NƏRDƏ O ƏSKİ GÜNLƏR

	30 iyul 2010


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

NƏRDƏ O ƏSKİ GÜNLƏR?

Texnologiyanın sürəti ilə ayaqlaşmağa imkan yox. Əcnəbi alimlər səhər yeməyi ilə nahar arasındakı vaxtda min cür elmi kəşfə imza atırlar. Yalan olmasın, çay içir, daha sonra stəkanın dibindəki qalıqdan faydalı istifadə etməyin yollarını tapırlar. Matın-qutun quruyur. Gün olmur ki, dünya bir elmi kəşfə imza atmasın. Kəşflərin, yeniliklərin sayı artdıqca ayağımız da sözün birbaşa mənasında yerdən kəsilir. Kosmosda yaşayışdan tutmuş, Ayda yer sahəsi almağa qədər. Bu gün-sabah istəmədən də olsa, ora köç edəcəyik, xəbərimiz yox.

Bu uzun müqəddimə əbəs deyil. Son günlər Türkiyə televiziyalarında yeni bir mobil texnologiyanı reklam edirlər. Adına 3G deyilir, telefona qoşursan, zəng etdiyin adamla telefonun ekranı vasitəsilə üzbəüz söhbətləşirsən, istədiyin vaxt internetə girirsən və sair. Təkrarlayım, mən reklamdan nə başa düşmüşəmsə, onu da yazıram. Bəlkə də yeni texnologiya özündə daha böyük üstünlükləri ehtiva edir. Bəlkə yox, dəqiq... O gün internetdə oxudum ki, alimlər artıq hər şeyin mobil, kiçik, mini olanını kəşf etməklə yeni bir cığırın əsasını qoyurlar. Maşınlar, mobil telefonlar, elektrik əşyaları... Kiçildikcə daha praktik olur, sözüm ona yox, amma bütünlüklə bu kiçilmə insanlar üçün də bəzi dəyərlərin kiçilməsi ilə nəticələnir.
Tamam, texnikanın inkişafını rədd etmək cahillik əlamətidir. Yeni kəşflər işimizi asanlaşdırır, həyatımızı yüngülləşdirir və sair. Qadınlar ev işlərində daha az yorulur, mənzil başına daha tez çatırıq, istədiyimiz şəxslə istədiyimiz an əlaqə qurma imkanlarımız maksimumdur. Amma bu yetərlimi? Kəşflər artdıqca insani dəyərlər də azalır sözünü təsadüfi yazmadım. Həqiqətən də fikir verin: mobil telefon çıxandan insanlar bir-biriylə daha az görüşür, hər şey telefonun bir düyməsinin əmrinə baxır. İnternet, televizor çıxandan qohum-qardaş bir-birinin evinə daha az getməyə başlayıb. Hamı gözünü dördbucaqlı “xarüqə”yə zilləməkdə maraqlıdır. İnternet vasitəsilə həyata keçirilən maddi maxinasiyaları, habelə gənclərin tərbiyəsini korlayan vasitələri nəzərə alanda hərdən adam ona da bir “quş” qoymaq istəyir. Maşınlar, təyyarələr, kosmik gəmilər isə birbaşa insan sağlığının qəniminə çevrilib. Mən Aydan gəlməmişəm, amma hesab edirəm ki, lazım olanda bu kəşflərin bəzilərini ixtisar etmək də olar. Özümüzçün ən azı.
Deyirlər, texnika tərəqqi edəndən insanların səhhətində də problemlər azalıb. Doğrudan? Bəs “21-ci əsrin bəlası” dediyimiz xəstəliklərə nə deyək? Bir tərəfdən kəşflər sıraya düzülür, o biri tərəfdən xəstəliklər. Tutaq, mobil telefon kəşf olunur, az keçmədən məlum olur ki, bu, qadınlarda döş xərçəngi xəstəliyini stimullaşdırırmış və sair. Qosqoca alimlərin hər saniyəbaşı yeni bir elmi kəşfə imza atdığı bu günlərdə hələ də xərçəng bəlasının dərmanı tapılmayıb, insanlar onun əlindən tələf olub gedir. Və ya... Ümumi statistikaya görə, nənə-babalarımızdan daha az yaşayırıqmı, yaşayırıq. Daha çox xəstəliklərlə uğraşırıqmı, uğraşırıq. Yediklərimizə qorxa-qorxa yanaşıb, içdiklərimizi də üfürürükmü? Yeni zavod, fabrik, nə bilim kimyəvi stansiyaların insanlara vurduğu ziyanın miqyasını hansınız bilmirsiniz?
3G texnologiyası da onun kimi. Srağagün televiziyaya çıxan türkiyəli mütəxəssislərdən biri dedi ki, bu texnologiya daha çox müharibələrdə effektli vasitə olacaq. Düşmənin yerini daha qolay təsbit edib, onu zərərsizləşdirmək üçün. Gördünüzmü? Hər yenilik bir fəsadı doğurur ardınca.
O başqa zarafatın mövzusudur ki, 3G biz jurnalistlərin işinə daha çox yarayacaq. Bizdən künc-bucaq gizlənən, yalandan “mən indi görüşdəyəm, sonra danışarıq” deyən müsahiblərin əslində harada gizləndiyini öyrənmək üçün bu texnika əvəzsiz olacaq. Amma eləcə bu... Ziyanı xeyrindən daha çox olacaq, əmin ola bilərsiniz.
Qocaların söhbətinə oxşadı, fərqindəyəm: nəəəərdə o əski günlər deyə deyinən kimi oldum bir az. Amma bu bazar günü, internetdən, televizordan, bir sözlə texnikadan uzaqlaşıb, dediklərimi bir düşünün. Əmin olun, uduzmazsınız...

736 dəfə baxılıb