ÖLƏCƏKSƏN, VƏSSALAM!

	14 mart 2010


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

ÖLƏCƏKSƏN, VƏSSALAM!

...Reanimasiyanın önündə gözü yaşlı insanlar həkimdən xəbər gözləyir. Sonuncu isə əməliyyatı yarıda kəsib, mobil telefonla danışa-danışa reanimasiyadan çıxır, sonra isə heç nə olmamış kimi geri qayıdır... Bu mənzərəni ancaq Azərbaycan xəstəxanalarında görmək mümkündür. Tibb qaydalarının basdırıldığı, həkim etikasının arxa plana atıldığı, lap elə Hippokratı qəbrində o üz-bu üzə çevirtdirən Azərbaycan xəstəxanalarında. Amma bu, kiçicik bir ştrixdir. Reportyorlarımızın Respublika Klinik Xəstəxanasının reanimasiya şöbəsindən hazırladığı reportajı gərginlik keçirmədən, dırnaqlarını çeynəmədən oxumaq mümkün deyil. Oxuduqca elə bilirsən, jurnalist hansısa yarmarkaya, ticarət mərkəzinə gedib. Dəhlizlərdə pul söhbəti gedir, həkimlə xəstə yaxını sövdələşir, bazarlıq edir... Ağ xalatlılar çevriliblər ağ önlüklü qəssablara. “Çəki”yə baxıb qiymət oxuyurlar.
Reanimasiyanın qapısı insan həyatının olumla ölüm arasında pəncələşdiyi yerin bir addımlığındadır. Allah heç kəsin yolunu bura düşürməsin, içəridə yaxının canıyla əlləşir, sən bayırda çarəsizlikdən qıvrılırsan. Bu zaman həkim tərəfindən qarşına qoyulan ən ağlasığmaz tələbə, astronomik məbləğə belə “hə” demək zorundasan. Və həkim dedikləri bunun çox gözəl fərqindədirlər. Professorluq çıxmasın, amma bu, mənim kəşfimdir ki, son illər ixtisaslaşdığı sahədən asılı olmayaraq, Azərbaycan həkimlərinin qazandığı yeganə nailiyyət insan psixologiyası üzərində qələbələri, onun incəliklərini mükəmməl öyrənmələridir. Onlar bilirlər ki, insanı hansı yolla son qəpiyinəcən soymaq olar. Sözləri, ifadələri zərgər dəqiqliyi ilə seçir, xəstəni (eləcə də yaxınını) öz əsirinə çevirirlər. “Sənin həyatın mənim, eləcə də filan UZİ mütəxəssisinin, filan aptekin, filan tibb bacısının əlindədir. Ya mənə qulaq as, ya da nə istəyirsən et...” Belə şərtləri azmı eşitmişik? Onlar da biznesmenlər kimi öz şəbəkələrini yaradıblar. Onların müəyyənləşdirdiyi UZİ-yə getməli, aptekdən dərman almalı, laboratoriyaya analizlərini verməli, tibb bacısına iynələrini vurdurmalısan. Qoçaqsan, bu setdən bircə addım aralan, hər anını, saniyəni ölüm qorxusu ilə keçirmən üçün ağ xalatlılar əllərindən gələni edəcəklər. Əmin ol...
Tibbi ədəbiyyatlarda tez-tez bu ifadəyə rast gəlirik: həkim etikası. Həkim xəstəyə onun durumunu necə, hansı ifadələri seçərək deməlidir və sair. Bizim həkimlər maşallah, oxumamış etika sahibidirlər. Adama guppultu ilə elə şişirdilmiş diaqnoz deyirlər ki, ayaq üstə keçinirsən. Bir qohumum var, mədəsindəki şişlə bağlı həkimə müraciət edib. Həkim də təbii ki, dərhal əməliyyat tövsiyə edib və 3 metr bint, 2 litr yod, 3 litr spirt, eləcə də bir sellofan dolusu dərman... istəyib. Qohumum elə oradaca ürəyini tutub, aparıblar ürək həkiminə. Yəni, adam düşünüb ki, görəsən başımda nə xata var ki, məni 3 metr bintə bürüyüb, üstümə 2 litr yod tökəcəklər? Binəva həmin anda ağlına belə gətirməyib ki, bura Azərbaycandı... Köhnə Yeşilcam kinoları var ha, yadınızda? Həkimlər rentgen nəticələrini göyə tutub, diqqətlə baxır, sonra da xəstəyə “üç günlük ömrünüz qalmış” deyirlər. Xəstə də həzin musiqinin sədaları altında ağlaya-ağlaya parkları, xiyabanları dolaşır. Dediyim kimi, həmin filmlər 60-70-ci illərdə Türkiyədə çəkilib. Allah heç qoymasa, indi dünya inkişaf edib, aradan 50 il keçib. Amma bizim həkimlər hələ də Yeşilçamdakı prototiplərini təqlid eləməklə məşğuldular: “Öləcəksən, vəssalam”...
“Yeni Müsavat”dakı reportajın maraqlı başlığı var: “Pulun yoxdursa, öl”. Əslində bu, Azərbaycandakı bütün sahələr üçün keçərli “atalar sözüdür”. Ona görə də təəccüblənməyin.
P.S. Bu, son bir həftədə Azərbaycan həkimləri ilə bağlı yazdığım ikinci yazıdır. Qüsura baxmayın, başına gələn başmaqçı olar, bu halları çox yaşamışıq. Hərə öz “iynə”sini bir cür vurur. Bizim iynəmiz də qələmdir. Qoyun, mən də öz qələmimdən istifadə edim: Bax, əziz həkimlər, düzəlib haqq yoluna gəlməsəniz, öləcəksiniz. Məndən demək...

626 dəfə baxılıb