın simasını həm də onun “Xəbərlər” buraxılışı müəyyənləşdirir. Şüurlu tamaşaçı doğru, ədalətli söz deyən telekanalı hər şeydən üstün tutur, hətta bəzən bir sıra səhvlərinə göz də ÿyuma bilir. ÿ
Digər tərəfdən, televiziyaların qara və ağ siyahıları var. Monitorinq keçirin, görün azad, müxalif söz deyənlər niyə onun efirinə ayaq basa bilmir? Manısların insanlara əxlaq, tərbiyə dərsi keçdiyi verilişlərin qol-budaq atmasında doğrudanmı təkcə telekanal rəhbərliyi günahkardır? Bu problemdən yeganə çıxış yolu var: manıs verilişlərinə, şou-biznes layihələrinə moratorium qoyun, onlara gündəlik efirin filan faizi qədər yer verin. Faizi pozana filan qədər cərimə təyin edilsin (reklam məsələsində olduğu kimi). Bu da olsun normal həll yolu.
Açığı, mən bu günə qədər Azərbaycanda özəl telekanalların hansısa pozuntuya görə cəzalandırılması, efirinə məhdudiyyət qoyulmasını görməmişəm. Təkcə 2003-cü ildə bəzilərinin efirdən insanları təhqir edib, onların şəxsiyyətini, mənəviyyatını alçaltdığına görə nəinki yayımına bir neçə saatlıq məhdudiyyət qoyulmalı, ümumiyyətlə, teleməkandan izi-tozu silinməliydi. Odu ki, danışmaq yenə də özümüzə qalacaq. Bu qanun nə televiziyaları düzəldəndir, nə də ona baxan tamaşaçını...

944 dəfə baxılıb