 |
Şahvələd ÇOBANOĞLU  MANQURT NECƏ YARANDI?
(Pozulan hüquqların bəzi nəticələri barədə)
21-ci əsr. Tarixçənin müəllifi Çingiz Aytmatov deyil...
|
Əhvalat bu cür oldu. Gənc Mamedi güc nazirliklərinin birinin zirzəmisinə salıb döyməyə başladılar. Olmazın işgəncələr verilirdi. Vəkili yox idi. İşgəncələrə qarşı Komitədən ora iş-işdən keçəndən sonra gəldilər və onsuz da hesabatlarında işgəncə faktının olmadığını yazacaqdılar. Qohumlarının müraciət etdiyi hüquq müdafiəçisi Savsa Aymanlı isə onun hüquqlarını müdafiə etməyə vaxt tapmadı, çünki Avropaya səfəri vardı. Hər kəs xəbərsiz qaldı. Mamedin anası Naymanın harayını eşidən olmadı.
Mamed məşəqqətlərə bir həftə dözdü. Canı ağzından çıxırdı. Hərdən suyu onu ayıldanda üstünə tökülən yaxantıdan içə bilirdi. Yemək yox idi. Bədəninə buraxılan elektrikin dəhşətini bu cür təsəvvür etməzdi. Həmişə başına torba keçirirdilər. Son günlər isə başına əleyhqaz keçirirdilər. Başını elə sıxırdı ki, adı yadından çıxırdı. Nəfəs ala bilmirdi. Amma ölmədi. Bir aydan sonra isə Mamed azadlığa çıxdı və xüsusi səlahiyyətlə qaynar fəaliyyətə başladı. Ən vacib söz döyüşlərini ona həvalə etdilər. Mamedin ağzından od tökülürdü. O, öz yaxınlarına belə hücum etməyə, böhtan uydurmağa hazır idi, təki onu mandatlıya çevirənləri müdafiə etsin, tapşırıqları yerinə yetirsin. Gözünü qırpmadan hər şeyə gedirdi.
Əsrlər öncə. Müəllif Çingiz Aytmatov...
Əhvalat bu cür olmuşdu. Donanbayın oğlu Jaloman düşmənə çevrilmiş qardaş tayfaya əsir düşdü. Jan-juanlar (digər türk tayfaları ittifaqı olan tan-tanlar) Jalomana dəhşətli işgəncələr verdilər, bir müddət sonra isə onun başını qırxdılar, təzə kəsilmiş dəvə dərisinin tərs üzündən torba tikib onun başına keçirdilər və günün altında saxladılar. Əl-qolunu bağlamışdırlar ki, dik dursun. Bir neçə gün səhrada belə dayandı. Saçları böyüdükcə başındakı dəriyə girirdi, dəri isə başını sıxırdı. Bu, çox dəhşətli ağrılar verir və sönməyən susuzluq yaradırdı. Bir çoxlarından fərqli olaraq, Jaloman bu işgəncələrdən ölmədi və sahiblərinin hər bir əmrini yerinə yetirməyə hazır olan güclü bir əsgərə çevrildi. Anası Nayman onu axtarıb tapanda oğlu onu tanımadı və oxla vurub öldürdü.
Ən yeni dövr. Manqurtiya. Hamının fikri...
İllərdir hamı manqurtu söyür. Hamı. Yaraşıqlı, qamətli, igid Jalomanı. Daha doğrusu, manqurta çevrilmiş Jalomanı. Fəqət anasını qorumaq üçün düşmən üstünə gedən gözəl qəlbli Jalomanın niyə manqurt olduğunu hər kəs unudur. Hamı onun anasını öldürməsindən danışır. Təbiidir, hamı manqurta nifrət edir, burada təəccüblü heç nə yoxdur. Amma öz qardaşını manqurta çevirənləri unudaraq. İşgəncələri, basqıları unudaraq. Jalomanları hissiyyatını itirmək şəraitinə gətirənləri - manqurtdan təhlükəli olanları unudaraq. İşə bax ki, bəzən manqurtokratiyanın hərəkətləri vətənpərvərlik tərifi də alır. Manqurtun pozulan hüquqları, tapdanan haqları isə yada düşmür.
