YORĞUN REPETİTOR | Yeni Müsavat

	30 iyul 2010


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Şahvələd ÇOBANOĞLU

YORĞUN REPETİTOR

(Qəbul ballarının aşağı düşməsinin sirri)

Elə hər dəfə də ondan soruşuram: «Sənə nə olub, dostum? Məgər gecə də yatmırsan?» Əslində mən də bilirəm onun yorğun halının sirrini, heç özü də gizlətmir. Səhər işə gedir. Günorta qayıdır və onun üçün iş yenidən başlayır. Çünki o, repetitordur. Günün birinci yarısında özünün dili ilə desək, «dəlixana»ya - məktəbə gedir, sonra qayıdır evə və əldən düşənə kimi boğazını yırtır.

Öyrədir, öyrədir, hey öyrədir. Öyrətməsə, acından ölər. Daha çox uşağı öyrətmək daha çox qazanc deməkdir. Daha çox şagirdi öyrətmək isə təkcə çox pul demək deyil, həm də üzülüb əldən getməkdir. Əsəbdən, zehni yorğunluqdan gecələr yuxusuz qalmaqdır. Xroniki yorğunluğa düçar olmaqdır. Budur mənim repetitor dostumun halı.
Lakin mənim daim bir nəfərdə müşahidə etdiyim bu hal təkcə bir repetitorun halı deyil. Son illərdə orta təhsilin əsas yükünü çiyninə alan repetitorluq sistemi (alternativ orta təhsil) artıq fəsadlar verməyə başlayır. Unutmayın, bir repetitorun daşıdığı ağır yükü uzağı bir neçə il aparmaq olar. Bu, çox ağır işdir. Dövlətin qosqoca sisteminin çəkib aparmalı olduğu bir yükü ayrı-ayrı fərdlər necə çəkib apara bilər? Bu qədər işləməkmi olar? Bu qədər danışmaqmı olar?
Təsəvvür edin, adamın həm də rəsmi işi var. Başdan eləsə də vaxt ayırır, ayaq üstədir, başı-beyni gedir. Sonra da hər yandan yığılıb gələnləri öyrətməyə girişir. Bu qədər işləmək olar? Bu ağır işə insan necə dözər?
Normalda bir müəllimin həftədə 12 saat (hər biri 45 dəqiqəlik) dərs deməsi nəzərdə tutulur. Boloniya sistemi tələb edir ki, hələ 12 saat da çoxdur, bu, müəllimə normal dərs deməyə imkan verməz. Bu sistemin tələblərindən biri müəllimin dərs yükünü həftədə 7 saata qədər endirməkdir. Amma bizim müəllimlər həftədə azı 24 saat dərs deyir. Bir az babat maaş almaq üçün. Əlavə məşğələ, sinif rəhbərliyi və s. Müəllim elə məktəbdəki dərs yükü ilə dözülməzliklə üz-üzədir. Üstəlik, bundan sonra o, repetitorluq da edirsə, əsl işgəncəyə məruz qalır. İnsan bu yükü nə qədər çəkə bilər? Ona görə də bizim müəllimlərin əksəriyyəti yorğun, əsəbi və qeyri-yaradıcıdır.
Repetitor ilk dövrdə həvəsli olur, yaradıcı yanaşır. Fəqət sonralar belə olmağa onun gücü çatmır. O, sadəcə təkrarçıya çevrilir. İstəməsə belə! Bu halda işin keyfiyyəti də aşağı düşməlidir və aşağı da düşdü. Builki qəbulda abituriyentlərin daha aşağı bal toplaması məhz bunun nəticəsidir. Başqa səbəb axtarmağa dəyməz.
Bəziləri deyir ki, test çətinləşib. Götürüb köhnə illərlə müqayisə edin. Heç nə çətinləşməyib. Problemi orta məktəblərdə təhsilin aşağı düşməsi kimi yozanlara da adamın gülməyi tutur. Məgər təhsilin yükü məktəblərin üstündədir? Dostlar, qardaşlar, əziz azərbaycanlılar, təhsilin yükü artıq çox illərdir repetitorların üstündədir. «Günahkar» onlardır. Misir müəllimi cırnatmayın. Onluq heç nə yoxdur. O, çoxdandır təhsilin başını buraxıb.
Söhbət heç Misir müəllimdən də getmir. Bunu nazirin işinin səviyyəsi kimi yozmaqdan da keçib. Bu artıq bu siyasi məsələdir. Azərbaycan hakimiyyəti təhsil sistemini çoxdan dağıdıb. Buna cavabdeh hər kəsdən öncə İlham Əliyevin özüdür. Məsuliyyət də onun üzərindədir. Misir müəllimin üstünə düşməklə onsuz da düzəlmir. Zaman da göstərdi ki, onun heç vecinə də deyil. Bəlkə də ona tapşırıblar ki, bu xalqın təhsilini məhv etsin.
Orta təhsil kimi ağır və milli əhəmiyyət kəsb edən bir işi azad və özbaşına repetitorların öhdəsinə buraxmağın sonu belə də olmalıdır. Onlar yorulur, üstəlik, ilk illərdə yalnız çox bacarıqlı müəllimlər bu işə qoşulmuşdusa, indi hər kəs bu yolu tutmağa çalışır. Şübhə yoxdur ki, bu, ildən-ilə pisləşən bir prosesə çevriləcək. Məktəbi bərpa edənədək.
Məktəbin dağılması isə ortadadır. Valideynlər pul verib uşaqlarının dərsə getməməsini təmin edir və onları ayrı-ayrı fənlər üzrə repetitorun yanına qoyursa, bunun başqa adı varmı?! Hələ daha böyük sual illərdir açıq qalıb. Repetitor şagirdə testi öyrədə bilər. Bəs onu şəxsiyyət kimi yetişdirmək kimin öhdəsinə düşür?
Sonda bir məqamı da deməyə borcluyam. Elə başa düşə bilərsiniz ki, bu yazı repetitorların əleyhinədir. Əslində son illərdə gördükləri işə görə onlara təşəkkür düşür. Məhv olmuş məktəbi əvəz etdilər. Amma bu hal ümumilikdə bir faciədir. Milli faciədir. Əsgərlərin ordudan qaçıb partizanlara qoşulması kimi bir haldır. Anormal halın yaratdığı çıxış yoludur. Heç də yaxşı çıxış yolu deyil.

593 dəfə baxılıb