QURDLU GİLAS PROJESİ | Yeni Müsavat

	15 mart 2010


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

QURDLU GİLAS PROJESİ

Qurdlu meyvə deyəndə yadıma həmişə uşaqlıqdakı bir hadisə düşür. Demək, qohumlarımızdan birinin evinə qonaq getmişdik. Xəstəxanadan yenicə çıxmışdı, maddi durumu da elə ürəkaçan deyildi. Söz vaxtına düşər, yay mövsümü olduğundan gilas-çiyələyin də təzə çıxan vaxtlarıydı. Anam hərəsindən bir sellofan dolusu alıb, yollanmışdı onlara. Qohumumuzun azyaşlı oğlu meyvələri yeyən kimi dönüb atasına “bəs deyirdin, bu meyvələrin hamısı qurdlu, zəhərlidi, noooldu? Yedim, heç nə olmadı axı...”

Yadımdadır, anam qohumumuzun imkansızlıqdan öz oğluna belə yalan danışmasına görə çox kövrəlmiş, özünü saxlaya bilməyib ağlamışdı. Təbii ki, elə şeyləri qavrayan yaşım olmadığı üçün mən onun bu hərəkətinə key-key reaksiya vermişdim...
Amma indi baxıram ki, yan-yörəmdə uşaqlarına belə yalan danışanların sayı sürətlə artıb. Bahalı oyuncaq maşınların xəstəlik “yaratdığından”, bahalı paltar geyənləri oğruların “oğurladığından” və nəhayət, uşağı tərəfindən incidilən ata-ananı Allah babanın tez yanına çağırdığından... elə rəvayətlər eşidirəm ki, Azərbaycan valideyninin fantaziyasına “əhsən” deməmək olmur. Şəxsən özüm adamın tüstüsünü təpəsindən çıxaracaq qədər bahalı və bir saat sonra “anası ağlayacağına” zərrə qədər şübhəmin olmadığı kuklaları uşağa almamaq üçün ya onun gecə küpəgirən qarıya çevriləcəyini deyirəm, ya pul tələsi olan əyləncə məkanlarının əslində vəhşi vaşaqlar yuvası olduğunu iddia edirəm. Uşağa da elə gəlir ki, bu şəhər addımbaşı küpəgirən və vaşaqlarla doludur (haqsız sayılmaz əslində-S.T).
Bu şəhərdə nəinki kiçiklər, böyüklər üçün də yaşamaq, adi, insani qayğıları həll etmək o qədər mürəkkəbləşib ki, istər-istəməz özünü da aldatmağa məcbur olursan hərdən. Bayırdan başına od tökülür, bir az gəzintiyə çıxandan sonra oturub hardasa bir stəkan adicə çay içmək istəyirsən. Bir çaynik çay, əl içi boyda qabda mürəbbə, ərimiş şokaladlar - 20-25 manat. Orta statistik azərbaycanlının iki günlük qazancı bir çaynik çayın içində axıb gedir, inanın. Hərdən İstanbul şəhəri haqqında deyirlər ha... “Bu şəhər adamı udur” deyə. Eyni şey Bakı üçün də keçərli olub artıq. Təkcə çaya görə yox ha, bir çox digər məsrəflərinə görə. Deyinirsən, narazı qalırsan, amma elə dönüb baxırsan ki, millət həyatından şikayətçi deyil. İqtidardakılar demiş, xalqımızın günləri yaxşı keçir ki, kafe-restoranlarda oturmağa yer yoxdur də. Bir oxucumsa yazır ki, əslində orda insanların bolluğu da hökumətin bir “proje”sidir, görüntü yaradırlar. Ora gedənlər də öyrədilmiş adamlardır.
Proje demiş, biz də jurnalistliyimizdən bir xeyir görərmişik nə vaxtsa. Həmişə qaramat-qaramat yazıb, qanınızı qaraldası deyilik ki. O gün yolum şəhərdəki xəstəxanalardan birinin laboratoriyasına düşdü, analiz verməliydim. Şöbənin yerini bilmədiyimdən elə mənimlə birgə qapıya yaxınlaşan həkimdən yardım istədim. Üzümə zənnlə baxdı, sonra da “buyurun” deyib, ancaq onun üçün məxsusi işə düşən liftə tərəf yol göstərdi. Laboratoriyanın yerləşdiyi mərtəbəyə çatana qədərsə necə peşəkar işləmələrindən, burdakı işçilərin Tibb Universitetini fərqlənmə ilə bitirən məzunlar olmasından, aparaturanın standartlara cavab verməsindən ağızdolusu danışdı. Adam tez-tez boğazını arıtlayıb, sanki AzTV-yə müsahibə verirdi. Düzü, bu ağxalatlının kim olduğunu bilmədiyimdən danışdıqlarına da xüsusi önəm vermədim. Laboratoriyaya çatdıq, məni ordakılara tapşırıb, “xanımı necə lazımdırsa, ən yüksək səviyyədə yola salın” dedi. Ədəb-ərkanla damarımdan, barmağımdan qan götürdülər, preyskuranta uyğun olaraq, analiz məbləği ödədim. Sonra ürəyim dözməyib, soruşdum ki, məni sizə tapşıran kim idi? İçəridəkilər təəccüblənib dedilər ki, bəs bu şöbənin müdirini tanımırsınız? Yenə də anlam verməyib, çıxıb getmək istədim. İçlərindən biri dözməyib, qapının ağzında məni haqladı ki, bəs bizlə bağlı yazı nə vaxt çıxacaq ki, qəzeti də alaq? Dastançı təbirincə desək, onda anladım ki, ey dili-qafil, sən demə, bunlar mənim bura proje dalınca gəldiyimi düşünüb, əl-ayağa düşüblərmiş. “El içində” verilişinin laboratoriyalardakı məşhur projesindən sonra hamı tikan üstdə oturub deyəsən. İçlərində bir az da qəzet oxuyan varsa, sir-sifətdən qəzetçiyə oxşadıb, belə “sınaq”lardan üzüağ çıxmağa çalışırlar.
Onda bir daha düşündüm ki, nə yaxşı biz qəzetçilər zaman-zaman belə projelər həyata keçiririk. Hərdənbir kimlərsə silkələnib, özünə gəlirsə, on-on beş adam bu nisbi təmizlikdən yararlana bilir.
Qurdlu meyvədən başlayıb, laboratoriyada qurtardım. Hər iki söhbət əslində yalan projesinə həsr olunmuşdu. Nə fərqi var? Ya meyvənin içində qurd oldu, ya da adamın... Qurd bütün varlıqlarçün ziyandır, orqanizmi içindən yeyir...

704 dəfə baxılıb