OĞRU DA SUÇLU DEYİLSƏ...

	30 iyul 2010


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

OĞRU DA SUÇLU DEYİLSƏ...

Gerçək suçlu kim?

Günlərdir yazım-yazmayım deyə tərəddüd etdiyim bir mövzu var. Hamımızın barəsində eşidən kimi üz-gözünü turşudub şərh vermədən üstündən ötməyə çalışdığı tükürpədici mövzu var ha, onu deyirəm. Hər gün qəzet səhifələrini bəzəyən dürlü-dürlü zorlama hekayələri artıq normaya çevrilib. Elə bil son aylar məmləkət insanına gizli bir sadizm iynəsi vurublar.

Manyakların sayı bir anda sürətlə artıb, daraşıblar camaatın canına. Qəzet manşetlərini yada salın, siz Allah. Qayınata gəlinini, qardaş bacısını, gizir əsgəri, nəhayət, 50 yaşlı müəllim 14 yaşlı şagirdi zorlayır. Təbii ki, bu xəbəri eşidən dindarlar kimi ilk işimiz qiyamət gününün yaxınlaşması ilə bağlı şərhlər vermək olur. Deyilənə görə, bu cür anormallıqların baş verməsi qiyamət gününün əlamətidir. Amma psixoloqlara inansaq, bu, ancaq XXI əsrin “töhfəsi” deyil. Hələ əsrlər öncə şahların sarayında belə rəzalətin kulminasiya nöqtəsinə varırlarmış, azyaşlı oğlan-qızlar padşah-vəzir tayfasının qullarına çevrilirmiş və sair.
Hər şeyə çəhrayı gözlüklərlə baxıldığı sovet zamanında da eyni mənzərə varmış. Sadəcə həmin vaxt partiyanın qorxusundan heç kəs səsini çıxarmır, “bir daş altdan, bir daş üstdən” deyib həyatlarına davam edirmiş. Deməyim o ki, bütün bunlar hər zaman yaşanıb, indi isə belə şeylərin artması təəssüratı sırf media-internetin fəaliyyəti ilə bağlıdır. Belə xəbərlər artıq daha tez yayılır, nəticədə adiləşir və sanki başqa manyaklar üçün də stimul yaradır...
Təbii, indi qaragüruhçuluq edib “bu halların yaranmasına qeyri-demokratik iqtidar səbəbkardır” desəm, mənə xısın-xısın gülərsiniz və mən də bundan zərrə qədər incimərəm. Sadəcə əlahəzrət məntiq onu deyir ki, hətta dünyanın ən inkişaf etmiş Amerikasında, İngiltərəsində, nə bilim, Avropasında da belə vaqeələr hər gün, hər saat yaşanır. Bu, ölkədəki idarəetmə ilə bağlı deyil. Sadəcə çomağın iki ucu var: dünya bir tərəfdən mütərəqqi şəkildə inkişaf etdiyi kimi, o biri tərəfdən də əxlaqsızlıq sürətlə yayılır. İnsanların sağı-solu, önü-arxası tələlərlə doludur. Vaxtilə dilimizə gətirməyə çəkindiyimiz mövzular, məsələlər artıq bizə bir barmaq qədər yaxındır - aç interneti, gir saytlara.
Yeniyetmələrin sürətlə aşınmasının bir səbəbini də bunda axtarmaq lazımdır. Filmlərə, proqramlara baxırsan, sanki ekranlardan evə əxlaqsızlıq havası dolur - insana stimul verir, belə hallara təhrik edirlər. Yəni bu ab-havadan qorunmağın yolu yoxdur. Və ya bir “yol”u var - gərək yaşamayasan.
Amma məni bu məsələdə daha çox narahat edən bir çox insanların məsələyə baxışıdır. Məsələn, götürək elə o müəllim-şagird məsələsini. Yayılan xəbərlərə inansaq, bu münasibət qızın 11 yaşı olandan bəri davam edirmiş, qızın ailəsi, özəlliklə anası o qədər parlaq reputasiyaya malik deyilmiş və sair. Mən bunu həmin olayla bağlı hazırlanan reportajdan oxumuşam. Ətrafımdakı müzakirələrə qulaq kəsilirəm, dərhal qızın damğası hazırdır: “Düyə göz eləməsə, kələ sıçramaz”, “Anası gəzən ağacı balası budaq-budaq gəzər” və sair və ilaxır. Bir sözlə, oğrunun heç günahı yoxmuş sən demə. 50 yaşlı o əxlaqsız müəllim sadəcə fürsətdən istifadə edibmiş.
Amma bu cür müdrik atalar sözlərini tutuquşu kimi əzbərləyənlər hərdən “Məscidin qapısı açıqsa, itin abrına nə gəlib” deyiminin olduğunu da unutmasalar, əla olardı. Belə zehniyyətin hakim olduğu məmləkətdə artıq mən bu sayaq olayların yaşanmasına da adi hal kimi baxıram. Toplum sanki öncədən kimin haqlı olduğunu müəyyənləşdirir və olaya “peçat”ını vurur. Şair demiş, hökm verildi - asılsın. Toplum basqısının, ictimai rəyin nələrə qadir olduğunu hamınız məndən də yaxşı bilirsiniz.
Amma sonra “Lənət sənə kor şeytan” deyib bu cür düşünənləri də qınamırsan. Axı bu məmləkətdə insanların düşdüyü mühit də addımbaşı eyni şeyi diqtə edir. İnsanlar səhər yuxudan oyanandan axşama qədər müxtəlif məqamlarda iradələrinə zidd getməli olur. Azərbaycan insanının iradəsi də, azadlığı da, əsəbləri də, hüquqları da... (əminəm, bu üç nöqtələrin yerində daha hansı dəyərləri yazmaq lazım gəldiyini bilirsiniz-S.T.) sözün bütün mənalarında zorlanır. Bəlkə də elə bu səbəbdən belə iyrəncliklərə adi gözlə baxır, dərhal ən asan yolu seçib gücsüzü suçlamaq ("yıxılanı baltalamaq") üçün özündə haqq tapır. Axı məğlubiyyət həmişə yetim olur, qələbənin dost-tanışı isə bol...
Nə deyim, hərdən məğlubiyyətin tərəfinə keçmək də pis olmaz. Onun nə zaman qalibə çevriləcəyini proqnozlaşdırmaq qeyri-mümkündür.

454 dəfə baxılıb