PEŞƏKARLIQ MÜHAZİRƏSİ

	30 iyul 2010


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

PEŞƏKARLIQ MÜHAZİRƏSİ

Hər dəfə bu cür səs-küylü, cəmiyyəti silkələyən terror olayları baş verəndə mətbuat da informasiya savaşına girişir. Amma bəzən bu savaşın şərtlərini pozub, “arxadan zərbə” taktikasını seçənlər də tapılır. Yəqin xatırlayarsınız, general Rail Rzayevin qətli zamanı içi özümüz qarışıq bir çox həmkarların qətlin törədilməsiylə bağlı versiyaları səsləndirməsi “super peşəkarlar”ın xətrinə dəymişdi. Dediklərindən belə çıxmışdı ki, qəzetlər sifariş əsasında bu və ya digər versiyaya həyat verir. Nəsə, keçənə güzəşt demək olmazmış, sən demə, bunu öyrəndik.

Bu dəfə də Azərbaycan Neft Akademiyasında baş verən terror olayının işıqlandırılmasını bəyənməyən həmkarlarımız müdrik şərhlərə daha birini əlavə ediblər. “Turan” agentliyinin yazdığına inansaq, bəzi mətbuat orqanları informasiya savaşına girib, peşə etikasını unudublar. Ağlasığmaz versiyaları gündəmə daşıyırlar və ən əsası... Qəzetlərin qətli törədən Fərda Əsədovun fotosunu hardan tapması da həmkarlarımızı narahat edib. Hüquq-mühafizə orqanlarına yüngülvari eyham vurublar ki, niyə bu fotoların hansı yolla əldə edilməsini araşdırmırsınız? Əslində bu rəy peşəkarlıqdan yox, ən yaxşı halda həmkarım Elşən demişkən, donosçuluqdan xəbər verir. Nəsə, bunla işimiz yox, özləri bilər. Amma əlahəzrət həqiqət deyir ki, tapılmayan informasiyanı və ya fotonu üzə çıxaran jurnalistə, sadəcə, “halal olsun” deyib, alqışlamaq olar. Daha “niyə tapmısan” deyib, hücum çəkmək yox.
Daha bir anlaşılmaz məqam. Həmkarlar yenə də israrla qınayırlar ki, qətllə bağlı versiyaların işıqlandırılması qeyri-peşəkarlıqdan xəbər verir. Bəylər, Mikloş Haraşti kimi görünməyə çalışmayın, alınmır. Azərbaycan jurnalistlərinə peşəkarlıq dərsi keçmək olar, amma boşluq olan yerdə. Heç uzağa getməyək, qonşu Türkiyədə BBP lideri Möhsün Yazıçıoğlunun helikoptelinin qəzaya uğramasından sonra ölkə mediası onlarla versiya irəli sürdü. Hətta bir ara onun ümumiyyətlə, sağ olduğu, ucqar kəndlərdən birində yaralı vəziyyətdə saxlanıldığı da yazıldı. Biz hansısa Zimbabve mətbuatından danışmırıq ha, gündə milyonlarla tirajla nəşr olunan qəzetlər, dünyanın diqqətlə izlədiyi saytlardır bunu yazanlar. Və ya rusiyalı jurnalist Anna Politkovskayanın qətli. Peşəkarlığını örnək götürdüyümüz Rusiya mətbuatının bu qətl ətrafında etdiyi manevləri hansımız unuda bilərik?
Azərbaycan mətbuatının bugünlərdə gördüyü iş rəsmi açıqlamaya qədər oxuculara işləmək idi. Bu sürəcdən cəmisi bir neçə media qurumu üzüağ çıxdı; dünya mətbuatının istinad nöqtəsinə çevrildi. Televiziyalarımız, rəsmi qəzetlərimiz bir rəzalət, antixəbər simvoluna çevrildilər.
Axı jurnalistlər kompyuter arxasında yuxulayıb, sonra da terrorla bağlı gördüyü yuxuları oxucularla paylaşmadılar? Günlərlə hadisə yerində oldular, ayaqları ilə işlədilər, yüzlərlə insanı, onların qətllə bağlı versiyalarını dinlədilər.
Tamam, tutaq ki, rəsmi məlumat verilmir, əlaqədar şəxslər sirli şəkildə susur. Mətbuat neyləməliydi? “Azərbaycan”, “Respublika”, “Xalq qəzeti” kimi xəsisliklə yayılan, heç bir əhəmiyyət kəsb etməyən rəsmi bəyanatları işıqlandırmalı idi? Axı onda da tənqid hədəfi olacaqdı. Necə deyərlər, yuxarı tüpürürsən bığ, aşağı tüpürsən saqqal... Müdrik bir məsəldə deyildiyi kimi, ən yaxşısı tüpürməməkdi.
Daha bir məqam. “Turan”ın birinci və dünən axşamkı bəyanatları əslində hakimiyyət nümayəndələrinin də tez-tez təkrarlamaqdan zövq aldığı “Azərbaycan jurnalistlərinin peşəkarlıq problemi var” tezisinə yenidən can verməkdi. Hakimiyyət jurnalistlərin həbsinə, döyülməsinə, hətta öldürülməsinə bu cür haqq qazandırmağa çalışır. Bəs sizə nə gəlib? Ölkə qəzetçilərinin hansı şəraitdə işlədiyini, nə zülmlə informasiya aldığını bilə-bilə bu nə “peşəkarlıq” notasiyasıdır? Azərbaycan jurnalisti hadisə yerinə xaricdəki həmkarları kimi vertolyotla yox, 5 qəpiklik metroyla gedir, cənablar. Sürəti də, olay yerinə çatması da buna adekvatdır. Bu ölkədə rəsmi strukturlar istədikləri informasiyanı “məsləhət bildikləri” mətbuat orqanlarına, özü də məsləhət bildikləri formada çatdırırlarsa, hansı dəqiq informasiyadan danışa bilərik?
Ölkənin əsas informasiya mərkəzi sayılan qosqoca televiziyaların son olayda göstərdiyi sirli susqunluğa “eyvallah” deyən həmkarlarımızın qəzetlərə, xüsusilə də “Yeni Müsavat”a qarşı səlib yürüşünün nədən qaynaqlandığını bilmək həqiqətən maraqlı olardı. Bakı merinin əmrini 3 il bundan əvvəl dövlət başçısının masası üstündə “görənlər”in, eləcə də İlham Əliyevi vaxtından bir il əvvəl “baba edib”, sonra üzr istəyənlərin peşəkarlıq dərsinə bu səbəbdən qulaq asmağa ehtiyac duymuruq.
Azərbaycandə peşəkarlıq problemi var. Amma qəzetçilərin yox, dövlət orqanlarının. Bunu bilmək üçün çox da peşəkar olmağa ehtiyac yoxdur.

751 dəfə baxılıb