ÜNVANIMIZA DEYİLƏN “DÜÜÜT”lü SÖYÜŞLƏR

	14 mart 2010


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

ÜNVANIMIZA DEYİLƏN “DÜÜÜT”lü SÖYÜŞLƏR

Yəqin qonşu Türkiyəni silkələyən, hər gün qəzetlərinin manşetini bəzəyən evlilik xəbəri ilə tanışsınız. 71 yaşlı iş adamı Halis Toprakla 17 yaşlı azərbaycanlı qız Nazlıcan Tağızadədən danışıram. Baba-nəvə görüntüsündə və yaş fərqində olan bu münasibət barədə heç kəs susmur -psixoloqundan tutmuş siyasətçisinə qədər üsyan püskürürlər, bu izdivacı ailə institutuna təhqir sayırlar və sair. Məlum olur ki, 71 yaşlı iş adamının hələ yetkinlik yaşına çatmamış qızcığazla ailə qurmasına qızın “işbilən” atası icazə verib. Yazılanlara görə, bu işdən ötrü külli miqdarda da başlıq pulu alıb və nikah gerçəkləşib. O gün gözüm bir qadın proqramına sataşdı.

Sözügedən mövzu müzakirə edilirdi və studiyadakı qadınlardan biri dedi ki, Halis Toprak azyaşlı ilə evlənmək istəyini ancaq azəri bir qızla həyata keçirə bilərmiş. Çünki Azərbaycanda qadın çooox, onları alansa yoxmuş. Buna sübut kimi seyrçi İstanbulun bar və əxlaqsızlıq yuvalarında qısa reyd keçirməyi tövsiyə etdi və işarə vurdu ki, oradakı qadınların əksəriyyəti azərilərmiş.
Dünyadan o qədər də xəbəri olmayan türkiyəli bir evdar xanımın dedikləri üzərində yazı qurmaq fikrim yoxdur. Təbii ki, Anadoluda qızlarını 12-13 yaşında ərə verən ailələrin olduğunu da bilirik, İsitanbul barlarındakı əxlaqsız qadınların böyük əksəriyyətini rus, ukraynalı və moldovanların təşkil etdiyini də. Amma bu, azərbaycanlı qadınlarla bağlı Türkiyədə yaranmış imici dağıtmağa kifayət etmir. Fakt faktlığında qalır: sərhədlər şəffaflaşandan maddi problemlərin girdabında boğulan bəzi qadınlarımız üçün bir çox mənəvi dəyərlər də şəffaflaşıb, itib-batıb və sair... Və bunun nəticəsidir ki, artıq qonşu ölkənin teleseriallarında, filmlərində də azərbaycanlı qadınlar ən aşağı səviyyəli obraz - ailə dağıdan, əxlaqsız bar qızı, dələduz alverçi və sair...kimi təqdim olunur. Və biləsiniz, təkcə qadınlar yox, həmçinin kişilər də.
Bir dəfə yazmışam, “Dədələrimi evləndirirkən” adlı 90 dəqiqəlik bir filmdə Türkiyənin ucqar dağ kəndində arvadları ölmüş 4 qoca kişini evləndirmək üçün Azərbaycandan dənəsi (bəli, məhz dənəsi-S.T) 6.000 dollara qadın alınması ilə bağlı bir film çəkilmişdi. Toyun səhəri günü, tülkü durmzdan qadınlar “tazə bəy”ləri tərk etmiş və bütün kənd nəinki həmin qadınların, bütün azərbaycanlı qadınların ünvanına “düüüüt”lü söyüşlər yağdırmışdılar. Deyim ki, bu, azərbaycanlıların aşağılandığı ilk və tək ekran nümunəsi də deyildi. Qonşu ölkədə yayımlanan “Yarım alma” serialında azərbaycanlı qapıçını hansınız xatırlayırsınız? Aktyora tutuquşu kimi “ay balam” sözünü əzbərlətdirib, guya azərbaycanlı havası vermiş, əslindəsə onu tipik dələduz kimi təqdim etmişdilər. Yoxsa “Çocuqlar duymasın”dakı Haluka “atış” edən saxtakar iş adamı yadınızdan çıxıb? Bu günə qədərki filmlərdən yeganə “Min bir gecə”dəki “Mehriban” üzümüzü qara etmədi. Onun da orqanını satıb, Türkiyədə yaşamasını nəzərə alsaq, qardaşının mafiya ilə əlaqəsi olması detalını xatırlasaq, məlum olar ki, ortada fəxr ediləsi durum yoxdur.
Nəysə, Türkiyədə, türk toplumunda azərbaycanlıların, xüsusən də qadınlarımızın imici barədə uzun-uzadı danışmaq fikrim və ümumiyyətlə, buna həvəsim də yoxdur. Dəfələrlə qonşu ölkə televiziyalarındakı qadın proqramlarında bunun şahidi olmamışıqmı? Ailəsi dağılan osmanlı ablalarımız televizora çıxıb, “kocam məni azəri kadınla aldatdı” deyə azmı ah-nalə edib? Hələ bir dəfə türkiyəli iş adamı Bakıda bir qadınla evlənib, sonra hüsrana uğramışdı, xatırlayırsınız? Xəyanətlə üzləşən ər televiziyalara çıxıb, “karımın Vasif Talıbovla ilişgisi vardı, ona görə polis idarəsində dişlərimi çıxardılar, özümə əzab verib, döydürdülər” söyləyirdi. Yəni, deməyim o ki, toplum olaraq, barəmizdə formalaşan rəy, ünvanımıza deyilən ittihamlar bizi təəccübləndirmir.
Sadəcə, yaranan rəyi aradan qaldırmağın vaxtıdır. Formasını başbilənlər tapsın, bizlik deyil. Yoxsa ki, hələ ünvanımıza deyilən “düüüt”lü söyüşləri çox eşidəcəyik...

466 dəfə baxılıb