SƏMƏD SEYİDOVA TƏŞƏKKÜR EDƏN ERMƏNİLƏR VƏ OSLO

	25 may 2012


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Şahvələd ÇOBANOĞLU

SƏMƏD SEYİDOVA TƏŞƏKKÜR EDƏN ERMƏNİLƏR VƏ OSLO

(Norveç görüşləri)

İyunun 1-də Osloya çatdıq. Birinci dəfə gördüyüm bu şəhərdə mənim ilk xüsusi təəssüratım maşınlarla bağlı yarandı. Kiçik maşınlar çoxdur, böyük maşınlar isə gözə dəymir. Hər addımda 1 metrlik xırda maşınları görüb sevinirəm. Emin dayı (Eynulla Fətullayevin atası) ilə Mirzə Sakit də bir yandan məni qızışdırır: “Burada heç ”cip" yoxdur ki..."

Təbii ki, dünyanın ən varlı ölkələrinin birində bu hala maşın məsələsi kimi baxmaq olmaz. Bu, insan məsələsidir. İri və bahalı maşınlar almağa bu adamların marağı yoxdur. Fotolara baxın, gözəl və bahalı bir evin yanında duran maşına tamaşa edin. Bu ev ən zəngin ölkənin ən zəngin məhəlləsində, Kral sarayı ilə yanaşı küçədədir. Belə maşınlar şəhərdə çoxluq təşkil edir, iri maşınlar isə az yanacaq sərf edən, ekoloji və ekonomik cəhətdən faydalı sayılan modellərdir.

Əgər nazir müavini tədbirə velosipedlə gəlibsə, bu, adi haldır. Oslo düzənlikdə yerləşmir, amma əhali velosipeddən çox istifadə edir. Adam evindən metroyacan velosipedlə gəlir, onu orada xüsusi dayanacaqda qoyub hara istəyir gedir. Adam da var bütün şəhəri velosipedlə gəzir. Yaşlı qadınlar da velosipeddə gəzir və yaxşı da sürürlər. Velosipeddən istifadənin ictimai və şəxsi faydaları haqqında çox danışmaq olar.
Biz tramvayı görüb təəssüflənirik. Hanı bizim gözəl Bakının tramvay gedən iri yolları, hanı Hacıbalanın ağlı ilə yox edilən tramvaylar? Köhnə bakılı Emin dayı tramvayla şəkil çəkdirir. Bakının evi yıxılıbmış, bunu bilirik, amma elə də dərindən dərk etmirik. Bakının evini ev tikə-tikə yıxıblar. Bu şəhərin axırı necə olacaq? Bu suala orada da cavab tapmadıq.
Oslo böyük şəhər deyil, amma çox gözəldir. Oxşarlıqlar tapmaq olar, amma Bakıya bənzəmir; təmizlik, səliqə, yaşıllıq, binalar və insanlar haqda yeni və maraqlı təəssüratlar yaranmadan buradan ayrıla bilməzsiniz. Yaşıllıqlar ayrı bir aləmdir. Təbii ki, bu ölkə təbiətinə görə meşələr ölkəsidir. Amma böyük şəhərdə bu qədər yaşıllığın olması ağlımıza gəlməzdi. Yuxarıdan baxanda şəhər ağacların arasında itib-batır. Yaşıllıq müasir dünya üçün artıq bir mədəniyyətdir. Bu, təkcə zənginliklə də bağlı deyil, həm də ölkənin necə idarə edilməsindən asılı məsələdir.

Mirzə Sakit əli ilə bizə göstərir ki, baxın, o yaşıl boş ərazidə bizimkilər yaxşı bir ticarət mərkəzi tikərdi. Ora isə şadlıq sarayına yarayır. Sahildəki yaşıllığa bürünmüş təpədə isə Norveçin ümummilli liderinə heykəl qoymaq olar.
Şəhərdə təzə və hündür binalar yoxdur, onlara yalnız şəhərin kənarında rast gələ bilərsən. Yazıqların analoqu olmayan inkişafdan qətiyyən xəbəri yoxdur. Bu şəhəri yenidən tikmək və bundan bilirsiniz nə qədər qazanmaq olar?! Amma kim qoyar? Ölkə başçısını ölkədən çıxararlar. Nazirləri də həmçinin. İnsafən, heç ölkə başçısı, mer, nazirlər də bunu ağlına gətirməz. Onlar sərvət qazanmaq üçün hakimiyyətə gəlməyiblər.
Təzə tikilmiş Milli Operanın üstündən şəhərə baxırıq. Emin dayı üzünü göyə tutub deyir: “Ay Allah, bilirəm ki, yuxarıdasan, hərdən bizim ölkənin üstünə də gəl, bizə də bax!”
Mirzə Sakit isə inamsızdır: “İnanmıram gələ, çünki bizim ölkə ondan üz döndərib!”
Fotoaparat o gözəlliyin, harmoniyanın, rahatlığın, azadlığın, zənginliyin bizimkilərə gətirdiyi kədəri heyf ki, çəkə bilmir. Hər kəs düşünür: axı niyə bizdə də bu cür olmasın? Hər ikisi neft ölkəsi, hər ikisi zəngin...

Bakıdan mükafat almağa gəlmiş Natiq Cavadlı arada əlini dizinə döyür. Bu, onun etirazıdır. Bir az öncə isə erməni jurnalistlər ona deyib ki, Səməd Seyidovun və bizim bəzi hüquq müdafiəçilərinin Ermənistanda insan haqlarının pozulmasını AŞ PA qaldırmasını təşəkkürlərlə qarşılayırlar. Bu, əzilən erməni xalqının harayını dünyaya çatdırmaqdır. Mən Natiqə deyirəm ki, gedəndə adamların təşəkkürünü çatdırmasan yaxşı olmaz. Unutma haa! Təbiətən emosional olan Natiq bir az da havalanır.
Səməd Seyidovdan danışdıq, Norveç parlamenti yadımıza düşdü. Parlamentin qarşısında demək olar ki, hər gün mitinq və ya piket keçirilir. Bu gün də tamillilər toplaşıb. Gözləyirik ki, indicə polislər tökülüşəcək...
Fotolar müəllifin və Samirənindir (“Turan”).

(davamı var)

1989 dəfə baxılıb