ALİ MƏKTƏB DÜKANLARI

	13 mart 2010


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

ALİ MƏKTƏB DÜKANLARI

Dünən ali məktəbə qəbul olunanların siyahısı açıqlandı. Ödənişli-ödənişsiz, ali təhsil alma haqqı qazananlar bəlli oldu. Bundan qısa müddət əvvəlsə «Abituriyent» jurnalı dövlət və özəl ali təhsil müəssisələrindəki təhsil haqlarını yaydı. İnanın, həmin siyahıya baxanda adam həqiqətən də təhsili ildən-ilə geriləyən Azərbaycanda yox, Avropanın inkişaf etmiş ölkəsində yaşadığını düşünür.

Misir Mərdanovun təbirincə desək, iki otağı, bir koridoru, üç pəncərəsi olan ali məktəbciklərdə cəmi bir il oxumaq minimum 700 manatdan başlayır. Ad çəkib, hansısa təhsil adı verilmiş dükanın (bəli, məhz dükanın) o şivənqoparan, öyrədilmiş müəllim-laborant heyətini dar redaksiyaya töküb iş rejimimizi pozmaq istəmirəm. Maraqlananlar «Abituriyent» jurnalının 2009-2010-cu tədris ili üçün 4-cü buraxılışını vərəqləyə bilər.
Birincisi, ondan başlayaq ki, artıq ödənişli təhsil ödənişsizi böyük fərqlə üstələyib. Xatırlayırsınızsa, 1992-ci ildə qəbul edilən «Təhsil haqqında» Qanuna görə, ödənişli təhsilin faizi cəmi 10 olmalı idi. İndi bu rəqəm 70 faizə çatıb. Normalara görə isə bu faiz yarı-yarı olmalıdır. Hələ faiz dərd yarı, qiymətlər adamı dəhşətə gətirir. Dövlət ali məktəblərində illik təhsil haqqı 500-1700 manat arasında dövr edir. Özəllər isə lap gül vurub. Təsəvvür edin ki, Xəzər Universitetinin jurnalistika fakültəsində bir il oxumağın məbləği 3500 manat, (500-dən çox bal toplayanlara müxtəlif faizli güzəştlər tətbiq olunur), Azərbaycan Universitetində tərcümə (ingilis dili) fakültəsində oxumaq 3500, Bakı Asiya Universitetinin tarix müəllimliyi fakültəsində oxumaq 2800 manat, Qafqaz Universitetində dünya iqtisadiyyatı, biznesin idarə edilməsi kimi fakültələrdə isə bu qiymət 4400 manatdır. Qiymətləri görürsünüz də... Orta aylıq əməkhaqqı 298 manat olan Azərbaycan vətəndaşı övladının bir illik təhsilinə 4400 manat ödəməlidir. Elə bil ali məktəblər dönüb olub peşə kursları. Üstəlik, bunun üçün əlavə pul da istəyirlər. Bu yerdə dövlət hara baxır, maraqlıdır? Digər tərəfdən, ildən-ilə artan təhsil haqqının müqabilində onun keyfiyyəti də artırmı? Bəlkə bu bir il ərzində müəllimlər rüşvətin daşını atıb, zaçot-imtahanlara rüşvət vermək istəyən tələbənin əlini-dilini kəsiblər, xəbərimiz yox? Yaxşılaşan nə var ki, ona da qarşılıq təhsil haqqı artıb, anlamıram.
Axı heç kəsə sirr deyil ki, büdcə vəsaitinin 10,5 faizi ali məktəblər üçün nəzərdə tutulub. Buna baxmayaraq, ali məktəblərimizin adları dünya ali məktəblərinin reytinq cədvəlində yoxdur. Azərbaycanda ali təhsil beynəlxalq standartlara müvafiq olmadığından bizim diplomları heç qonşu Türkiyədə də tanımırlar. Çünki onların heç biri attestasiyadan keçməyib. Bəs hara gedir camaatın cibindən silinən o təhsil pulları? Niyə səviyyə artmaq əvəzinə aşağı düşür?
Xalqın uşağını imtahan qapılarında süründürüb, sonra da 80-90 nəfəri qaçqın yataqxanasını xatırladan bir auditoriyaya toplamaqları bir yana, üstəlik, buna görə pul da istəyirlər. Osmanlılar demiş, pəs doğrusu... Bəs harada qaldı vətəndaşların təhsil alma hüququ, seçim imkanı? Moşunun sözü olmasın, Nizami, Füzuli, Nəsimi... hamısı kasıb balası olmayıbmı? Bəs indi niyə ölkənin aztəminatlı təbəqəsinin təhsil hüququ əlindən alınır? Bəlkə onların arasından da gələcəyin dahiləri, məşhurları çıxacaq? Niyə indidən qapını onların üzünə qapadaq? Ödənişli təhsilin son 17 ildə 10 faizdən 70 faizə qədər sürətlə artdığını nəzərə alsaq, yaxın bir neçə ildə «analoqu olmayan şəkildə» 100 faizə çatacağına da şübhəniz olmasın. Mən ölü, siz diri...
Yəqin ki, Türkiyə kinematoqrafiyasının şedevrlərindən olan «Hababam sınıfı» filmlərinə baxmısınız. Filmdə məktəbin direktoru hansısa şagirddən narazı olduğu üçün onun qovulmasını tələb edən müavini Mahmud hocaya aşağıdakı şəkildə etiraz edirdi: «Hər çocuq kaç para ediyor, hocam, biliyormusunuz?», «Sizin üzünüzdən bu dükanı qapadayımmı?» 10-15 il əvvəl bu cümlələri eşidəndə təəccüblənməklə yanaşı (hələ o vaxt bizdə ödənişli təhsil bu qədər vüsət tapmamışdı), doyunca gülürdük də. İndi nə gülməyin yeri qalıb, nə də təəccüblənməyin. Çünki az qala ali məktəb rektorlarının yarısı həmin direktorun gününə düşüb.
Hərə öz dükanının hayındadır. Maraqlıdır, bu dükanda tələbənin adını necə çağıraq?

744 dəfə baxılıb