VOLAND BARMAĞI... | Yeni Müsavat

	11 mart 2010


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

VOLAND BARMAĞI...

Son aylar işə gedən yolum çox uzandığından, “ömür bitər, yol bitməz” məsəlini də əldə bayraq edərək, köməyə mütaliəni çağırmışam. Bir dəfə də deyəsən yazmışdım ki, mütaliəsiz keçən günlərimin heyfini bu 11 stansiyalıq yolla alacam. Nəsə, uzatmayım, mütaliəni sürətlə bərpa etdim və bu arada bir neçə kitab bitirdim.

Maraqlıdır ki, seçdiyim əsərlərin əksəriyyəti əsrarəngizliyi, mistikliyi, bir az da ağırlığı ilə seçildi. Məsələn, keçən ay Dostoyevskinin “Cinayət və cəza”sını oxuyub qurtardım, sonra Bulqakovun “Master və Marqarita”sı, son olaraq da Frans Kafkanın “Qəsr”ini. Oxuyanlar bilir, oxumayanlara isə deyim ki, son iki əsər daha çox mistik xarakter daşıyır. “
Master və Marqarita”da şeytanın bir əlinin işarəsiylə alt-üst olan insan həyatları, ölümlər, dəliliklər, asiliklər... Metroda bu əsəri oxuduğun yerdə bir də görürsən, qatar qəflətən dayanır, dərhal düşünürsən ki, şeytan əməlidir. Az keçmədən “hamı tez düşsün” deyib, insanlara bomba xəbərini verirlər, yenə də buna görə Bulqakovun o məşhur Volandından (şeytan) şübhələnirsən. İşə gəlirsən, aləm dəyir bir-birinə. Əcaib-qəraib xəbərlər, bir-birilə uyuşmayan açıqlamalar. Allah, Allah... Doğrudanmı hamısı Volandın əməlləridir? Hələ Kafkanın “Qəsr”ini demirəm. Qəsrdəki məmurları görmək üçün yerölçən (əsərdəki adıyla K.) obrazının hansı oyunlardan çıxması, süründürməçilik, mənasız-mənasız protokol qaydaları. Əsərdəki təsvirə görə, insanların günorta saatlarında qəsr məmurlarını görməsi çox nadir hallarda baş verirmiş. Onlar gecə dindirmələri edirlərmiş. Təxminən bizdəki kimi. Yanaşma da beləymiş ki, məmurlar insanların gözünə nə qədər az görünsə, bir o qədər hörmətli olurmuş, rəiyyət onlardan qorxurmuş və s. və i. Tanış gəlir? Zaman və məkan nə qədər fərqli olsa da, insan oğlu öz simasını həmişə saxlayır.
Bayaq dediyim kimi, işə gəlir və görürsən ki, heç həyat da bu mistikalardan xali deyil. Dünən redaktor tuturlar, bu gün onu buraxırlar. Özü də nəinki buraxırlar, onu tutanı da cəzalandırırlar. Bir başqasını günlərdir içəridən çıxmağa qoymadıqları halda bir də görürsən, xoruz banlamamış, camaat yuxudan oyanmamış türmənin qapısı önündədir. İstər-istəməz “silahlar yerə qoyuldu” deyib, bir az arxayınlaşırsan. Arxayınlıq, ehtiyatsızlıq da ki, bilirsiz də insanın başına nə oyun açır? Bundan sonra hamımız rahat nəfəs alacaq, amma bir də görəcəyik ki, hansısa “Voland” bizi məhkəməyə verib və bu dəfə asılmağımızı istəyir.
Amma mistikanın pəncəsinə düşdüyüm bu günlərdə beynimi daha çox məşğul edən Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun Müşahidə Şurasının (Allah insaf versin, elə bu adı sadalaya bilmək üçün insana nəfəs dəstəyi vermək lazımdır) tərkibidir. Deməli, əksərən Mətbuat Şurası İdarə Heyətinin üzvlərindən ibarət olan bu şura üzvləri indi mistik bir cəncələ düşüblər. Deməli, qaydalara görə, bu adamların həmin o fonddan yararlanması doğru deyil. Neyçün ki, bu halda obyektivlik pozula bilər. Belə götürəndə ədalətli yanaşmadı. Yoxsa ki, təsəvvür edin, Şura üzvləri toplanır və o məşhur multfilmdəki kimi “Lemon, Lemon, Dne, Dne...” deyib pulu aralarında bölüşdürürlər. Bəs onda necə olsun? İlkin təklif odu ki, Şura onlardan yox, tamam fərqli personalardan ibarət olsun. Osmanlı abilərimiz belə situasiyalarda “dananın quyruğunun qopduğu an” deyirlər. Zarafat deyil, bu gün Azərbaycan Ədliyyə Nazirliyində 3400-ə yaxın qəzet, jurnal, informasiya agentliyi qeydiyyatdan keçib. Yəni biz yüzlərdən, minlərdən danışırıq. Amma seçim anı yetişəndə iki əlin barmaqlarının sayı qədər olan bu adamların üzərində dayanırıq. Niyə? Çünki bu media camiəsində bir nəfərin sözü o birisinin boğazından çətinliklə keçir. Əks qütblərdə dayanan qəzetlərdənmi danışaq, yoxsa bir-birilə qanlı bıçaq olan media kapitanlarındanmı? Maraqlar, mənfəətlər bu qədər ziddiyyətli, komplekslər bu qədər güclüdürsə, çətin ki, ortaya normal, ədalətli tablo çıxa.
Lap tutaq ki, həmin şəxsləri Şuradan çıxarmağa nail olduq və ya elə bu gedişlə özləri maliyyədən yararlana bilməyəcəklərini görüb, könüllü şəkildə bu sıranı tərk edəcəklər. Onların əvəzinə kimləri seçəcəyik? Yerdə qalan reket qəzetlərin baş redaktorlarını? Təbii ki, o reket qəzetləri bağlamaq mümkün deyil; Şuraya isə başqa, layiqli simalar seçmək. Bir sözlə, yuxarıya tüpürmək istəyəndə bığ, aşağıya tüpürmək istəyəndə isə saqqal... Bu halda neyləməli? Yaxşısı budu, tüpürməməli...
Deyirəm axı, Volandın barmağı həyatımızın hər sahəsində var, inanmırsınız.

549 dəfə baxılıb