2015-ci il. Postmanqurtiya dövrü. Kimin nə fikirləşməsindən asılı olmayaraq...
Heç kim heç kimi manqurt edə bilmir. Heç kim işgəncə, qorxu, pul və şirnikləndirmə ilə başqasını xalqa, qanuna və başqasına qarşı qoya bilmir. Bu, ən böyük cinayət kimi təqib olunur. Manqurt olmaq üçün heç bir şərait yoxdur. Ya zəlzələdən, ya vəlvələdən manqurtlar ortaya çıxırsa, onun Nayman Ananı öldürməyə imkanı çatmır. Çünki Nayman ana sahibsiz, güvənsiz deyil, küçələrdə oğlunu axtarmır. Onu atıb getmiş kiçik oğluna da ehtiyacı yoxdur. Dövlətdən aldığı pensiya və sığortası hesabına köməksiz də yaşayır. Burada hər kəsin güvənli bir həyatı var. Manqurtu isə söymürlər, onun da hüquqları var, əgər onun əməli qanunsuzdursa, ədalət qarşısında dayanır. Manqurtiyanı hisslər idarə etmir. Bura artıq başqa ölkədir, qadağalar ölkəsindən hüquqlar ölkəsinə çevrilib. Güclənib, inkişaf edib, düşmən ona ağ bayraq qaldırıb. İnsanları azad olduqdan sonra, torpaqları da azaddır. 1636 dəfə baxılıb
|
[05.03.2010] - EYNULLANI VƏ ÖLKƏNİ İZLƏYƏN TALE [04.03.2010] - AKİF ÇOVDAROV MÖVZUSU [01.03.2010] - GÖRÜNMƏYƏN DƏRDİN ADI [28.02.2010] - SƏMƏD SEYİDOVUN DOLANMA VƏRƏQƏSİ [25.02.2010] - RÜŞVƏTLƏ QİYMƏT YAZILAN DÜNYƏVİ UNİVERSİTET [22.02.2010] - REAL MÜXALİFƏT KİMDİR? [21.02.2010] - MƏRDANOV RAMİZ MEHDİYEVİ DƏ MƏHKƏMƏYƏ VERƏCƏKMİ? [14.02.2010] - QARIN ALTINDAN ÇIXAN GİZLİ QAZ ŞİRKƏTİ [12.02.2010] - MÜXALİFƏTİN KONSERV ZAVODU [11.02.2010] - MÜSAVATÇI DOSTUMLA ÜZ-ÜZƏ [09.02.2010] - METENİN İLGİNC LAYİHƏSİ [04.02.2010] - DEMOKRATİK MÜBARİZƏ SÖNƏ BİLƏRMİ? [01.02.2010] - LİDERLƏR BİR DAİRƏDƏ YARIŞSINMI? [31.01.2010] - SABİR AZƏRİNİN ÖLÜMÜ [28.01.2010] - SƏN DƏ İNTİHAR EDƏ BİLƏRSƏNMİ? [26.01.2010] - HAİTİDƏN AZƏRBAYCANA MESAJ [24.01.2010] - XƏYANƏT ETDİNİZMİ? [22.01.2010] - SİYASƏTƏ QAR YAĞANDA [17.01.2010] - YOL QIRAĞINDA YIXILIB ÖLMÜŞ ADAM HAQQINDA [14.01.2010] - OĞURLANMIŞ ADAMLA SÖHBƏT [27.12.2009] - AFRİKADAKI AZƏRBAYCAN CORABLARI [24.12.2009] - “ÖZ-ÖZÜMƏ DANIŞDIM BƏZƏN YERİMDƏ...” [21.12.2009] - İLİN BÜTÜN HADİSƏLƏRİNİN YADDA QALMASI [18.12.2009] - QALXAN QAN TƏZYİQİ, QIRILAN