4 UŞAQ ATASININ OĞRUYA ÇEVRİLMƏSİ

	03 sentyabr 2010


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Şahvələd ÇOBANOĞLU

4 UŞAQ ATASININ OĞRUYA ÇEVRİLMƏSİ

Repetitorlarla bağlı yazıma çoxlu etirazlar var. Necə deyərlər, xalq onların müdafiəsinə qalxıb. Etiraz edənlərin hamısı deyir ki, repetitorlar olmasa, bizim uşaqlar normal təhsil ala bilməzlər, ən aşağı bal toplayaraq ali məktəblərə də girməzlər. Bəs mən nə deyirəm, mənim də dediyim budur ki, təhsilin yükünü repetitorun üstünə atmışıq və bu, çox təhlükəli haldır. Biabırçı haldır.

Dövlət orta təhsil sisteminə böyük pullar ayırır. Nəhəng bir sistem var: nazirlik, rayon təhsil şöbələri, metodkabinetlər, müəllimlər institutları, kafedralar, nə bilim nələr, nələr... Bunlar nə üçündür? Bu pullar niyə ayrılıb? Tutaq ki, dövlətin təhsilə ayırdığı pul çox da yüksək deyil. Amma bu qədər böyük pulu tamamilə effektsiz şəkildə göyə sovurmağın adı nədir?
Repetitorlar yaxşıdırsa, lazımdırsa, məktəb nə üçündür? Məktəb varsa, onlar nə üçündür? İkili təhsilin arasında qalan, məktəbdən sonra ara vermədən repetitorun yanına tələsən uşaqlarını halını təsəvvür edirsinizmi? Onlar yaradıcı və istedadlı ola bilməzlər. Ən yaxşı halda yorğun və üzgün test öyrəncisinə çevrilirlər.
Repetitorların varlığı məktəbin öz rolunu itirməsidir. Bunun üzərində baş sındırmağa dəyməz - məktəbin öz funksiyasını itirməsi göz qabağındadır. Məktəb formal mahiyyət daşımağa başlayır; adda-budda babat məktəblərin, bəzi liseylərin, türk məktəblərinin mövcudluğu məktəbin olması demək deyil. Məktəbin işini başqası görürsə, deməli, məktəb yoxdur. Valideynlər pul verib uşaqları dərslərdən azad etdirirlər ki, onların yalnız adı məktəbdə getsin, özləri isə repetitor yanına. Odur ki, ilk dövrdə yardımçı rolu daşıyan repetitorlar, artıq əsas funksiyanı daşıyırlar. Mənim təəccüb etdiyim odur ki, hamı illərdir bu prosesi normal hal kimi müşahidə edir, sanki belə də olmalıdır. Hamı da susub tamaşa edir. İndiyədək cəmi bir ekspert - Etibar Əliyev yorulmadan danışırdı, o da artıq susmağa başlayır.
Ümumiyyətlə, repetitorun adı heç yerdə yoxdur. Nə təhsil haqda qanunda, nə də ölkənin təhsillə bağlı proqram və konsepsiyalarında. Bu, nə deməkdir? Biz təhsili adı heç yerdə olmayan adamlara tapşırırıq? Onlar kimdir, yeraltı məktəbmi? Gizli sexlərmi? Həvəskar məktəblərmi? Azərbaycanda pedaqogika elmi ilə məşğul olan qurumlar və alimlər var. İndiki hal onların da iflasıdır. Onların heç biri repetitor haqqında yazmayıblar, onun işini araşdırmayıblar. Bəs pedaqogikada adı çəkilməyən bu insanlar haradan çıxdı və orta təhsilin sahibsiz qalmış yükünü çiyinlərinə götürdülər?
Bəs heç kimin nəzarət etmədiyi, heç bir ölçüsü olmayan, kolxoz bazarı prinsipləri ilə münasibətlərin qurulduğu bu sistem çıxış yoldurmu? Yeri gəlsə, heç kim onlara iddia da qaldıra bilməz - arada müqavilə də yoxdur. Özün uşağını gətirib minnətçi düşürsən ki, bəs bizim bu qanmazı da öyrət. İstədiyi pulu da verirsən. Gələn il isə yeniləri gəlir, onlara da deyirsən ki, mənim hazırladıqlarımın əksəriyyəti ali məktəbə girir. Yəni tam özbaşına bir sistemdir.
Bu il qəbuldakı aşağı nəticələr göstərdi ki, repetitorlarla da uzağa getmək olmaz. Dövlətin qosqoca sisteminin çəkib aparmalı olduğu bir yükü ayrı-ayrı fərdlər necə çəkib apara bilər? Məktəbdən “məktəbə” tələsən, normadan qat-qat çox işləyən, daim yorğun bu adamların özləri sıradan çıxır. Daha çox qazanmaq üçün daha çox işləməyə, daha çox uşaq hazırlaşdırmağa girişən bu adamların artıq heydən düşdüyü göz önündədir - qəbul balları kəskin aşağı düşüb. Bura bir amili də əlavə etsək, acı mənzərə alınır. Əvvəllər ən yaxşı müəllimlər repetitorluq edirdisə, indi hamı buna girişib.
Bizim orta təhsil gün boyu işləyən müəllimlərin və gün boyu dərsdə olan şagirdlərin gərgin, yorğun, isterik dramasına çevrilib. Axı nə üçün repetitora ehtiyac var? Dərs saatı azdır - artırın, metodika səhvdir - dəyişin, dərslik pisdir - yenisini yazın. Əgər bacarmırsınızsa, başqasını köməyə çağırın. Verin təhsili Türkiyənin idarəçiliyinə! Qoy bütün məktəblər türk liseyi olsun. Onsuz da xalq türk məktəbi axtarır. Düzgün və vicdanlı idarəçilik olandan sonra türk idarəçilər bizim müəllimlərlə dağı-dağı üstə qoyar. Başqa yolmu var?
Nəhayət, sonuncu sual. Mən bilmirəm, dörd uşaq atası nə qədər maaş almalıdır ki, uşaqlarını repetitor yanına da qoysun, təbaşir və süpürgə pulu da ödəsin, yalançı dəftərlərə də pul verə bilsin və s. və i. a. Bu ata uşaqlarına təhsil vermək üçün oğru, quldur, cinayətkarmı olmalıdır?

637 dəfə baxılıb