İMTAHAN BAYRAMI | Yeni Müsavat

	14 mart 2010


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

İMTAHAN BAYRAMI

Deyirlər, insan qələbəlikdən ayrı dayanmağı bacarırsa, bir az yüksəlib, aşağılara baxa bilir və hər şeyi görür. Yox, əgər israrla o qələbəliyin içində dayanmağı seçirsə, ya kimsə ona toxunur, ya da o kiməsə dəyir. Və o qələbəliyin içində sadəcə, qarşısındakını, sağındakını, solundakını görür. Dünyası isə bu baxış bucağı ilə məhdudlaşır...

Dünən şəhərdə başqa bir qələbəlik hökm sürürdü. Orta, ali məktəblərin, bəzi müəssisələrin qabağı osmanlılar demiş, ana-baba günü kimiydi. Bizim dilləsə desək, həqiqətən ata-analar, əmi-xalalar, bibi-dayılar və qohum-əqrəba institutunun digər fərdləri bura axın etmişdi. III qrupa qəbul imtahanları keçirilirdi(yeri gəlmişkən, bu, ən “prestijnı” qruplardan biridir, gələcəyin prokurorları, “yurist”ləri həmin qələbəliyin arasından çıxacaq-S.T) və bir abituriyentin payına minimum 6 nəfər düşürdü. İmtahanın keçirildiyi məkanın həyətinə girmək üçünsə əməlli-başlı qan davasıydı. Abituriyentlərin valideynləri israrla həyətə girmək və uşaqlarına bir divar yaxın olmaq istəyirdilər. Eləcə də əmi-xalaları...
Belə baxanda bəlkə də adi mənzərədir. İnsanlar övladlarının taleyinin həll olunduğu günə maksimum məsuliyyətlə yanaşırlar. Amma doğrudanmı gün elə həmin gündür? Bəs bu vaxta qədər olanlar? O gün qəzetimizdə oxudum: buraxılış imtahanından kəsilən, attestatsız qalan uşaqların valideynləri Təhsil Nazirliyinin qarşısında aksiya keçirirdilər. Çox gözəl, valideynlər də təşkilatlanıblar. Amma təəssüf ki, bıçaq sümüyə dirənəndə. Yəni, adətən vizual məqamlarçün hərəkətə gəlirlər: attestat məsələsində, imtahan verilən gün...
Bəs bu prosesin mahiyyəti? Həqiqətənmi həmin günə qədər, işlərin bu nöqtəyə gəldiyini hiss edən vaxt övladının oxuduğu orta məktəbin qabağında “uşağımıza təhsil verin” deyə aksiya keçirmək olmazdı? Bax, çıl-çırpını onda döysəydilər, bu gün narahatçılığa yer qalmazdı. Yəni, uşaqların imtahan verə bilmədiyi riyaziyyat müəllimi ancaq I, II qrupa imtahan verəcək şagirdlərə individual dərs keçəndə, digər qruplara imtahan verəcəklər isə dərsə gəlməmək üçün direktora rüşvət ödəyəndə valideynlər etiraz səslərini çıxarmalıydılar. Məqsəd ancaq hansısa kağız parçasını almaq olmamalıdı. Orta məktəbi bitirən abituriyent riyaziyyat fənnindən kəsilirsə, bu, o deməkdir ki, o, adi triqonometrik tənliyi həll edə, riyazi məsələlərdən baş çıxara bilmir. Və ya Azərbaycan dilindən “2" alırsa, bu, onun cümlə qurmağı bacarmadığından, onu təhlil edə bilmədiyindən, durğu işarələrini tanımadığından xəbər verir. Bu, sabahın savadlı hüquqşünası, mexaniki olsa belə, elementar şeyləri bilməyəndən sonra aldığı attestatı cırıb altında rəqs etsə yaxşıdır. Yox, əgər deyirsinizsə ki, müəllim qərəzlə yanaşıb, uşağa ”iki" yazıb, bu, daha pis. O cür müəllimə də vaxtında etiraz edib, həmin məktəbdən qovdurmaq lazım idi. Daha ilboyu bir dəfə 20, o biri dəfə 10 manat yığıb, vəziyyətdən müvəqqəti çıxış yolu tapmaq yox.
“Ekzamen vseqda prazdnik”... “I əməliyyatı” filminin məşhur qəhrəmanının dilindən səslənən bu ifadə illərdir, aforizmə çevrilib. Sovet dövrüdən fərqli olaraq, indi orta məktəb məzunları ali təhsil həyatına ancaq yaxşı təhsil, perspektivli iş üçün qədəm qoymur. Bir çox hallarda valideynlərin istəyi, əksərən isə adət yerini tapsın deyə - “filankəsin oğlu və ya qızı instituta qəbul oldu” xəbərinin yayılması üçün. Hamısı olmasa da, abituriyentlərin böyük əksəriyyəti Azərbaycanın şanlı təhsil sisteminin sayəsində bir il boyunca müəllimlərə ətək-ətək pul tökərək, individual məşğələlərdən keçib və indi bu xərci “çıxarmağın” vaxtıdır.
Çoxları bu sınaq nəticəsində “prestijli” sayılan dövlət ali təhsil müəssisələrinə, bəziləri isə Misir Mərdanov demişkən, iki auditoriyası, dörd partası, 50 tələbəsi olan özəl ali məktəblərə qəbul olacaq. Amma nə fərq edər, sonuncunun da adı “universitet” olaraq tarixə keçib...
Hamı gözləyir. Ali məktəbin qapısından içəri keçmək üçün qarşılarına qoyulan bütün sədləri aşmaqda israrlıdır. Bəlkə də çoxları fərqindədir ki, bu sədlərin daha aşılmazı və daha çətini elə tələbəlik illərində başlayacaq. Tutaq ki, yüksək nəticə əldə edib ali məktəbə qəbul oldular. Ondan sonra gəlsin institut müəllimlərinin müəyyənləşdirdiyi zaçot, imtahan “taksalar”ı, “ceyran belində” kurs, diplom işləri, satılmayan kitabların kütləvi “sırınması” prosesi... Əminəm ki, onda heç bir valideyn Təhsil Nazirliyinin qabağında buna etiraz etməyəcək. Heç əmi-xalalar da bu vəziyyəti dəyişmək üçün binanın qabağında bir-biriylə yarışa girməyəcək.
... Dünən abituriyentlərin günü idi. Heç kəsi pessimizmimlə yükləmək istəmirəm. Amma böyük həyata ilk addım atılan gün qələbəliyin içində fərqlənməyə dəyərdi. Ən azı yuxarıda yazdıqlarımı tətbiq etməklə.

655 dəfə baxılıb