ÖMÜR NECƏ OLUR? [18.12.2009] - QALXAN QAN TƏZYİQİ, QIRILAN ÖMÜR NECƏ OLUR? [17.12.2009] - BİR KİTABIN SİRRİ [14.12.2009] - KOMMERSANT MUĞAM USTASI [13.12.2009] - İLLƏRDİR QAPININ AĞZINDA [10.12.2009] - ÇİRKİN “AZƏRBAYCAN MODELİ” [09.12.2009] - 5-ci ADAMI ÖLDÜRDÜLƏR [07.12.2009] - İSTİRAHƏT GÜNLƏRİNİN NEVROZU [04.12.2009] - DEMOKRATİYA UZUN YOLDURMU? [03.12.2009] - ÖZÜNÜTƏKZİBİN ZİRVƏSİNDƏ [30.11.2009] - MOSKVAYA TELEQRAM [27.11.2009] - ABIYEV ABIYEVLİYİN İDEOLOQUNA QARŞI [23.11.2009] - AZƏRBAYCANDAN TÜRKMƏNİSTAN ALINMIR... [22.11.2009] - NÜFUZSUZ MÜSƏLMANLARIN HAQLARI [19.11.2009] - YAZMAQ HAQQINDA YAZI [16.11.2009] - ŞƏKLİNİ İLLƏRDİR SAXLADIĞIM ZƏNCİ QIZ HAQQINDA [14.11.2009] - TƏŞƏKKÜRLƏR, AYDIN HƏSƏNOV! [12.11.2009] - MƏHKƏMƏNİN PARTİYA QƏRARI [10.11.2009] - NEFTSİZ ÖLKƏDƏ NECƏ YAŞAYIRLAR? [08.11.2009] - MASKASIZ HƏFTƏ [05.11.2009] - MÜHARİBƏ HAQQINDA [01.11.2009] - BİR KƏNDDƏ 3 ÖLÜM HADİSƏSİ [26.10.2009] - 30 OKTYABRIN QANLI SİRLƏRİ [25.10.2009] - HƏYƏCANLI BAL AYI [22.10.2009] - İLHAM ƏLİYEVİN ALTERNATİVİ KİMDİR? [20.10.2009] - ERMƏNİ DƏ İSTƏMİR, AZƏRBAYCANLI DA... [18.10.2009] - SAAKAŞVİLİNİN UĞURSUZ OĞLU [17.10.2009] - QAZIN QİYMƏTİ NİYƏ GİZLİ SAXLANILIR? [15.10.2009] - TOXUNULMAZ PORTRETLƏR [11.10.2009] - NƏ BAŞ VERİR BU ÖLKƏDƏ? [10.10.2009] - BİR QƏTLİN MÜƏLLİFLİK HÜQUQU [08.10.2009] - YEMƏK SEÇKİSİ [06.10.2009] - ABDULLA GÜL NİYƏ GÜLÜRDÜ? [05.10.2009] - HÖKMDAR MEYMUNU ASLAN ADLANDIRANDA [01.10.2009] - KİRAYƏ FONDU [29.09.2009] - PULUMUZ AZALIR [28.09.2009] - ÇEMPİON KÖRPÜ [26.09.2009] - OLQAYA NİYƏ MƏKTUB YOXDUR? [23.09.2009] - BƏS VİDADİ MAHMUDOVU NİYƏ QINAYIRDIQ? [18.09.2009] - QARDAŞININ MEYİTİNİ YEYƏNLƏR [17.09.2009] - DƏLİDƏN TƏRS XƏBƏR [16.09.2009] - BAYRAQDAN DANIŞARKƏN... [13.09.2009] - ƏLİNİZ TELEFONDA OLSUN [11.09.2009] - PALTAR NAZİRİ [07.09.2009] - HƏMID HERİSÇİNİN SÖYÜŞLƏ BİTƏN KİTABI [06.09.2009] - OSMAN GÜNDÜZÜN İNTERNET UĞRUNDA MÜBARİZƏSİ [05.09.2009] - AKVARİUMDA BALIQ OVU [03.09.2009] - MOLLA NİZAMİ GƏNCƏVİ [28.08.2009] - PARKDA AĞLAMAĞIMIZ [27.08.2009] - CADUGƏRİN CİBƏ ŞEY ATMASI [23.08.2009] - 