QADIN ŞAPALAĞI | Yeni Müsavat

	16 mart 2010


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

QADIN ŞAPALAĞI

Yayın ən sevmədiyim, həm də ən sevdiyim cəhətlərindən biri havaların isinməsi ilə evdar qadınların parka, həyətə axışmasıdır. Bilirəm, bir az absurd, bir az da postmodernist cümlə alındı, amma tələsməyin, izahını verəcəm. Bu mənzərəni sevməməyimin səbəbi sıcaq havaların orta statistik Azərbaycan qadınının bir çox hallarda bəsit səviyyəsini üzə çıxarmasıdır. Yəni onca dəqiqə həmin söhbətlərə qulaq asmaq kifayət edir ki, sən bu məmləkətin niyə bu kökə düşdüyünü anlayasan. Bu isə mənzərənin sevdiyim cəhətidir. Yəni hər şey üzə çıxır. Ət qaynayanda kəfi üzə çıxan kimi... Havalar isinən kimi bizim də ailə institutunun “kəf”i görünür.

Cənnətin anaların ayaqları altında olduğunun fərqindəyəm. Azərbaycan qadınının super fədakar, əzabkeş, dözümlü olması da əsrlərin sınağından keçib. Amma vallah, billah, qadının ancaq yeməkbişirən, körpə bələyən, tozsoran maşın funksiyasını daşıdığı illər arxada qalıb. Elə “öncə atım, sonra silahım, sonra qadınım” deyən kişilər də tarixin tozlu qatlarındadır. Eləsə, niyə dəyişməyəsiniz, modernləşməyəsiniz, öz üzərinizdə işləməyəsiniz, gözəl-göyçək xanımlar?
Qoyun ənənəvi mənzərəni təsvir edim, bu yazını niyə qələmə aldığımı görəsiniz. Demək, orta statistik Azərbaycan qadını evdardır, dünyaya iki-üç övlad gətirib, gündəlik problemi bişirəcəyi yeməyin növü, ərinin evə gələcəyi saatın monitorinqi, qayınanası ilə söz davasında necə qalib çıxacağı və bir də əlahəzrət seriallardakı qəhrəmanların taleyidir. Uşağı havaya çıxarmaq adıyla oturarlar həyətdə, parkda, başlayarlar, nə başlayarlar. Tumdan çırtla, qeybətdən qır... Bu arada həmin uşaq özünü yerə sürtər, qonşunun maşınını cızar, dostunun gözünü vurub çıxarar... Kimdi ona fikir verən? Osmanlı türkləri demiş, uşaq bəhanə, söhbət şahanə...
Yenicə ana olan bir qohumum danışır ki, doğum evlərinin palatalarında belə hamilə qadınların ən aktual qeybət mövzusu qayınanalardır. Təsəvvür edin, qadın sancıdan qıvrılır, bir neçə saat, bəlkə bir neçə gün sonra həyatında əlamətdar, fövqəladə gözəl bir olay baş verəcək, amma o, yenə həyatının ən vacib “problemi”ni yaddan çıxara bilmir. Cümlə xəyanətlərin baiskarı - qayınana!
Qayıdım yazının əvvəlindəki məsələyə, yəni məmləkətin bu vəziyyətdə olmasında qadınların roluna. Heç kimə sirr deyil ki, ailələrdə uşaqlar bir çox hallarda ana nəzarətində olur -ata işdə-gücdə, axşamdan-axşama uşağının gündəlik “macəraları” ilə tanış olur, oğlandırsa, ən pis hərəkətinə belə ürəyində fərəhlənir. Yox, qızdırsa, xoşagəlməz hərəkətinə görə ananın hər iki üzü danlanır. Deməyim odu ki, uşağın gələcəyi, təhsili, səviyyəsi kimə etibar olunursa, nəticə də bir çox hallarda ondan asılıdır. Bütün gün gözünü maqazin proqramlarına zilləyib, Aygünlə Namiqin evlənəcəyi tarixi həyatının vacib sualı hesab edən, uşağı kitab-dəftərə çox qapananda “çox oxuma, sonra dəli olarsan. Filankəsin oğlu da sənin kimi oxudu, oxudu, sonra başına hava gəldi” kimi arqumentlər səsləndirən ananın yanında yaxşı uşağın yetişəcəyinə kimdəsə əminlik varsa, onun arqumentlərini dinləməyə hazıram. Elementar fakt: uşaq ata-anasının əlində nə qədər çox kitab-qəzet görürsə, mütaliənin bir o qədər faydalı olduğuna inanır.
Bir dəfə yazmışam, Azərbaycan qadını övladının həkim olmasını bir çox hallarda ona görə arzulayır ki, gələcəkdə o da bolluca rüşvət alıb, ailəsini dolandıra bilsin. Yəni ilk növbədə savadlı, nüfuzlu adam olmasıyçün yox ha, bol pula tez qovuşması üçün. Elə həyat yoldaşına münasibətdə də eyni taktikadır. Niyə qonşunun əri filan-filan şeyləri alıb, arvadını filan yerlərdə istirahətə aparır, amma sən yox? Biz kimdən əskiyik? Ölməz Kamal Sunalın - Şabanın bu mövzuda şedevr bir filmi var. Demək, Şabangil həftədə ən azı iki-üç dəfə varlı qonşularının evində kinoya baxmağa gedirlər. Qonşunun xanımı da hər dəfə Şabanın külfətinə yeni aldığı xəz şubanı, brilyantları-filan göstərir. Və təbii ki, bu arada kino bitir, qonşu da təəssüflənərək, “Şabancığım, heç filmi seyr edə bilmədiniz” deyir. Şabanın cavabı şedevr olur: əsl film az sonra bizim evdə başlanacaq...
Deməyim odu ki, qadın deyingənliyi, tələbkarlığı və bir çox hallarda acgözlüyü qarşısında hələm-hələm kişi duruş gətirə bilmir. Yəni hər güclü kişinin arxasında bir qadın olduğu kimi, hər korrupsioner kişinin arxasında da bir acgöz qadın dayanır. Buna əmin ola bilərsiniz...
Bəzi həmcinslərimin xətrinə dəydiyimə əminəm. İnciməyin, qızlar, hərdən özümüzü şapalaqlamaq da lazımdı. Axı dünyanı bizlər idarə edirik.
... Nəsə, deyəsən, axı mən də qeybət etdim...

725 dəfə baxılıb