MƏŞƏDİ İBADIN VERGİ MACƏRALARI

	25 may 2012


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Şahvələd ÇOBANOĞLU

MƏŞƏDİ İBADIN VERGİ MACƏRALARI

“Məşədi İbad bizim dövrümüzdə də uğurlu iş adamı, pullu bir kişi olardımı?”
(Dərin fikrə getmiş vergi məmuru)

Vergilər Nazirliyi, eləcə də digər uyğun qurumlar hələ şərh verməkdən çəkinirlər. İqtisadi inkişaf naziri də susub, maliyyə naziri də. Sanki heç nə dəyişməyib. Məsələ ondadır ki, ilin ilk üç ayı ərzində gözlənilən vergi gəlirinin yalnız 70 faizi büdcəyə daxil olub.

Dövlət Neft Şirkəti başıaşağı vəziyyətdə qalıb, çünki güman olunan məbləğin yalnız 65 faizini ödəyib. Neftin düşməsi özünü göstərib. Demək olar ki, proqnozu heç kim doğrultmayıb. Rəsmi qurumlar mətbuata sızan bu xəbəri təsdiqləmirlər, ümumiyyətlə, bu haqda danışmaq istəmirlər. Elə bil istintaq sirridir.
Təbii ki, heç kim bu enməni necə təqdim etməyi, nə cür izah etməyi bilmir. Axı yuxarıdan göstəriş gəlməyib. Desələr ki, vergi gəlirlərindən enmənin səbəbi dünyadakı maliyyə böhranıdır, birdən yuxarıya xoş olmaz. Ağızdan vurarlar ki, bəs böhranın bizə təsiri olmayıb. Əgər desələr ki, bu, neftin qiymətinin enməsi ilə bağlıdır, onda da inciyərlər ki, məgər bizim iqtisadiyyat neftin üzərində dayanıb. Neftin rolu İlham Əliyevin ağrılı qəbul elədiyi bir məsələdir. Neçə dəfə bəyan edib ki, Azərbaycanın uğurunu neft amili ilə izah edənlər bu uğura paxıllıq edənlərdir.
Bəs nədir səbəb? Vergilər niyə enib? Biz yemədik ki, onu...
Məşədi İbadın papaq geyinməsi yadınızdadırmı? Məşədi çaşıb qalmışdı ki, papağı necə qoysun, necə eləsin ki, qıraqdakına xoş görünsün. Amma Məşədi nəzərə almırdı ki, papağı necə qoysa da, papaq onu nə qədər yaraşıqlı etsə də onun vaxtı keçib, artıq çox qocadır. Bizim vergi enmələri də buna bənzəyir, necə yaxşı izah tapsan da bu eniş ölkə iqtisadiyyatının elə əvvəldən də böhran içində olduğunu sübut edir. Neft qiymətdən düşən kimi hər şey özünü göstərdi. Ötən ili götürək. Proqnozlar doğrulmuşdu, nəzərdə tutulan vergi gəlirləri büdcəyə daxil olmuşdu. Amma dəhşətli problem ondadır ki, büdcənin 70 faizinə qədərini neft sektoru ödəmişdi. Bu sektorda isə cəmi 70.000 adam işləyir. Doğrulan proqnoz özü böhranı sübut edirdi. Doğrulmayan proqnoz da sübut etdi.
Bir halda ki, söhbət ondan düşdü, mənə qalsa, Məşədi İbad bizim ölkənin iqtisadiyyatını daha yaxşı idarə edərdi. Ən azı gerçək bir sahibkar kimi öz təcrübəsini ortaya qoyardı, bürokratik imtiyazlarla pul qazananlardan fərqli olaraq həqiqi sahibkarlığın rolunu və qiymətini bilərdi.
Amma inanmıram ki, Məşədi bizim dövrümüzdə uğurlu bir iş adamı və pullu bir kişi olardı. Bizim dövrdə yaşasaydı, onu vergi və gömrük işçiləri, müxtəlif məmurlar, prokurorluq, polis elə sıxardı ki, müflis olmaq həddinə gələrdi. Gülnaz xanımı almağa nəinki pulu çatmazdı, üstəlik, fikirdən, dərddən bu, onun ağlına da düşməzdi. O cür uğurla adam doğrudan da eşqə düşərmiş. Əgər vergi işçisi qapını açıb Məşədiyə əlavə 100 min oxusaydı, desəydi ki, kəsir var, verməlisən, dəxli yoxdur, qazancın olub, ya olmayıb, o zaman Məşədi sevmək həddinə gələrdimi? Məncə, infarkt həddinə gələrdi. Onda kişinin sevgi macəraları deyil, vergi macəraları başlayardı...
Rəsmilər susur. Amma Statistika Komitəsinin bəzi rəqəmləri susmur. Bu il yanvar və fevral aylarında büdcəyə vergidən daxilolmalar 500 milyon manat olub. Amma keçən ilin həmin aylarında bu məbləğ iki dəfə çox idi - təxminən 1 milyard manat.

859 dəfə baxılıb