BU NÖMRƏYƏ ZƏNG ÇATMIR...

	11 mart 2010


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

BU NÖMRƏYƏ ZƏNG ÇATMIR...

Məndən soruşsanız, 21-ci əsr insanının başına gələ biləcək ən böyük fəlakətlərdən biri mobil telefonunun sıradan çıxması və yenisini almaq üçün pulunun olmamasıdır. Təsəvvür edin, telefon ya vəlvələdən, ya zəlzələdən xarab olur - ekranı yanır, yerə düşüb parça-parça olur, mikrosxemi sıradan çıxır... Usta onu düzəltməkdə acizdir, yenisini almağa isə əlinizdə vəsait yoxdu. Mübaliğəsiz-filansız deyirəm, həyat rəsmən dayanır, dünya qaralır, elə bilirsən, tənha bir adadasan. Xatirə dəftərlərinin məşhur sualındakı kimi, özünlə tənha adaya aparacağın üç əşyanın adını soruşurlar, “telefon, telefon, telefon” deyə inləyirsən. Bir dördbucaqlı, kiçik alət insanın həyat ritmini, kimyasını, əhvalını bu qədərmi alt-üst edə bilir? Bilirmiş...

Hansısa yerli yazıçımızın müsahibəsində oxumuşam. Deyir, vaxtilə kişilər atlarının cinsi, bərk qaçması kimi məsələlərlə öyünərmişlər, indi mobil telefonla. Beş-altı kişi bir yerə yığışanda söhbət mütləq hərlənib-fırlanıb, cib telefonunun üstünə gəlməlidir. Hansı yeni modeldir, nə kimi üstünlükləri var, yaddaşı nə qədərdir... Nəsə, həyatın qaralmasından danışırdım. Telefonun sıradan çıxmasının nəyə gətirib çıxaracağını təsəvvür etməyənlər üçün icazənizlə sadalayım. Birincisi, istədiyin vaxt istədiyin şəxslə əlaqə saxlaya bilmirsən - indi hamını ofisində, iş yerində və ya evində tapmaq mümkün deyil. İkincisi, əziz və yaxınlarını axtardığın vaxt tapa bilmirsən. Üçüncüsü və məncə, ən vaciblərindən biri - dost-tanış, qohum-əqrəbaya başqasının belə telefonu ilə zəng vurma imkanın minimuma enir. Hamının telefon nömrəsini telefonun(və ya kartın) yaddaşına köçürdüyündən əzbər bilmirsən və qalırsan vurnuxa-vurnuxa. Düzdü, kartını çıxarıb başqasının telefonuna sala, oradan istədiyin şəxsin telefonuna tapa bilərsən. Amma mən praktik, asan başa gələn üsullardan danışıram ki, telefonun sıradan çıxdısa, bunlara da “əlvida” deməlisən. Musiqiyə, radioda xəbərlərə qulaq asa, yolda gördüyün maraqlı mənzərələrin fotosunu, olayların videosunu çəkə, mesaj göndərə... bilmirsən. Üç nöqtələrin yerini özünüz doldurun. Əks halda, köşəmi “xaltura” adlandıracaqlar. Nəsə, deməyim o ki, bütün həyatımızı xırdaca bir alətin içinə doldurmuşuq. Sanki oksigen balışımız, həyat aparatımızdı, ondan qopan kimi nəfəsimiz kəsilir...
Belə olanda düşünmədən keçə bilmirsən. Mobil telefon çıxana qədər insanlar necə yaşayırdılar? Məsələn, bir-birinə görüş təyin edən gənclər... Biri görüş yerinə gecikəndə o biri mobil telefonuna zəng edib, “harda qaldın ey? Səni nə qədər gözləməliyəm” demirmiş yəqin. Ona görə mehribanmış keçmiş sevgililər. “Evləri köndələn yar” tamaşası yadınızdadır yəqin. Telefon budkasının qabağında saatlarla növbə gözləyən gənc oğlanlar sevdikləri qızla danışmaq üçün nə əzabdan keçirdilər. Hətta səhv elçilik etdiklərini demirəm. Məsələn, o vaxt mobil telefon olsaydı, yəqin ki, oğlanın atası oğluna zəng vurub, binanın dəqiq yerini müəyyənləşdirər və nəticədə yanlış evə elçiliyə getməzdilər. Qoy lap uzağa gedim. Götürək Leyli ilə Məcnunu. Qeys başını götürüb, çöllərə düşəndə bircə mobil telefonu olsaydı, Leyli onu həmin çölün ən isti bucağında belə tapa bilərdi. Ondan sonra kim idi ipini boş buraxıb onu Məcnuna çevrilməyə qoyan? Keçmişdə insanlar nələr-nələr itiriblər, sadalamaqla qurtaran deyil.
Amma lənət şeytana, telefonsuzluğun da gözəllikləri yox deyil. “Açanda əlində, yumanda ovcunda” olduğunu düşünən insanlar harada olduğunu bilmədikləri üçün narahatçılıq keçirirlər. Evə girən kimi valideynlərin “nigaran qaldım səndən, neçə saatdı səsin-səmirin gəlmir” deyirlər. Bir az sirli, mübhəm, axtarılan şəxsə çevrilirsən. Nəticədə azca da olsa, sevildiyini hiss edirsən, yüngülləşirsən. Özünün da qulağın bir az dinc olur, istəmədiyin adamların zəngi, mesajı səni narahat etmir - sənə çata bilmirlər. Əsəblərin sakitləşir, ruhun dincəlir azca... Uzun sözün kəsəsi, bu kiçik alətin həyatını yönləndirməsinə icazə vermirsən. Müvəqqəti də olsa.
Vallah, yazdım, yazdım, axırda özüm də bilmədim ki, mobil telefonun olması yaxşıdır, yoxsa olmaması? Həkim məsləhəti kimi çıxmasın, amma çalışın, telefonunuz xarab olmasın. Olsa da, dərd etməyin. Həyat onsuz da yaşanır...
Necə deyərlər, bu nömrəyə zəng çatmır. Sahibi həyatından hələ ki, razıdır.

529 dəfə baxılıb