ÜZRÜ QƏBAHƏTİNDƏN BETƏR

	13 mart 2010


Onlayn ictimai-siyasi qəzet

Sevinc TELMANQIZI

ÜZRÜ QƏBAHƏTİNDƏN BETƏR

Dünya qəzetləri yazır: Avstraliya hökuməti uşaqlardan üzr istəyəcək. Buna səbəb ölkənin tarixi boyunca yetimxanalarda qalan azyaşlıların kobud rəftarla üzləşməsidir.

Hollandiya hökuməti isə 13 yaşlı qızının təkbaşına dünya səyahətinə çıxmasına icazə verən ailəni məhkəməyə verib. “Bu uşaq təkcə sizin yox, bu dövlətindir, onu taleyin axarına ata bilməzsiniz” deyilir hökumətin bəyanatında.
Amerikada 8 yaşlı qızına gecə nağıl oxumadığı, əvəzində isə içki içdiyi üçün 38 yaşlı ata cəzalandırılıb...
Bu cür örnəklər bəs deyincədir. Sadaladıqlarım isə son bir həftədə baş verənlərdir. Bəs bizim qəzetlər elə bu həftə ərzində cocuqlarımızın həyatına dair nələr yazıb?
“Tikinti şirkətləri artdıqca bağçaların sayı azalıb”(Təhsil naziri Misir Mərdanovun srağagünkü mətbuat konfransından), “Azərbaycan Uşaq Birliyi: ”Ölkədə azyaşlı oğlan uşaqlarına qarşı təcavüz halları artıb", “Bu il dilənçi uşaqların sayında 35 faiz artım qeydə alınıb”...
Həmkarım Aynur Elgünəşin Bakıdakı küçə uşaqları, yiyəsiz körpələrin həyatı ilə bağlı silsilə reportajlarını da yada salsanız, mənzərə tam aydınlaşar...
Dediyim kimi, fərqi kəlmələrlə anlatmağa ehtiyac yoxdur. Avstraliya 13 yaşlı qızın dünya səyahətinə çıxmasına icazə vermir. Əminəm, indi bizim bir çox valideynlər başını bulayıb, “burda nə var ki? Biz də uşağımızın o yaşda səyahətə çıxmasına icazə vermərik” deyəcək. Amma fərqə baxın: orda valideyn səhv edir, dövlətsə bunun qarşısını alır, bu səhvinə görə ata-ananı cəzalandırır. Bizdəsə uşaqların taleyinə cavabdeh olan qurumlar bir-birinin ardınca əcaib-qəraib səhvlərə imza atırlar və buna görə onları nəinki məhkəməyə, heç debata çağıran da olmur.
Heç valideynlərimizin canında da az yoxdur. Əksəriyyətindən soruşsanız, 13 yaşlı qızın səyahət üçün kiçik olduğunu deyəcək. Amma gedin bölgələrimizə, xüsusən də cənub rayonlarına. 13 yaşındakı qızlar artıq ailə-uşaq sahibidirlər, nə hikmətdirsə, birdən-birə “böyüyüblər”. El təbirincə desək, “papaq dəyəndə yıxılmadıqları üçün” zurna-balabanla ərə veriliblər.
Sözümün “mustafa”sı - bizim cocuqlarla xaricdəki həmyaşıdları arasında xüsusi fərq yox: hamısı dünyaya eyni cür gəlib, doğulan kimi ağlayıb, sonra qığıldayıb, iməkləyib və sair. Yeganə fərq onların əmanət olunduğu hökumətlərdə, bir də valideynlərin yanaşma tərzindədir.
Məsələn, marağa parklarda cocuğunu gəzintiyə çıxaran valideynlər arasında sorğu keçirin. Əminəm ki, hamısı xaricdəki uşaqlarla bizimkilər arasında “istiqanlılıq” fərqi olduğunu deyəcəklər. Yəni çoxlarının düşüncəsinə görə, əcnəbi cocuqlar sevgisiz, “nemes” şərtləri daxilində, amma bizimkilər sevgi selinin içində böyüyürmüş. Sevgi seli dedikləri də nədi, bilirsiniz? Uşaq (xüsusən də bu, oğlandırsa) ayağını yerə döyüb nəsə istəyən kimi dərhal onun yerinə yetirilməsi, əldə yemək boşqabı ilə həyətdə onun dalınca qaçılması, hətta əyilib tərləməsin deyə ayaqqabı bağının da ana tərəfindən bağlanması, bir sözlə, onun problemlərini şəxsən öz çiyinlərinə götürmə... Hələ bu harasıdır? Məktəbi qurtaran il ətək-ətək pul xərcləyib, müəllim ordusunun yanına göndərmək, institut məsrəflərini (imtahan-zaçot) ödəmək, oğlandırsa əsgərlikdən saxlatma, sonra işə düzəltmə, qızdısa, cehizçün borca-xərcə girmək də bu valideyn görəvlərinin içindədir. Bir sözlə, bizdə dövlətin yükünü də valideyn öz çiyninə götürür, ona görə də beli əyri gəzir. Adını isə qoyur sevgi seli...
Halbuki o “soyuq uşaqların” böyüdüyü xarici ölkələr var ha... Orda uşaq 14-15, bəlkə də daha kiçik yaşlardan əməyə alışdırılır. Valideyn həftə sonları pul qarşılığında öz maşınını uşağına yudurdur, məktəbli yay tətilində kafelərdə ofisiant kimi çalışır və sair. Bir sözlə, əməyə öyrəşir, pulun əhəmiyyətini, onun nə əziyyətlər hesabına başa gəldiyini öyrənir. Və həyatla üz-üzə gəlir. Bəlkə bir az büdrəyir, azca da yıxılır. Amma nolsun? Axırda ki, öyrənir. Özü də şəxsi təcrübəsi hesabına. Bunun nəyi pisdir ki?
Məşhur filmin məşhur sitatını improvizə etsək, o boyda Avstraliya bapbalaca cocuqların qarşısında boyun əyib, əfv gözləyir. Maraqlıdır, bizim balacalardan hökumət nə vaxt üzr istəyəcək? Amma qorxuram, bizimkilərin üzrü qəbahətindən betər olsun. Həmişəki kimi...

441 dəfə baxılıb