TÜRKMƏNİSTANIN AZƏRBAYCAN MODELİNİ SEÇMƏSİ

	14 mart 2010


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Şahvələd ÇOBANOĞLU

TÜRKMƏNİSTANIN AZƏRBAYCAN MODELİNİ SEÇMƏSİ

Dünən bir müzakirədə söhbət Türkmənistandan düşdü. Açıq deyim ki, fürsət düşmüşkən hamı Türkmənistan nümunəsi ilə özünə təsəlli verməyə başladı. Şanlı ölkəmizdə bütün olub-bitənlərə rəğmən hər kəs növbə ilə Azərbaycanın Türkmənistandan üstünlükləri barədə danışdı. Yəni bu yolla hamı özünə xeyli şükranlıq aşıladı ki, bəs, bizim ölkəmizdə nə qədər ağlasığmazlıqlar, özbaşınalıqlar, absurdlar baş versə də vəziyyət Türkmənistandakından xeyli yaxşıdır. Bizim cəmiyyətdə təsəlliyə çox böyük ehtiyac varmış.
Mən özüm də ara-sıra Azərbaycandakı durumun Türkmənistandakından üstünlükləri barədə danışmağı sevirəm. Amma heç bundan təsəlli almaq ağlıma gəlməmişdi. Üstəlik, mən hər zaman demokratik mübarizənin perspektivi və yaxud demokratiyanın qurulması üçün real resursların mövcudluğu baxımından müqayisələr aparmışam və üstünlüyü Azərbaycana vermişəm.
Həmin üstünlüklər isə bu ölkələrdəki rejimlərin fərqindən yaranmır, daha çox cəmiyyətlərin və bu cəmiyyətlərdəki siyasi resursların fərqindən doğur. Konkret desək, demokratiya uğrunda dirəniş göstərən qurum və adamların səyi sayəsində Azərbaycan Türkmənistan olmaqdan qorunub. Bu, bizdəki hakim siyasi rejimin üstünlüyü deyil. Hətta bütün bunlarla yanaşı nəticə baxımından elə ciddi fərqə də nail olmamışıq. Azadlıq və hüquqların qorunmasına görə isə bu gün Azərbaycan Türkmənistandan elə də qabaqda deyil. Hətta biz get-gedə Türkmənistana yaxınlaşırıq.
Lakin Türkmənistan da bizə yaxınlaşır. Ən maraqlı proses də elə budur. Yeni türkmənbaşı Qurbanqulu Berdıməhəmmədov Azərbaycandan təkcə bəzi mübahisəli neft yataqlarını əxz etmək cəhdi ilə kifayətlənmir. Bu adam öz siyasi atasının kursunu asta-asta dəyişərək Azərbaycan modelini tətbiq etməyə başlayıb.
Nədir Azərbaycan modeli? Hər şeyi imitasiya etmək - azadlıqları, demokratiyanı, qanunçuluğu, ədalət məhkəməsini, seçkini, bir sözlə, mütərəqqi nə varsa onu. Düzdür, son illərdə Azərbaycan hakimiyyəti bu modeli tam qoruya bilmir, amma onun siyasətinin məğzində həmişə demokratiyanı və azadlıqları imitasiya etmək üsulu dayanıb. Sözdə hər şey var, hər şey formal olaraq mövcuddur, yamsılanır, təlqin edilir, lakin mahiyyət tam fərqlidir. Bu da avtoritarizmin Azərbaycan modelidir.
İndi Türkmənistan da bu yolu tutur. Qurbanqulu Berdıməhəmmədov bu yolla beynəlxalq aləmdə özünə və ölkəsinə qarşı münasibəti dəyişmək istəyir. Məsələn, əla bir seçki keçirdi. Mahiyyətində seçkilik heç nə yox idi, amma təyin olunmuş namizədlər bir-bir ilə yarışaraq parlament seçkilərini yamsılamalı oldular. Hər yerdən müşahidəçilər çağırılmışdı. Bu yollarla yeni başçı ölkəni asta-asta Azərbaycan modelinə yaxınlaşdırır. Bəs bu, Türkmənistan üçün yaxşıdırmı? Proses nə qədər dərin gedəcək və nə ilə nəticələnəcək? Hələ heç nə demək olmaz. Bir şey bəllidir ki, sadə türkmənlər üçün heç nə dəyişmir.
Dünənki müzakirədə bir nəfər sual etdi ki, bəs, mən Türkmənistanı daha yaxşı tanıyaram, o ölkədəki vəziyyətin də bizdəkindən hər hansı üstünlüyü varmı. Türkmənistan üzrə ekspert sayıldığımı bilmirdim. Amma sualdan da qaçmadım. Təbii ki, orada əhalinin bəzi sərvət və xidmətlərdən pulsuz və ya çox ucuz yararlanmasından danışası deyildim. Çünki məncə, türkmənbaşılar Türkmənistanının bizdən bir üstünlüyü var. Bir çox dəyərlər, ideyalar ora tamamilə gəlməyib, amma bizdəki kimi ideya və dəyərlər qəbiristanlığı olan bir ölkə də deyil. Məncə, bu, ciddi üstünlükdür. Amma kimlərəsə görə belə sayılmaya bilər. Axı neynəyəsən, ölkələrimiz o qədər bir-birinə oxşardır ki, aralarında elə ciddi üstünlüklər tapmaq olmur.

479 dəfə baxılıb