6 №-li ÖLKƏDƏ YAŞAMAĞIN ÜSTÜNLÜYÜ [20.08.2009] - KONDUKTOR HAQDA SUSANDA [17.08.2009] - SAXTALAŞDIRILAN XATİRƏLƏR VƏ ETİBARSIZ GÖZLƏR [16.08.2009] - TÜRKMƏNİSTANIN AZƏRBAYCAN MODELİNİ SEÇMƏSİ [15.08.2009] - MİLLİ SMS QALMAQALI [13.08.2009] - ƏRDOĞAN VƏ “GEN” MMC [10.08.2009] - İSA QƏMBƏRİN PİS NÜMUNƏSİ NƏ OLARDI? [09.08.2009] - ÇIXIŞ YOLU NƏDİR? [06.08.2009] - TELMANIN MƏKTUBU [04.08.2009] - 4 UŞAQ ATASININ OĞRUYA ÇEVRİLMƏSİ [03.08.2009] - CƏSARƏTİ SIĞORTA ETDİRMƏK [02.08.2009] - YORĞUN REPETİTOR [30.07.2009] - AZƏRBAYCANIN BANAN GİZLİNLƏRİ [30.07.2009] - ƏGƏR OĞLUN NARKOMANDIRSA... [27.07.2009] - RUSİYA PENSİYALARI QALDIRDI [24.07.2009] - İKİ NAZİRİN ÇIXIŞI [23.07.2009] - ƏKİNDƏYİK, DOSTLAR! [20.07.2009] - ANTİVİRUS PROBLEMİ [19.07.2009] - ZAHİD QARALOVUN CƏZASI [17.07.2009] - ÇOX YAXŞI PROQNOZ [16.07.2009] - MİRMAHMUD BƏYİN EYNƏK SÖHBƏTİ [13.07.2009] - ƏN GÜCLÜ SİYASƏTÇİNİN YAYDA ORTAYA ÇIXMASI [12.07.2009] - SÜLH DAVASI [10.07.2009] - TƏK-TƏK HAMINI... [09.07.2009] - SÖYDÜYÜNÜ SEVMƏK ƏMRİ [06.07.2009] - “İŞ YOLDAŞIM XƏSTƏXANADA HEPATİTƏ YOLUXUB” [05.07.2009] - SƏHİYYƏ NAZİRİ NİYƏ SUSDU? [03.07.2009] - 60 YAŞLI LƏTİŞ XALANIN SİQARET SEÇİMİ [02.07.2009] - ƏHALİ İKİ DƏFƏ UCUZLAŞANDA... [01.07.2009] - MÜQƏDDƏS HONDURAS KONSTİTUSİYASI [29.06.2009] - TAXIL ƏKİB XİYAR BİÇƏNLƏR [28.06.2009] - EHRAMLARA QARŞI EHRAM [26.06.2009] - İRAN, ÖZBƏKİSTAN, DAHA SONRA AZƏRBAYCAN... [25.06.2009] - YENİDƏN XALQ CƏBHƏSİNƏ QAYIDAQMI? [22.06.2009] - 1 MANATI QAYTARIN! [21.06.2009] - APOLİTİK BİABIRÇILIQLAR [18.06.2009] - PAKETDƏKİ 100 DOLLAR KİMİNDİR? [17.06.2009] - 2010-cu İLDƏ NƏ BAŞ VERƏ BİLƏR? [10.06.2009] - OSLODA AZƏRBAYCANLA BAĞLI NƏYƏ GÜLDÜLƏR? [09.06.2009] - SƏMƏD SEYİDOVA TƏŞƏKKÜR EDƏN ERMƏNİLƏR VƏ OSLO [08.06.2009] - NORVEÇDƏ AÇILAN SİRR [31.05.2009] - TALEYƏ DÜŞƏN KÖLGƏLƏR [28.05.2009] - BALIQLA YIXILAN ORDU [27.05.2009] - BİR SAATA NORVEÇƏ GEDİB-GƏLMƏYİM [25.05.2009] - DANIŞA-DANIŞA SUSMAQ [24.05.2009] - HEYF BAĞLANAN MƏSCİDİN YANINDAKI UNİVERSİTETDƏN... [21.05.2009] - “QARABAĞIN AÇARI MƏNDƏDİR!” DEYƏN ADAM [20.05.2009] - ÖZBƏKLƏR [19.05.2009] - TÜRKİYƏYƏ GEDƏN ERMƏNİLƏR [17.05.2009] - AYSELLİ AVROPA VƏ MƏDƏNİ QULLAR ÖLKƏSİ [15.05.2009] - QARADAĞ PROBLEMİ [14.05.2009] - MƏŞƏDİ İBADIN VERGİ MACƏRALARI [13.05.2009] - BU DA QARABAĞ DANIŞIQLARININ SİRRİ [10.05.2009] - GÜL KİMİ GƏNCLƏR [09.05.2009] - AVTOMOBİL VƏ JURNALİST [08.05.2009] - AVTOMOBİL VƏ JURNALİST [07.05.2009] - O SEVGİNİN “SE”si BELƏ YOX İDİ [05.05.2009] - TAPANÇA BAZARI [04.05.2009] - DAŞLI-TƏPƏLİ GƏLƏCƏYİMİZ [28.04.2009] - HERKELİN AĞLAMASI [26.04.2009] - BİR DEPUTATIN “YOL XƏRİTƏSİ” [24.04.2009] - TÜRKİYƏNİN “YOL XƏRİTƏSİ” VƏ RUSİYANIN QUL XƏRİTƏSİ [22.04.2009] - AT AVROPADA [22.04.2009] - SUSURSANSA, YALAN DANIŞIRSAN... [19.04.2009] - NAZİRƏ CƏNUBDAN XƏBƏR VAR [17.04.2009] - KAĞIZ ÜZƏRİNDƏ TİKİLƏN MƏKTƏB [16.04.2009] - ELÇİBƏYİN STATUSU [14.04.2009] - SAĞ ADAMA ÖLÜM KAĞIZI [12.04.2009] - VARLANMAQ PROQRAMI [10.04.2009] - AXI SƏN KİMSƏN Kİ, ADAM TUTURSAN, AY HAKİM? [09.04.2009] - ZƏNCİRLƏR AÇILSINMI? [06.04.2009] - QRANTLARLA İCTİMAİ HƏDƏFLƏRİN SÜNNƏT EDİLMƏSİ [03.04.2009] - AZADLIQ MİNİMUM İSTEHLAK ZƏNBİLİNDƏ [02.04.2009] - İTİ NECƏ YEYİRLƏRSƏ, SÜMÜKLƏRİ QALIR... [01.04.2009] - EŞŞƏKLƏR NİYƏ ARTIB? [31.03.2009] - ƏFQANISTAN SÖHBƏTİ [30.03.2009] - “ŞAHDƏNİZ” ŞAHLIĞA QARŞI [19.03.2009] - ƏSIR DÜŞMÜŞ SEÇICI [18.03.2009] - YAŞAMAQ ÜRƏYƏ ZİYANDIR, BANAN İSƏ XEYİRLİ... [17.03.2009] - AZƏRBAYCANLI ALİMİN ƏN BÖYÜK KƏŞFİ [15.03.2009] - BİZİM 18 MİLYARDIMIZI NƏ GÖZLƏYİR? [13.03.2009] - MƏN ALPİNİSTƏM! [12.03.2009] - KEÇMİŞİ BOYKOT ETMƏK [10.03.2009] - ŞEYX NƏSRULLAHI DİRİLTMƏK [08.03.2009] - PAYTAXTIMIZ MOSKVA [05.03.2009] - BU GÜC BİZİ MƏHV EDİR [04.03.2009] - “YENİ SOVET ORDUSU” BİZƏ TƏHLÜKƏDİRMİ? [02.03.2009] - POLİS DƏYƏNƏYİNİN NİTQİ [01.03.2009] - ÖZ MƏHKƏMƏMİZ, ÖZ VƏKİLİMİZ [27.02.2009] - QAÇAQMALÇI ELXANIN ARZUSU [23.02.2009] - YAP-dan GƏLƏN XALQ SİFARİŞİ [22.02.2009] - YAZARI İZLƏYƏN LƏNƏT [21.02.2009] - “YAŞIL BAZAR”ın YANINDAKI AZAR [17.02.2009] - 20 MİN “İŞ YERİ” NECƏ BAĞLANIB? [13.02.2009] - DÖVLƏT SİYASƏTİNDƏ AYGÜNÜN QARDEROBU [11.02.2009] - HEYF PƏNAH HÜSEYNİN VAXTINDAN [09.02.2009] - DEMAQOGİYA REFERENDUMU [08.02.2009] - ONU SEVMƏLİ VƏ DEMƏLİYİK! [06.02.2009] - ƏR MƏHƏBBƏTİ VƏ DÖVLƏT [04.02.2009] - BANQLADEŞDƏN GƏLƏRKƏN GÖRDÜKLƏRİM [02.02.2009] - BİZDƏ İKİ BÖHRAN VAR [01.02.2009] - HANSI ÖLKƏDƏ ÇADIRDA OXUYURLAR? [31.01.2009] - YAP-dan GƏLƏN DONOS [29.01.2009] - QORXAQLIQ VƏ XƏYANƏT [25.01.2009] - İMZA “SEZONU”ndan ÇIXAN DƏRSLƏR [22.01.2009] - GÖRDÜN GÜRCÜSTANI?! [19.01.2009] - DÜZ ADAMIN DÜZ OĞLU [18.01.2009] - KÖHNƏ YAZILAR VƏ TƏZƏ İDDİALAR [14.01.2009] - SİLAH HƏDİYYƏSİ VƏ TƏRİFLİ XARİCİ SİYASƏT [12.01.2009] - SƏKKİZİNCİ İQLİMİMİZ [11.01.2009] - YALNIZ QORXU VAR! [09.01.2009] - KÖRPÜ ÇÖKÜR, AT YIXILIR... [08.01.2009] - FİLOSOFLARIN GÜNDƏMİ [06.01.2009] - MONARXİYA QURULANDAN SONRA DA HƏYAT VARMI? [30.12.2008] - ERMƏNİLƏR DƏ YAP-çılar KİMİ SEVİNİR [28.12.2008] - XALQ REFERENDUMA GETSİNMİ? [26.12.2008] - KONSTİTUSİYADAKI KONFET [24.12.2008] - YENİ İLDƏ YENİ DÖVR [23.12.2008] - LİSEY AXTARIRAM [22.12.2008] - DİKTOFONUN KONSTİTUSİYAYA DÜŞMƏSİ [19.12.2008] - QARA SEVDA [18.12.2008] - BAŞLADI! [15.12.2008] - MƏCLİS BİZİM MƏCLİSƏ BƏNZƏR [14.12.2008] - QARABAĞ VƏ ZAMİN HACI [13.12.2008] - BENZİN UCUZLAŞMALIDIR! [11.12.2008] - “İRƏLİ” GERİ ÇƏKİLƏNDƏ [08.12.2008] - ATƏT-in BİR AT QƏDƏR HÖRMƏTİ YOXDURSA... [06.12.2008] - DAŞANIN TƏZƏ PALTARLARI [05.12.2008] - “BAXIN, BAXIN, O - MƏNƏM!” [01.12.2008] - “STALİNKA” FƏLAKƏTİ [30.11.2008] - BÖYÜK ŞİRKƏTİN ÖLÜMÜ [28.11.2008] - AĞIR ZAMANLARIN AYIRIB-SEÇDİYİ [26.11.2008] - KÖRPÜSALANIN VƏ MOLLANIN İNTİHARI [24.11.2008] - O ADAM YOXDUR! [23.11.2008] - BU LABİRİNTİ NECƏ ÇÖZMƏLİ? [22.11.2008] - BU GÜNƏ NECƏ GƏLDİK? [20.11.2008] - NƏZAKƏTLİ PARADOKSLAR [18.11.2008] - JANRI BƏLLİ OLMAYAN ŞÜKRANLIQ [16.11.2008] - MÜXALİFƏTİN BİRLİYİ [14.11.2008] - HAKİMİYYƏT İSLAHAT APARARSA... [13.11.2008] - MARTİN HAYDEGGERİN İŞİ-2 [10.11.2008] - ÖZBƏKBAYCAN DUYĞUSU [09.11.2008] - ONLAR GÖRÜR, BİZ GÖRMÜRÜK [07.11.2008] - NİYƏ ONLAR? [06.11.2008] - AĞ HƏYAT, QARA PREZİDENT [05.11.2008] - BİRLİK VƏ QARĞA ƏHVALATI [02.11.2008] - HEYDƏR BABAYEVİN VURULMASININ ƏSL SİRRİ ƏVVƏLKİ YAZILARI
|
