QATİL DƏ TELEVİZOR İZLƏYİR...

	03 sentyabr 2010


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

QATİL DƏ TELEVİZOR İZLƏYİR...

Belə götürəndə dünən jurnalistlərin bayramı sayılırdı. 3 may Ümumdünya Mətbuat Azadlığı Günü kimi qeyd olunur bütün dünyada. Azərbaycan üçünsə həmin tarix çox ironik təəssürat yaradır. Ancaq ona görə yox ki, ölkənin 3 jurnalisti həbsdədir, qəzetləri sıxırlar, jurnalistləri döyürlər və sair. 3 may öncəsi, daha dəqiq desək, 30 apreldə Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasında baş verən terrorla bağlı ölkənin elektron mediasının və dövlət qəzetlərinin nümayiş etdirdiyi mövqeyi görəndə insan bu “azadlıq” çərçivəsini müəyyənləşdirməkdə çətinlik çəkmir.

Xatırlatmağa lüzum yox, hadisənin baş verdiyi və ondan sonrakı iki-üç saat ərzində telekanalların rəzalətini hamınız məndən də yaxşı gördünüz. Ölkə əhalisi təşviş icərisində gözünü milli efirə zilləyib xəbər gözlədiyi dəqiqələrdə “sehirli qutudan” xarici teleseriallar, mənasız səhər verilişləri və Nisə Qasımovanın “xoşvaxtlıq” haqda nitqləri boylanırmış. Yenə də sonuncuya şükür. Görənlər danışır ki, Nisə xanıma baş vermiş qanlı olayla bağlı anons verməsini deyiblər, o da əlini dizinə çırpıb bu barədə danışıb. Sonra isə verilişin gedişinə uyğun bir neçə “ağız” oxuyub. Bax, bu imiş operativlik, vicdanlılıq və qərəzsizlik... Digərləri də onun kimi.
Amma yenə də ərinməyib hər birindən bu davranışlarının səbəbini soruşduq. Ölkəni silkələyən bu qanlı olayı operativ çatdırmamaqçün heç bir bəhanənin keçərli olmadığını bilsək də, yenə maraqlandıq. Aman, Allah, sən demə, ölkə telekanallarında necə də rəhmli, düşüncəli, müdrik insanlar əyləşibmiş. Onlar insanların psixologiyasını hər kəsdən öncə düşünürmüş. Tamaşaçının panikaya düşməməsi, terrorçu ocağına benzin tökməmək üçün həmin dəqiqələrdə necə də qan-tərə batıblarmış. Adamlar xəbərçilik yox, politoloqluq, sosioloqluq, lap elə psixoloqluq edibmişlər. Çiyinlərinə qosqoca millətin psixoloji yükünü götürüblərmiş, xəbərimiz yox. Biz nankorlar da düşünürmüşük ki, onlar “yuxarıdan” gələn tapşırığa uyğun “Bağdadda hər şey sakitdir” məntiqi ilə hərəkət edirlər. Axxx, biz qərəzlilər, bizi assalar azdı...
Lənət şeytana, yenə də beynimdəki qurdlar aman vermir ki, həmkarlarımızın dediklərinə inanım. Xəbərçinin vəzifəsi baş vermiş olayı isti-isti, operativ çatdırmaq deyil? Bəs onda bu nə politoloq ədasıdır, anlamıram. Millətin psixoloji durumunu fikirləşmək üçün “yuxarıda” lazımi adamlar oturub, siz narahat olmayın. (Yeri gəlmişkən, həmin yuxarıdakılardan biri olaydan sonra dedi ki, belə şeylər xaricdə də olur. Maraqlıdı, niyə həmişə pis şeyləri örnək götürür, onlarla təsəlli tapırıq? ) Yox, əgər siz bu missiyanın öhdəsindən daha yaxşı gəldiyinizi düşünürsünüzsə, onda gedib bir psixoloji mərkəz, nə bilim reabilitasiya ocağı açın, camaatı da çağırın qəbulunuza. Maraqlıdı ki, 2003-cü ilin 15-16 oktyabrında “Azadlıq” meydanındakı insanları “vandal”, “quduzlaşmış kütlə” adlandırıb, həyəcandan (və təbii ki, yalan danışmaqdan) dili topuq çalanlar indi nəsə super təəssübkeş, vicdanlı çıxıblar. Halbuki burda şərh-filan verməyə ehtiyac yox idi. Sadəcə, kameralarını Neft Akademiyasının qarşısında yerləşdirib, olayla bağlı canlı reportaj yayımlamaq, oradakı tələbə-müəllim heyətini, əlaqədar şəxsləri danışdırmaq kifayət idi. Yenə də şükür mobil telefonlara. Hadisəylə bağlı ilk videogörüntülər məhz mobil telefonla çəkilmişdi.
Digər tərəfdən, maraqlıdı ki, il uzunu yarıçılpaq müğənniləri, “mavi”ləri efirə doluşdurub, tamaşaçıları təbdən çıxaranlar niyə millətin əsəblərini həmin günlərdə düşünmürdülər? Bəlkə ona görə ki, “yuxarı”dan bununla bağlı qırmızı işıq yandırılmamışdı?
Gör dünyanın nə yeridir ki, hətta Milli Teleradio Şurası da bu olaydan silkələnib, telekanal işçiləri üçün təlimlər keçirəcək. Telemüxbirlərə bu sayaq olaylarda peşəkarlıq dərsi verməkçün...
Heç dövlət qəzetləri də onlardan geri qalmırdı. Hamısı qanlı olayla bağlı xəbəri - özü də kiçicik, rəsmi instansiyaların bəyanatını qəzetin 4-5 və ya 6-cı səhifələrində, diqqətçəkməyən yerlərində yerləşdirmişdilər. Əsaslandırmaları, arqumentləri də oxşardı: biz ancaq rəsmi dövlət mövqeyini əsas götürürük. Hətta birinin baş redaktoru unikal bir rəy açıqlamışdı: “Rəsmi xəbərləri oxuyanda insanda onsuz da reportaj təəssüratı yaranır”. Eşq olsun belə qəzetçiliyə. Amma darıxmayın, sabah-birigün bu qəzetlərin, televiziyaların rəhbərləri yenə də tok- şoulara çıxıb, qəzetçilik, nə bilim, operativlik barədə yekə-yekə nitqlər söyləyib, insanlara dərs verəcəklər. Onda biləcəksiniz ki, xərçənglər harda qışlayır...
P.S. Hadisəni törədən qatil Fərda Qədirov barədə qonşularının dediyi rəy bir nöqtədə cəmləşir: o, bütün gün evdən çıxmaz, televizor izləyərdi. Maraqlıdır, hansı telekanalları? Məncə, cavab yuxarıdadır.

906 dəfə baxılıb